Człowiek potrzebuje jedzenia, aby żyć. Istotną rolę odgrywa tutaj ośrodek głodu i sytości zlokalizowany w podwzgórzu. Wszystko wydaje się bardzo proste – jesteśmy głodni, więc sięgamy po jedzenie, jemy, aż poczujemy się nasyceni. Ale nie zawsze tak jest. Jak to się dzieje, że nawet po najobfitszym obiedzie zawsze znajdzie się miejsce na deser?

 

SPIS TREŚCI:

1. Sytość sensorycznie specyficzna

2. Sytość sensorycznie specyficzna – badania

3. Sytość sensorycznie specyficzna a wiek

4. Sytość sensorycznie specyficzna a urozmaicona dieta

5. Sytość sensorycznie specyficzna a wskaźnik BMI

6. Sytość sensorycznie specyficzna a odchudzanie

7. Podsumowanie

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Sytość sensorycznie specyficzna

Głód to fizjologiczna potrzeba organizmu, jest wywołany przez brak dostępnej energii i składników odżywczych. Apetyt to chęć spożycia jedzenia, która nie wynika z uczucia głodu. Sytość jest stanem nasycenia i towarzyszy mu uczucie pełności w żołądku, trwa do ponownego wystąpienia głodu. Chęć spożycia jedzenia powinna być największa w stanie fizjologicznego głodu i stopniowo maleć w trakcie spożywania posiłku. Dlaczego jednak bardzo często jest odwrotnie i apetyt rośnie w miarę jedzenia? Wszystkiemu winna jest sytość sensorycznie specyficzna.

 

Sytość sensorycznie specyficzna (SSS) to jeden z mechanizmów, który reguluje spożycie pokarmów. Związana jest ze spadkiem odczuwanej przyjemności w trakcie spożycia danego posiłku, przy czym apetyt na posiłek o innych właściwościach sensorycznych wzrasta. Dzieje się tak za sprawą osłabienia reakcji neuronów w mózgu, które są odpowiedzialne za odbiór bodźców sensorycznych. W związku z tym w miarę jedzenia smak i zapach posiłku stają się mniej atrakcyjne. Jednocześnie odbiór odmiennych bodźców sensorycznych pozostaje bez zmian. Dlatego też po obfitym i wytrawnym obiedzie mamy ochotę na żywność o innych właściwościach sensorycznych, np. słodki deser. Co ciekawe, nie udało się zaobserwować takiego stanu nasycenia, aby ktoś odmówił dodatkowej porcji pokarmu o innych właściwościach sensorycznych (M.M. Hetherington 1996).

 

2. Sytość sensorycznie specyficzna – badania

Dowody na istnienie sytości sensorycznie specyficznej uzyskały L. Lipps-Birch i M. Deysher w 1986 r. W ich eksperymencie wzięło udział 21 dzieci w wieku 2,5–5 lat oraz 26 dorosłych w wieku 25–35 lat. Badanie miało na celu udowodnienie istnienia dwóch mechanizmów behawioralnych związanych z samoregulacją przyjmowania pokarmu i sytością sensorycznie specyficzną. Wszyscy uczestnicy wzięli udział w dwóch sesjach obiadowych, po których spożywali dodatkowy posiłek. Dane dotyczące odczuwalnej sytości sensorycznie specyficznej pobierano bezpośrednio przed posiłkiem i po nim. Apetyt na spożywaną żywność zarówno u dzieci, jak i dorosłych malał, natomiast był na takim samym poziomie lub wzrastał na żywność niespożywaną. Badanie dostarczyło pierwszych dowodów na występowanie SSS także u dzieci.

 

Sytość sensorycznie specyficzną badali również G. Di Pellegrino, S. Magarelli, F. Mengarelli. Do badania wykorzystali krakersy i ciastka. Uczestnicy badania określali odczuwany poziom przyjemności związany z testowanymi produktami przed ich zjedzeniem i po ich zjedzeniu. Przed zjedzeniem ocenili poziom przyjemności wyżej niż po ich zjedzeniu. Fabryka Siły Sklep

 

W. He i wsp. badali 24 zdrowe kobiety, które w stanie głodu otrzymały 4 różne półpłynne posiłki – 2 słodkie i 2 pikantne. Kobiety spożywały je aż do odczucia sytości. Przed posiłkiem i po nim podano im łyk czterech różnych posiłków testowych i rejestrowano ich mimikę. Tutaj również odnotowano znaczny spadek odczucia przyjemności po spożyciu tego samego posiłku lub potrawy o podobnym smaku oraz mniejszy spadek odczucia przyjemności po spożyciu posiłku o innym smaku.

 

3. Sytość sensorycznie specyficzna a wiek

B.J. Rolls, T.M. McDermott badali wpływ wieku na odczuwaną sytość sensorycznie specyficzną. W badaniu wzięły udział osoby młode (12–15 lat), młodzi dorośli (22–35 lat), starsi (45–60 lat) oraz osoby w podeszłym wieku (65–82 lat). Badani oceniali przyjemne właściwości sensoryczne i chęć zjedzenia pięciu pokarmów. W badaniu zaobserwowano, że u osób w podeszłym wieku nie zmniejszała się przyjemność podczas spożywania pokarmu. Nie zmniejszył się również apetyt na spożyty pokarm. U młodzieży jednak zaobserwowano sytość sensorycznie specyficzną.

 

4. Sytość sensorycznie specyficzna a urozmaicona dieta

W jednym badaniu obserwowano 21 osób, aby sprawdzić, jak zmiana właściwości sensorycznych (smak, zapach) wcześniej zjedzonej żywności wpływa na sytość sensorycznie specyficzną (L. Brondel i wsp. 2009). Badani jedli w dowolnej ilości:

1) frytki, a potem ciastka,

2) frytki z ketchupem i majonezem, a potem ciastka z kremem waniliowym i bitą śmietaną,

3) frytki, a potem frytki z ketchupem, frytki z majonezem, same ciastka, ciastka z dodatkami.

 

Badani spożywali większe ilości frytek i ciastek w przypadkach 2. i 3. (z dodatkami). Spożycie samych frytek powodowało spadek przyjemności, ale dodatek ketchupu wywołał ich nadkonsumpcję. Ocena ciastek czekoladowych również wzrosła po wprowadzeniu kremu waniliowego. Dodanie dodatków do wcześniej spożywanej potrawy, np. ketchupu czy bitej śmietany, wpływa na zwiększenie spożytej porcji.

 

Sytość sensorycznie specyficzna zmniejsza apetyt na spożywany posiłek, natomiast zwiększa chęć zjedzenia pokarmu o odmiennym smaku. Zjawisko to sprzyja spożyciu różnorodnych produktów, zabezpiecza przed spożyciem nadmiaru jednego składnika odżywczego i chroni przed występowaniem niedoborów żywieniowych.

 

5. Sytość sensorycznie specyficzna a wskaźnik BMI

C.A. Miller i wsp. sprawdzali, jak zmienia się satysfakcja z jedzenia u osób z prawidłową masą ciała, nadwagą i otyłych. W badaniu wzięło udział 290 dorosłych osób, z czego 161 miało prawidłową masę ciała, 78 miało nadwagę, a 51 było otyłych. Uczestnikom podawano kostki czekolady. Jedli tyle, ile chcieli. Spożywali 2–51 kostek czekolady, a odczucie przyjemności malało u nich w trakcie jedzenia. Badacze odkryli również, że u osób otyłych odczucie przyjemności w trakcie konsumpcji maleje wolniej niż u pozostałych uczestników.

 

Badanie potwierdziło, że nie tylko kaloryczność produktów jest ważna w kontekście redukcji i utrzymania prawidłowej masy ciała. Istotne są również właściwości sensoryczne produktów.

 

6. Sytość sensorycznie specyficzna a odchudzanie

Z jednej strony sytość sensorycznie specyficzna może być wykorzystana w redukcji masy ciała. Monotonne, mało urozmaicone posiłki będą spożywane w mniejszej ilości. Z drugiej strony sytość sensorycznie specyficzna może wywołać hyperfagię (nadkonsumpcję). W końcu to przez SSS przestajemy jeść dany posiłek i sięgamy po zupełnie inny, odmienny sensorycznie. G.R. Davidson i wsp. sprawdzali wzrost apetytu na dane produkty spożywcze przed posiłkiem i po nim. Badanie wykazało, że nawet po posiłku osoby odczuwały chęć spożycia innego produktu. Wystarczy zmienić barwę czy teksturę posiłku, aby wzrastał apetyt.

 

Na sytość sensorycznie specyficzną wpływa wiele czynników, w tym czas przeżuwania. Długie przeżuwanie żywności bez jej połykania wytwarza taką samą sytość sensorycznie specyficzną jak w przypadku jej spożycia. Ponadto wywołuje zmęczenie sensoryczne, przez co kończymy posiłek.

 

7. Podsumowanie

Dzięki sytości sensorycznie specyficznej spożywamy różnorodne produkty, a dieta jest bogata w składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Z jednej strony może to prowadzić do nadkonsumpcji produktów spożywczych i przyczyniać się do powstania nadwagi. Może też przynosić świetne efekty u osób, które chcą rozbudować masę ciała, i zawodowych sportowców o szczególnie wysokim zapotrzebowaniu na energię. Z drugiej strony może także wspierać redukcję masy ciała, wystarczy, że ktoś będzie spożywał posiłki, które są mało urozmaicone i monotonne pod względem smaku, zapachu czy wyglądu.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia

Brondel L. et al., Variety enhances food intake in humans: Role of sensory-specific satiety, „Psychology & Behavior” 2009, 97(1), 44–51.

Davidson G.R. et al., Pre- and postprandial variation in implicit attention to food images reflects appetite and sensory-specific satiety, „Appetite” 2018, 125, 24–31.

Di Pellegrino G., Magarelli S., Mengarelli F., Food pleasantness affects visual selective attention, „Quarterly Journal of Experimental Psychology” 2011, 64(3), 560–571.

Gawęcki J., Galiński G., Sensoryczne mechanizmy regulacji apetytu, „Kosmos – Problemy Nauk Biologicznych” 2010, 59(3–4), 281–290.

He W. et al., Sensory-specific satiety: Added insights from autonomic nervous system responses and facial expressions, „Physiology & Behavior” 2017, 170, 12–18.

Hetherington M.M., Sensory-specific satiety and its importance in meal termination, „Neuroscience& Biobehavioral Reviews” 1996, 20, 113–117.

Lipps-Birch L., Deysher M., Calorie compensation and sensory specific satiety: Evidence for self regulation of food intake by young children, „Appetite” 1986, 7(4), 323–331.

Miller C.A. et al., Variations in Marginal Taste Perception by Body Mass Index Classification: A Randomized Controlled Trial, „Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics” 2020, 120(1), 45–52.

Rolls B.J., McDermott T.M., Effects of age on sensory-specific satiety, „The American Journal of Clinical Nutrition” 1991, 54(6), 988–996.