Przed zmianą nawyków żywieniowych warto wykonać podstawowe badania profilaktyczne. Zdecydowana większość przychodni diagnostycznych oferuje pakiety badań zróżnicowanych w zależności od wieku i płci – pakiety różnią się liczbą wykonywanych oznaczeń. Badania podstawowe to morfologia, lipidogram, poziom hormonów tarczycy, glikemia, ogólne badanie moczu. Warto rozważyć również badanie stężeń ferrytyny i insuliny.

 

SPIS TREŚCI:
1. Przed przystąpieniem do badania
2. Morfologia
3. Ferrytyna
4. Hormony tarczycy
5. Glikemia
6. Insulina
7. Gospodarka lipidowa: cholesterol i triglicerydy
8. Ogólne badanie moczu

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Przed przystąpieniem do badania
Badania należy wykonywać na czczo. Zaleca się powstrzymywać od jedzenia ok. 8 godzin przed morfologią i nawet ok. 12–14 godzin przed lipidogramem. Przed wykonaniem badania należy zrezygnować z aktywności fizycznej, alkoholu oraz papierosów. Najlepszą porą na wykonanie badania jest poranek między 7.00 a 10.00. Wszelkie odchylenia od normy trzeba zweryfikować i wykonać kolejne badanie. Uzyskane wyniki należy skonsultować z lekarzem specjalistą.

 

2. Morfologia 

Morfologia polega na ocenie ilościowej i jakościowej krwi. To badanie profilaktyczne stosowane głównie w diagnostyce niedokrwistości oraz infekcji. W ocenie gospodarki żelazem ma pewne ograniczenia. Poziom żelaza w organizmie zależy od płci, wykazuje zmienność okołoobwodową (wyższe wartości o poranku), może też tymczasowo się zwiększać po przyjęciu pokarmu z łatwo przyswajalnym żelazem.

 

Prawidłowe stężenie żelaza wynosi u dorosłych mężczyzn 11–33 µmol/l (60–180 µg/dl), u kobiet jest mniejsze o ok. 10%. Wynik informuje o niedokrwistości spowodowanej małą ilością czerwonych krwinek, niskim poziomem hemoglobiny lub małą objętością krwinki (MCV) z powodu niedoboru żelaza. Natomiast duża objętość krwinek sugeruje niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego. Fabryka Siły Sklep

 

3. Ferrytyna
Do oceny parametrów żelaza wykorzystywane jest oznaczenie stężenia ferrytyny. Ferrytyna to białko magazynujące żelazo, jej stężenie w surowicy wskazuje na stan puli żelaza (1 µg/l odpowiada 8 mg żelaza zawartego w puli zapasowej). Zmniejszone stężenie ferrytyny sygnalizuje niską zawartość żelaza. Prawidłowe stężenie ferrytyny zależy od płci, u kobiet wynosi 10–200 µg/l (średnio 35 µg/l), a u mężczyzn – 15–400 µg/l (średnio 90 µg/l). Ferrytyna należy do białek ostrej fazy – jej stężenie w surowicy zwiększa się w stanach zapalnych i zakażeniach, dlatego badanie to należy wykonać u osób zdrowych, w przeciwnym razie wyniki mogą być niemiarodajne.

 

4. Hormony tarczycy
TSH (tyreotropina, hormon tyreotropowy) jest hormonem stymulującym tarczycę do wytwarzania oraz wydzielania hormonów tarczycy (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Wartości podwyższone mogą sugerować pierwotną niedoczynność tarczycy lub wtórną nadczynność tarczycy. Wartości obniżone obserwuje się w niedoczynności tarczycy pochodzenia ośrodkowego oraz w pierwotnej nadczynności tarczycy. Zaburzenia czynności tarczycy częściej występują u kobiet i są bardzo popularnym schorzeniem – dlatego wszelkie odchylenia od normy należy przeanalizować z lekarzem prowadzącym.

 

5. Glikemia
Glikemia, czyli oznaczenie stężenia glukozy, to najpopularniejsze badanie biochemiczne. Można je wykonać w laboratorium diagnostycznym lub samodzielnie (glukometr). Wskazaniami do regularnego oznaczenia są otyłość, nadwaga, cukrzyca występująca w rodzinie, tryb życia (np. obniżona aktywność fizyczna). Dodatkowo warto zrobić badanie, gdy pojawiają się objawy wskazujące na wyższe stężenie glukozy we krwi, tj. zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu, złe samopoczucie.

 

6. Insulina
Insulina jest trzustkowym hormonem anabolicznym nasilającym transport glukozy do komórek. Jej uwalnianie wzrasta głównie z powodu wzrostu glikemii i stężenia aminokwasów. Jej zwiększone stężenie powiązane jest z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2.

 

7. Gospodarka lipidowa: cholesterol i triglicerydy 

Parametry lipidowe informują o ewentualnym rozwoju choroby niedokrwiennej serca z powodu miażdżycy naczyń wieńcowych. Badania profilaktyczne, sprawdzające stężenie cholesterolu całkowitego lub lipidogram, powinny być wykonywane co 5 lat przez osoby dorosłe od ok. 20. roku życia bez czynników ryzyka choroby wieńcowej. Osoby ze zwiększonym ryzykiem choroby układu sercowo-naczyniowego, poddane terapii lekowej zmniejszającej poziom stężenia cholesterolu powinny wykonywać je częściej.

 

Triglicerydy mogą zwiększać ryzyko rozwoju chorób układu krążenia. Podwyższony poziom trójglicerydów pojawia się u osób otyłych, z cukrzycą, spożywających duże ilości alkoholu i oczyszczonych (rafinowanych) węglowodanów. W badaniu sprawdza się stężenie cholesterolu całkowitego oraz jego poszczególnych frakcji (LDL i HDL). Na wynik poszczególnych składowych badania mają wpływ sposób żywienia, poziom aktywności fizycznej oraz czynniki genetyczne.

 

8. Ogólne badanie moczu
Ogólne badanie moczu opiera się na ocenie próbki moczu pod kątem cech fizycznych i biochemicznych oraz występowania komórek, wałeczków i kryształów. Często wchodzi w zakres badań podstawowych wykonywanych okresowo profilaktycznie lub w celu oceny stanu zdrowia. Wskazaniami do wykonania badania są choroby nerek, powikłania w przypadku tzw. chorób cywilizacyjnych, jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość.

 


Bibliografia
Dittfeld A., Diagnostyka dla dietetyka, Katowice 2015.