Częstość występowania zespołu przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) u osób dorosłych szacuje się na ok. 2,5–22%. Według badań SIBO występuje u 4–75% osób z zespołem jelita drażliwego (IBS). Objawy w głównej mierze dotyczą przewodu pokarmowego i są to np. wzdęcia, gazy, przelewania i biegunki. Dolegliwości jelitowe mogą być silnie powiązane ze stanem psychicznym. Jelita są nazywane drugim mózgiem, zapewniającym prawidłowe funkcjonowanie organizmu. W przypadku występowania dysfunkcji przewodu pokarmowego istotna jest szybka diagnostyka i wprowadzenie odpowiednich działań, by przywrócić równowagę w organizmie.

 

SPIS TREŚCI:

1. Czym jest SIBO

2. Leczenie SIBO

3. Dieta low-FODMAP w SIBO

4. Stres a SIBO

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

 

1. Czym jest SIBO
SIBO (small intestinal bacterial overgrowth syndrome), czyli zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego, jest chorobą, która charakteryzuje się nadmierną ilością i nietypowym rodzajem bakterii w jelicie cienkim.

 

Bakterie obecne w przewodzie pokarmowym można podzielić na trzy grupy: korzystne dla organizmu, np. Lactobacillus i Bifidobacterium, potencjalnie patogenne, np. Escherichia coli i Streptococcus, oraz patogenne, np. Clostridium. Ich rozmieszczenie zależy od wielu czynników: kwaśnego pH w żołądku czy obecności soków trawiennych i kwasów żółciowych. Każde odchylenie od normy, np. wzrost pH w żołądku, może powodować nadmierne namnażanie się bakterii w przewodzie pokarmowym, co nie jest korzystne dla organizmu.

 

Przyczyną SIBO jest zaburzenie wędrującego kompleksu elektrycznego, czyli poposiłkowej fali perystaltycznej jelit, której głównym zadaniem jest usuwanie niestrawionych resztek pokarmowych. Rozpoczyna działanie ok. 90 minut po spożyciu posiłku, a kończy w momencie rozpoczęcia konsumpcji kolejnego.

 

Objawy pojawiające się przy SIBO są różnorodne i zmienne, ale głównie dotyczą przewodu pokarmowego. Podobne symptomy chorobowe obserwowane są przy zespole jelita drażliwego (IBS).

 

Objawy występujące przy SIBO
Ze strony przewodu pokarmowego:
– biegunka,
– wzdęcia,
– gazy,
– odbijanie,
– nudności,
– wymioty,
– ataki kolki jelitowej,
– zaburzenia trawienia,
– refluks,
– bóle brzucha,
– śluz i niestrawione resztki w kale,
– przelewania.

 

Inne:
– zaburzenia nastroju,
– trądzik,
– wysypka skórna,
– obrzęki,
– rumień guzowaty,
– kłębuszkowe zapalenie nerek,
– zapalenie i bóle stawów,
– zaburzenia odżywiania,
– zaburzenia miesiączkowania,
– niedobory witamin i składników mineralnych.

 

Do najczęstszych przyczyn SIBO zaliczane są nieprawidłowości anatomiczne po zabiegach chirurgicznych lub w przebiegu wielu chorób, które mogą zwiększać ryzyko zaburzeń motoryki jelita cienkiego.

 

Częstsze występowanie SIBO obserwowane jest w:
– zespole jelita drażliwego (IBS),
– chorobie Leśniowskiego-Crohna,
– zespole krótkiego jelita,
– niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby,
– marskości wątroby,
– celiakii,
– chorobie Hashimoto,
– niedoczynności tarczycy,
– AIDS.


Jeśli ktoś zauważy u siebie objawy charakterystyczne dla SIBO, warto zgłosić się do gastroenterologa i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę, by potwierdzić zaburzenia flory bakteryjnej w jelicie cienkim. Badania potwierdzają, że SIBO jest częściej diagnozowane u pacjentów z IBS (M. Pimentel i wsp. 2000).

 

Diagnostyka SIBO odbywa się na podstawie:
– wywiadu lekarskiego – pozyskanie informacji o objawach i ich ocena,
– testów oddechowych – najczęściej są to wodorowe testy oddechowe, których celem jest zmierzenie ilość wodoru w wydychanym powietrzu po spożyciu laktulozy (najczęściej jest to 10 g) lub glukozy (75 g). Test trwa 3 godziny, powietrze wydychane jest do specjalnych probówek co 15–20 minut i badane jest stężenie wodoru. Ważne jest odpowiednie przygotowanie do tego rodzaju testu, warto zapytać o szczegóły w laboratorium, w którym będzie wykonywana diagnostyka, dzięki temu wyniki będą miarodajne,
– posiewu aspiratu jelitowego – polega na pobraniu treści jelitowej za pomocą endoskopu, a następnie wykonaniu posiewu w celu zbadania ilości i rodzaju występujących bakterii.

 

Diagnostyka w kierunku SIBO i potwierdzenie jego występowania pozwala na podjęcie odpowiednich działań terapeutycznych.

 

2. Leczenie SIBO
Leczenie SIBO opiera się na wdrożeniu antybiotykoterapii, celowanej probiotykoterapii i odpowiedniej diety. Najczęściej stosuje się antybiotyki takie jak ryfaksymina, neomycyna, ciprofloksacyna lub metronidazol.

 

Odpowiednie leczenie i suplementację dobiera lekarz po przeprowadzeniu dokładnej diagnostyki. Wskazana jest probiotykoterapia indywidualnie dostosowana do pacjenta, jest to niezwykle istotne, ponieważ u osób z SIBO za sprawą spowolnionej perystaltyki jelit probiotyki mogą nie docierać do miejsca docelowego, czyli jelita grubego, i bakterie zaczynają namnażać się już w jelicie cienkim, co prowadzi do nadmiernej produkcji kwasu D-mlekowego. Zwiększona produkcja tego związku może powodować kwasicę mleczanową (skutkującą osłabieniem, odwodnieniem, niskim ciśnieniem, pogorszeniem pamięci, słabością mięśniową), a nawet sepsę, czyli stan zakażenia całego organizmu zagrażający życiu.

  Fabryka Siły Sklep

Dieta powinna zostać wdrożona po zakończeniu przyjmowania antybiotyku ze względu na to, że antybiotyk lepiej działa na bakterie, które są aktywne. Wdrożenie diety jako pierwszego kroku mogłoby osłabić działanie leków.

Istotne jest wprowadzenie odpowiednich przerw między posiłkami – ok. 4–5-godzinnych i zachowanie 12-godzinnej przerwy nocnej. Ma to wydłużyć czas pracy wędrującego kompleksu elektrycznego, co będzie korzystne dla terapii. W terapii IBS i SIBO najczęściej zalecana jest dieta low-FODMAP, czyli z ograniczeniem produktów fermentujących.

 

3. Dieta low-FODMAP w SIBO
Aktualnie nie ma jednoznacznych rekomendacji dotyczących diety dla osób z SIBO. Najczęściej jednak stosowana jest dieta low-FODMAP, czyli leczenie żywieniowe stworzone na potrzeby pacjentów z IBS. Dieta jest na bieżąco aktualizowana przez naukowców z Monash University w Australii.

 

Głównym założeniem diety low-FODMAP jest eliminacja produktów zawierających FODMAP, czyli fermentujące oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy i poliole. Ten rodzaj żywienia wpływa na złagodzenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych i działa korzystnie na układ odpornościowy. Badania przeprowadzone przez T.N. Hustoft i wsp. wykazały, że zastosowanie 9-tygodniowej diety low-FODMAP u osób z IBS wpłynęło na obniżenie ilości cytokin, czyli wskaźników stanu zapalnego w organizmie, złagodzenie objawów jelitowych i zmniejszenie ilości bakterii (Actinobacteria, Bifidobacterium i Faecalibacterium prausnitzii) w kale (T.N. Hustoft i wsp. 2017).

 

Dieta low-FODMAP dzieli się na etapy:
1 etap – trwa 2–6 tygodni i jest to faza eliminacji produktów z wysoką zawartością FODMAP,
2 etap – trwa 8–12 tygodni i jest to faza reintrodukcji (ponownego wprowadzania) do diety produktów z wysoką zawartością FODMAP i obserwowania, czy po ich spożyciu występują objawy,
3 etap – faza indywidualizacji, czyli dostosowania diety do samopoczucia po spożyciu danych produktów.

 

Dieta na pierwszym etapie powinna być oparta na produktach z niską zawartością FODMAP i eliminować te, które zawierają ich dużą ilość.


Produkty z wysoką i niską zawartości FODMAP

Rodzaj cukruProdukty z wysoką zawartością FODMAPProdukty z niską zawartością FODMAP
Oligosacharydypszenica, żyto, jęczmieńmąki, chleb i produkty bezglutenowe, komosa ryżowa
 cebula, czosnek, karczochy, por, burak, kapustamarchew, seler, dynia, sałata, ziemniaki, bataty, pomidory, ogórek
 arbuz, brzoskwinie, śliwki, nektarynki, suszone owoce, kakibanan, winogrona, cytryna, limonka, mandarynka, pomarańcza, kiwi, marakuja, ananas, owoce jagodowe – maliny, truskawki, jagody, borówki (z wyjątkiem jeżyn i malinojeżyn), rabarbar
Disacharydymleko krowie, owcze, kozie, jogurtmleko i produkty mleczne bez laktozy, napoje roślinne, jogurty roślinne, ser typu feta,
sery twarde dojrzewające – cheddar, parmezan
Monosacharydyjabłka, gruszki, arbuz, mango, wiśnie, miód, syrop glukozowo-fruktozowybanan, winogrona, melon, kiwi, cytryna, limonka, mandarynka, pomarańcza, marakuja, ananas
owoce jagodowe – maliny, truskawki, jagody, borówki (z wyjątkiem jeżyn i malinojeżyn)
Poliolesłodziki – ksylitol, erytrytol, mannitol, sorbitol, jabłka, gruszki, awokado, morele, jeżyny, nektarynki, brzoskwinie, śliwki, suszone śliwki, arbuz, bataty, grzyby, kalafior, groszeksłodziki – syrop klonowy i cukier (sacharoza), banan, winogrona, melon, kiwi, cytryna, mandarynka, pomarańcza, marakuja

Źródło: Nanayakkara W.S. et al., Efficacy of the low FODMAP diet for treating irritable bowel syndrome: the evidence to date, „Clinical and Experimental Gastroenterology” 2016, 17(9), 131–142.

 

Długotrwałe stosowanie diety low-FODMAP zmniejsza ilość bakterii z rodzaju Bifidobacterium w jelitach, dlatego po 2–6-tygodniowej eliminacji FODMAP należy ponownie wdrażać do diety produkty fermentujące i jednocześnie obserwować reakcję organizmu. Jeśli po spożyciu produktu z grupy oligosacharydów nie będą występowały żadne niepokojące objawy, można je wprowadzić do codziennej diety i jednocześnie rozszerzać jadłospis o nowe produkty z kolejnych grup.

 

Takie działanie pozwoli wypracować dietę odpowiednią dla danej osoby. Każdy jest inny i ma inną mikrobiotę jelitową. To, co szkodzi jednej osobie, będzie służyło innej, dlatego obserwacja organizmu jest bardzo ważna. Nie istnieje jedna uniwersalna dieta, która sprawdzi się u każdej osoby z chorobami jelit, w tym SIBO.

 

4. Stres a SIBO
Wprowadzenie leczenia antybiotykami, probiotykoterapii i dietoterapii może okazać się niewystarczające, gdyż często problemy jelitowe są powiązane ze stanem psychicznym. Ważne jest holistyczne podejście. Kluczem do sukcesu w terapii SIBO jest połączenie wszystkich metod leczenia – antybiotykoterapii, probiotykoterapii, diety i psychoterapii. Wykluczenie jednego z elementów może zniweczyć efekty innych działań podejmowanych w celu poprawy zdrowia i samopoczucia. Warto współpracować z zaufanymi specjalistami w danej dziedzinie, którzy będą wsparciem w leczeniu.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Dąbrowska A., Postępowanie dietetyczne u pacjenta z zespołem przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim, „Food Forum” 2018, 4(26), 82–86.
Gąsiorowska J., Czerwionka-Szaflarska M., Zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego a zespół jelita nadwrażliwego, „Przegląd Gastroenterologiczny” 2013, 8(3), 165–171.
Gulbicka P., Grzymisławski M., Wzdęcia brzucha – najczęstsze przyczyny i postępowanie, „Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne” 2016, 6(1), 69–76 .
Hustoft T.N. et al., Effects of varying dietary content of fermentable short-chain carbohydrates on symptoms, fecal microenvironment, and cytokine profiles in patients with irritable bowel syndrome, „Neurogastroenterology & Motility” 2017, 29(4).
Kargulewicz A., Dieta Low FODMAP w terapii IBS, „Food Forum” 2019, 1(29), 18–21.
Magge S., Lembo A., Low-FODMAP Diet for Treatment of Irritable Bowel Syndrome, „Gastroenterology and Hepatology” 2012, 8(11), 739–745.
Nanayakkara W.S. et al., Efficacy of the low FODMAP diet for treating irritable bowel syndrome: the evidence to date, „Clinical and Experimental Gastroenterology” 2016, 17(9), 131–142.
Pimentel M. et al., Eradication of small intestinal bacterial overgrowth reduces symptoms of irritable bowel syndrome, „The American Journal of Gastroenterology” 2000, 95, 3503–3506.
Starting the FODMAP diet. What to expect from the 3-Step FODMAP Diet, monashfodmap.com/ibs-central/i-have-ibs/starting-the-low-fodmap-diet/ (20.08.2021).