W 2020 r. American Gastroenterological Association (AGA) opublikowało praktyczny przewodnik dotyczący zastosowania probiotyków w leczeniu schorzeń układu pokarmowego. Kolejny ma ukazać się w 2023 r. W 2017 r. podczas panelu ekspertów zwołanego przez European Paediatric Association (EPA) podsumowano dotychczas opublikowane europejskie rekomendacje dotyczące zastosowania probiotyków u dzieci w określonych sytuacjach klinicznych. W artykule zostały przedstawione rekomendacje AGA i EPA.

 

SPIS TREŚCI:

1. Probiotyki – światowy trend

2. Probiotyki dla wcześniaków

3. Bakteryjne zapalenie żołądka i jelit

4. Antybiotykoterapia

5. Kolka dziecięca, IBS

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Probiotyki – światowy trend

Probiotyki zgodnie z definicją WHO to żywe mikroorganizmy, które przyjęte w odpowiedniej ilości przynoszą korzyści zdrowotne. Z probiotykami wiąże się duże nadzieje, a badań nad ich zastosowaniem pojawia się coraz więcej. W Stanach Zjednoczonych w 2015 r. probiotyki stosowało 4 razy więcej osób niż w 2007 r. Zgodnie z badaniami wykonanymi na zlecenie autorów kampanii edukacyjnej  „Probiotyk – wybieram świadomie” probiotyki stosuje ponad połowa Polaków. Warto więc zapoznać się z najnowszymi rekomendacjami podsumowującymi wiarygodność dotychczas ukazanych publikacji.

 

AGA nie rekomenduje stosowania probiotyków w większości chorób przewodu pokarmowego. Rekomendacje AGA mają różną moc. Przy każdej rekomendacji specjaliści oceniają 2 aspekty: jakość dowodów potwierdzających skuteczność tej interwencji oraz siłę tej rekomendacji. Jakość dowodów ocenia się w czterostopniowej skali (bardzo niska, niska, średnia, wysoka). Wysoka jakość dowodów świadczy o wysokim prawdopodobieństwie osiągnięcia pożądanego efektu przez podanie danego probiotyku. Rekomendacja może być warunkowa lub silna. Warunkowa rekomendacja powinna skłonić do rozważenia innych opcji.

 

2. Probiotyki dla wcześniaków

AGA zaleca podawanie określonych szczepów bakterii dzieciom przedwcześnie urodzonym (przed 37 tygodniem) z niską masą ciała. Taką interwencję podejmuje się w celu zapobiegnięcia wystąpieniu martwiczego zapalenia jelit. Zaleca się kombinację Lactobacillus spp. i Bifidobacetrium spp. Poniżej przedstawiono przykładowe kombinacje.

 

– Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103) + Bifidobacterium longum ssp. infantis; Fabryka Siły Sklep

– Lactobacillus casei + Bifidobacterium breve;

– Lactobacillus acidophilus + Bifidobacterium longum ssp. infantis;

– Lactobacillus acidophilus + Bifidobacterium bifidum;

– Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103) + Bifidobacterium longum Reuter (ATCC BAA-999).

Takie zalecenia poparte są dowodami średniej i wysokiej jakości.

 

3. Bakteryjne zapalenie żołądka i jelit

U dzieci, u których zdiagnozowano zapalenie jelit i żołądka o podłożu bakteryjnym, AGA nie zaleca podawania żadnych probiotyków. Zbiornik jelitowy wytwarzany jest najczęściej przy zabiegu proktokolektomii, czyli usuwania odbytnicy wraz ze zmienionymi fragmentami jelita. Jeśli zachowany jest zwieracz odbytu, fragment jelita cienkiego przyłącza się do odbytu i zastępuje w ten sposób odbytnicę. Dzięki temu możliwe jest normalne wydalanie stolca. Pacjentom z zapaleniem zbiornika jelitowego AGA zaleca, aby rozważyć przyjęcie kombinacji 8 szczepów bakteryjnych, jednak jakość dowodów jest bardzo niska.

 

Lactobacillus paracasei + Lactobacillus plantarum + Lactobacillus acidophilus + Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus + Bifidobacterium longum + Bifidobacterium breve + Bifidobacterium longum ssp. infantis + Streptococcus salivarius ssp. thermophilus

 

4. Antybiotykoterapia

Leczonym antybiotykami dorosłym i dzieciom AGA rekomenduje, aby rozważyć włączenie probiotyków, lecz jakość dowodów jest niska.

– Saccharomyces boulardii;

– Lactobacillus acidophilus CL1285 + Lactobacillus casei LBC80R;

– Lactobacillus acidophilus + Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus + Bifidobacterium bifidum;

– Lactobacillus acidophilus + Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus + Bifidobacterium bifidum + Streptococcus salivarius ssp. thermophilus.

 

To ostatecznie lekarz decyduje o podaniu probiotyków, bierze pod uwagę, jak wysokie jest ryzyko zakażenia bakterią Clostridium difficile w związku z zastosowaniem antybiotykoterapii. Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) z kolei rekomenduje, aby w prewencji biegunki związanej z antybiotykoterapią u dzieci stosować Lactobacillus rhamnosus GG lub Saccharomyces bouldarii.

 

W 2018 r. opublikowano w czasopiśmie „Cell” badanie. Jego celem była ocena rekolonizacji (ponownego skolonizowania przez bakterie) błony śluzowej po zakończeniu antybiotykoterapii. Okazało się, że przyjmowanie probiotyków może opóźniać, a nawet zaburzać naturalną rekolonizację jelit (J. Suez i wsp. 2008). Znacznie lepsze efekty przyniosło przeszczepienie mikrobioty jelitowej. Kwestia przyjmowania probiotyków w trakcie antybiotykoterapii lub po niej powinna zostać omówiona z lekarzem, najlepiej ze specjalistą gastroenterologiem.

 

J. Suez i wsp. konkludują, że pozostaje nadal spora luka w naszej wiedzy o działaniu probiotyków i najprawdopodobniej reakcja organizmu jest indywidualna. W jednym badaniu uczestnikom podawano przez 4 tygodnie mieszankę 11 szczepów probiotycznych lub placebo (N. Zmora i wsp. 2008). Oceniano skład mikroflory przed suplementacją, w jej trakcie i po jej zakończeniu. Placebo zgodnie z założeniem nie spowodowało zmian składu mikroflory badanych. Z kolei wśród przyjmujących preparaty bakterii probiotycznych tylko u części badanych bakterie te skolonizowały jelita. Okazuje się więc, że niektórzy mogą być podatni, inni zaś nie na kolonizowanie bakteriami probiotycznymi. Nawet wśród osób, u których probiotyki wpłynęły na mikroflorę, zaobserwowano różnice w stopniu kolonizacji.

 

5. Kolka dziecięca, IBS

Żadne z europejskich towarzystw naukowych nie zaleca stosowania probiotyków w przypadku kolki dziecięcej. Jedynym szczepem, który w niektórych badaniach wykazał skuteczność jest Lactobacillus reuteri DSM 17938 (dowody jednak są ograniczone). Jeśli miałby być zastosowany, powinien być przyjmowany w ilości 108 CFU (jednostek tworzących kolonie) na dzień przez 21–30 dni.

 

Ze względu na brak wystarczających dowodów AGA zaleca, aby w przypadku chorób Crohna, WZJG i IBS u dzieci i dorosłych probiotyki podawać wyłącznie w ramach badań klinicznych. W przypadku IBS w rekomendacjach AGA zostało wspomniane, że pojawiały się badania, które przemawiały za skutecznością niektórych szczepów, lecz były prowadzone na małych grupach. Badania różniły się od siebie pod względem metodologicznym, dlatego też niemożliwe jest stworzenie jednoznacznych rekomendacji.

 

Szczególnie ostrożnie do zażywania probiotyków powinny podejść osoby z osłabioną odpornością, z zespołem krótkiego jelita, będące w trakcie leczenia choroby nowotworowej. Należy pamiętać także, że większość probiotyków jest zarejestrowana jako suplement, co nie gwarantuje, że skład tych preparatów odpowiada deklaracjom producenta. Znacznie lepiej kontrolowane są produkty zarejestrowane jako leki – takich probiotyków na polskim rynku jest kilka. Czy warto stosować probiotyki? Przyjmowanie probiotyków zawsze warto skonsultować z lekarzem. Największe prawdopodobieństwo uzyskania oczekiwanego efektu jest wtedy, kiedy przyjmuje się je zgodnie z rekomendacjami towarzystw naukowych. W pozostałych przypadkach efekt jest trudny do przewidzenia. 

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia

Hojsak I. et al., Guidance on the use of probiotics in clinical practice in children with selected clinical conditions and in specific vulnerable groups, „Acta Peaediatrica” 2018, 107(6), 927–937.

Su G.L. et al., AGA Clinical Practice Guidelines on the Role of Probiotics in the Management of Gastrointestinal Disorders, „Clinical Practice Guideline” 2020, 159(2), 697–705.

Suez J. et al., Antibiotic Gut Mucosal Microbiome Reconstitution Is Impaired by Probiotics and Improved by Autologous FMT, „Cell” 2018, 174(6), 1406–1423.

Zmora N. et al., Personalized Gut Mucosal Colonization Resistance to Empiric Probiotics Is Associated with Unique Host and Microbiome Features, „Cell” 2018, 174(6), 1388–1405.