Marnowanie żywności to ogromny problem. W całej Unii Europejskiej rocznie wyrzuca się 88 mln ton żywności, z czego średnio 50% odpadów wytwarzanych jest w gospodarstwach domowych. Z danych Greenpeace Polska z 2017 roku wynika, że w Polsce rocznie marnuje się ok. 9 mln ton jedzenia. Pod względem ilości wyrzucanego jedzenia Polska zajmuje 5. miejsce w Unii Europejskiej. Ze względu na to, że marnowanie żywności niesie za sobą negatywne skutki społeczne, ekonomiczne i środowiskowe, warto wdrożyć odpowiednie działania.

 

SPIS TREŚCI:
1. Przyczyny marnowania żywności
2. Skutki marnowania żywności
3. Jak ograniczyć marnowanie żywności
4. Zasady przechowywania żywności
5. Przechowywanie żywności w lodówce
6. Przechowywanie żywności w zamrażarce
7. Sposoby na utrzymanie świeżości produktów
8. Kuchnia zero waste

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Przyczyny marnowania żywności
Na świecie rocznie wyrzuca się ⅓ wyprodukowanej żywności. Nie ma jednej definicji wskazującej, czym jest marnotrawstwo żywności.

 

Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) rozumie się przez to:
straty żywności, które są związane m.in. z ubytkiem masy podczas magazynowania produktu oraz zmniejszeniem jakości i wartości odżywczej żywności;
odpady żywności, czyli produkty, które były przeznaczone do spożycia przez ludzi, ale zostały z jakiegoś powodu wyrzucone, np. z powodu zepsucia się produktu czy przekroczenia terminu przydatności do spożycia.

 

Według badania przeprowadzonego przez D. Kołożyn-Krajewską i B. Bliską w 2019 roku aż 42% Polaków przyznaje się do wyrzucania żywności.

Najczęściej marnują się pieczywo, wędliny i świeże owoce. Zarówno we wspomnianym badaniu, jak i w analizie A. Piotrowskiej-Puchały i S. Stasiak zaobserwowano, że najczęstsze przyczyny wyrzucania żywności to zepsucie, przeterminowanie się produktu i przygotowanie zbyt dużych ilości jedzenia.

 

2. Skutki marnowania żywności
Marnowanie żywności niesie za sobą szereg negatywnych skutków. Dotyczą nie tylko samego wyrzucania żywności, ale także odpadów komunalnych oraz strat cennych ilości wody i energii w toku jej produkcji. Wyrzucanie nadmiernych ilości żywności to wielka szkoda dla środowiska. Produkcja żywności wiąże się m.in. z wydzielaniem gazów cieplarnianych do atmosfery. Ponadto zwiększona ilość odpadów żywnościowych generuje nie tylko odpady organiczne, ale również nieorganiczne (opakowania). Wiążą się z tym koszty utylizacji i wywozu śmieci na wysypisko.


3. Jak ograniczyć marnowanie żywności?
Aby ograniczyć marnowanie żywności, bardzo ważne jest planowanie. Warto planować codzienne posiłki, dzięki temu można sporządzić odpowiednią listę zakupową. Jeśli zostaną kupione wyłącznie produkty z przygotowanej listy, w domu nie znajdą się zbędne artykuły spożywcze, które mogłyby zostać niewykorzystane.

 

W trakcie zakupów obowiązkowo należy sprawdzać datę ważności produktu, która znajduje się na opakowaniu. Najlepiej kupować produkty z dłuższą datą przydatności do spożycia, aby mieć pewność, że zostaną wykorzystane w terminie. Jeżeli jednak produkt zostanie użyty tego samego lub kolejnego dnia, można wybrać ten, którego data przydatności do spożycia się kończy. Dzięki temu można ograniczyć ilość wyrzucanej żywności, takie artykuły spożywcze są często przecenione. Fabryka Siły Sklep

 

Przed włożeniem produktu do koszyka warto sprawdzić, czy opakowanie nie jest uszkodzone i czy nie ma widocznych śladów zepsucia. Warto robić zakupy maksymalnie 1–2 razy w tygodniu. Częstsze zakupy mogą przyczyniać się do kupowania zbędnych produktów.

 

Żywność nietrwałą, jak surowe mięso, ryby czy owoce i warzywa, warto kupować co kilka dni. Nie należy iść do sklepu z pustym żołądkiem, gdyż głód może przyczyniać się do kupowania niepotrzebnych produktów. Nie warto również zaopatrywać się w większą ilość żywności ze względu na promocje. Bardzo często produkty te nie są potrzebne i zostają wyrzucone.

 

Bardzo ważne jest odpowiednie przechowywanie. Informacje dotyczące warunków przechowywania widnieją na opakowaniu produktu. Warto więc dokładnie czytać etykiety i przechowywać produkty w taki sposób, aby jak najdłużej zachowały świeżość. Trwałość można również wydłużyć poprzez kiszenie, mrożenie czy suszenie.


4. Zasady przechowywania żywności
Żywność powinna być przechowywana w taki sposób, aby mogła zachować jak najdłużej świeżość, wartość odżywczą, jakość sensoryczną oraz zdrowotną. Nieprawidłowe przechowywanie prowadzi do szybszego psucia się produktów.


Poszczególne produkty spożywcze wymagają innych warunków składowania. Należy zwrócić uwagę na temperaturę, opakowanie, rozłożenie produktów, warunki higieniczne i czas przechowywania. Niektóre produkty muszą być przechowywane w lodówce, natomiast inne – w temperaturze pokojowej. Ważne jest stałe utrzymywanie czystości w szafkach kuchennych oraz urządzeniach chłodniczych.

 

Produkty spożywcze należy segregować zgodnie z datą przydatności do spożycia. Z przodu szafki lub lodówki należy przechowywać produkty o krótszej dacie przydatności do spożycia. Dobrze sprawdza się zasada FIFO (first in – first out). Dodatkowo warto przechowywać produkty pod przykryciem, aby nie utraciły jakości sensorycznej. Najlepiej używać pojemników próżniowych, które chronią żywność przed wilgocią i zepsuciem, a ponadto ograniczają rozwój bakterii i pleśni.


5. Przechowywanie żywności w lodówce
Wiele produktów można przechowywać w temperaturze pokojowej, m.in. pieczywo, mąki, płatki, kasze, makarony, przyprawy, cukier, oleje, niektóre koncentraty czy napoje. Produkty takie jak nabiał, jaja, mięso, ryby muszą być przechowywane w lodówce.

 

W każdej części lodówki panuje inna temperatura, dlatego odpowiednie rozmieszczenie produktów wewnątrz urządzenia ma ogromne znaczenie dla ich trwałości, jakości organoleptycznej i zdrowotnej.


– Górna półka przeznaczona jest do przechowywania dżemów, powideł, warzyw w słoikach czy gotowych potraw.

– Na środkowych półkach należy składować nabiał, wędliny, sałatki i surówki.

– Dolna półka nad szufladami przeznaczona jest do przechowywania surowego mięsa i ryb.
– Dolne szuflady to świetnie miejsce do przechowywania warzyw i owoców.
– Szuflady boczne, po wewnętrznej stronie drzwi służą do przechowywania sosów, jaj i napojów.

 

6. Przechowywanie żywności w zamrażarce
Mrożenie to jedna z najlepszych metod przedłużania trwałości produktów spożywczych. Pozwala utrzymać odpowiednią jakość nawet do kilkunastu miesięcy. Produkty można mrozić w specjalnych opakowaniach.
Temperatura w zamrażarce powinna być niska (−18°C) i utrzymywać się na stałym poziomie. To głównie od wahań temperatury zależy, jak długo zamrożony produkt utrzyma wysoką jakość i wartość odżywczą.

 

Praktycznie każdy produkt, które nie zawiera zbyt dużej ilości wody, nadaje się do mrożenia. Owoce warto wcześniej obrać, pokroić w kostkę i zamrażać zapakowane w strunowe woreczki. Do mrożenia świetnie nadają się owoce jagodowe, banan czy mango. Mrozić można również ugotowane warzywa strączkowe, szpinak i bób. W ten sposób można przechowywać także mięso, ryby oraz produkty gotowe takie jak pesto, naleśniki, zupy, pieczywo.

 

7. Sposoby na utrzymanie świeżości produktów
Owoce i warzywa po zbiorze wciąż dojrzewają. Pobierają tlen, a wydalają dwutlenek węgla i etylen. Ponadto zachodzą w nich procesy parowania, których skutkiem jest utrata wilgotności. Aby zachować ich świeżość oraz jak najlepszą jakość, należy je odpowiednio przechowywać. Owoce i warzywa powinny być ułożone luźno, w taki sposób, żeby pomiędzy nimi możliwy był swobodny przepływ powietrza.


Najtrudniej utrzymać świeżość warzyw liściastych. O ile sałata rzymska czy liście boćwiny są łatwe w przechowywaniu, o tyle rukola, szpinak czy sałata masłowa nie są już tak trwałe. Aby sałaty były jak najdłużej świeże, należy dokładnie przebrać liście i pozbyć się nadgniłych i psujących się części. Następnie osuszyć liście w specjalnej suszarce. Na dnie suszarki pozostawić odrobinę wody, tak aby nie stykała się z liśćmi. Suszarkę zamknąć i wstawić do lodówki. Tak przechowywane liście będą nadawały się do spożycia nawet do 14 dni.

 

Bardziej trwałe sałaty, jak jarmuż, sałata rzymska czy liście boćwiny, najlepiej przechowywać w woreczku strunowym wypełnionym powietrzem. Szczypiorek czy natka pietruszki dłużej pozostaną świeże, jeżeli ich łodygi zostaną owinięte zwilżonym ręcznikiem papierowym i będą trzymane w lodówce.


Aby rzodkiewka zachowała chrupkość i świeżość przez dłuższy czas, należy usunąć z niej liście (które przydadzą się do przyrządzenia pesto!), a warzywo umieścić w słoiku, zalać zimną wodą i zamknąć. Przechowywać w lodówce. Należy pamiętać o regularnym wymienianiu wody (średnio co 1–2 dni).


Warzywa korzeniowe bardzo szybko wiotczeją, co jest konsekwencją utraty wody. Aby zachowały dłużej swoją jędrność, należy je przechowywać zasypane wilgotnym piaskiem w drewnianych skrzyniach. Skrzynia powinna leżeć w chłodnym pomieszczeniu, np. piwnicy. Jeżeli marchew czy pietruszka zwiędnie, nie należy ich wyrzucać! Aby nabrały jędrności, należy umieścić je w misce z bardzo zimną wodą i wstawić do lodówki. Warzywa odzyskają jędrność po ok. 20–60 minutach.


Awokado szybko się psuje, a po rozkrojeniu ciemnieje. Aby nie dojrzewało zbyt szybko, należy trzymać je z dala od bananów czy jabłek, które wydzielają znaczne ilości etylenu. W rozkrojonej połówce awokado warto zostawić pestkę i w taki sposób przechowywać w lodówce, dzięki temu nie ściemnieje.


8. Kuchnia zero waste
Coraz większą popularnością cieszy się ruch zero waste. Polega on na generowaniu jak najmniejszej ilości odpadów. Jak to zrobić? Wystarczy zaplanować codzienne menu w taki sposób, aby odpady z jednego dania stały się surowcem do przygotowania kolejnego.


Oto kilka przykładów.
– Łodygę brokułu lub kalafiora można wykorzystać do przygotowania świeżego soku warzywnego.
– Oderwane ścięgna czy kości mięsne przydadzą się do przygotowania rosołu.
– Skórkę z obranej cebuli można wykorzystać do zabarwienia bulionu.
– Obierki warzyw świetnie sprawdzą się do przygotowania warzywnego bulionu.
– Z ości i głów ryb można przyrządzić bazę do sosu, ze skóry – chipsy, a z łusek – sól smakową lub puder.
– Wiórki pozostałe po przygotowaniu soku z marchwi świetnie sprawdzą się w domowym cieście lub ciastkach.
– Okrawki pieczonych lub gotowanych mięs można użyć do przygotowania krokietów, gołąbków czy gulaszów.
– Ugotowane ziemniaki, które zostały z dnia poprzedniego, nadadzą się do wyrobu klusek śląskich, krokietów ziemniaczanych lub pierogów.
– Skórkę z pomarańczy można wykorzystać do usunięcia osadu z czajnika. Wystarczy zagotować wodę razem ze skórką i pozostawić do ostygnięcia.
– Z natki marchewki czy liści rzodkiewki można przygotować pesto, które świetnie komponuje się z pieczywem czy makaronem.
– Nadmiar ugotowanej kaszy czy ryżu można wykorzystać do zupy czy różnego rodzaju zapiekanek.
– Z warzyw z rosołu można zrobić pyszną sałatkę.
– Nadmiar ugotowanej fasoli można wykorzystać do przyrządzenia pasty do smarowania pieczywa.
– Obeschłe owoce warto wykorzystać do przygotowania kompotu.
– Czerstwe pieczywo świetnie sprawdzi się do przygotowania grzanek lub bułki tartej.

 

W zero waste nie chodzi tylko o samo gotowanie, ale o rozsądne zakupy, segregację śmieci i utylizację odpadów.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Banki żywności. Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014–2020. Moduł II. Nie marnuj jedzenia i wartości odżywczych, Warszawa 2015.
Beumer R.R., Kusumaningrum H., Kitchen hygiene in daily life, „International Biodeterioration & Biodegradation” 2003, 51, 299–302.
Czerenko P., Bez odpadów, „Przegląd Gastronomiczny” 2019, 4, 18–19.
Kędzia J., Efektywnie przechowywanie świeżych owoców i warzyw, „Chłodnictwo” 2012, 47(4), 36–38.
Kitchen Companion. Your Safe Food Handbook, 2008, epub.
Kołożyn-Krajewska D., Bliska B., Badanie ilościowe na reprezentatywnej próbie Polaków powyżej 18. roku życia w aspekcie marnotrawstwa żywności, Warszawa 2019.
Korzeniowska-Ginter R., Czarniecka-Skubina E., Przechowywanie żywności w warunkach domowych, „Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej w Gdyni” 2016, 93, 72–80.
Nie marnuj jedzenia 2019. Raport Federacji Polskich Banków Żywności, niemarnuje.bankizywnosci.pl/wp-content/uploads/2019/11/banki-zcc87ywnosci_-raport-nie-marnuj-jedzenia-2019.pdf (26.10.2020).
Piotrowska-Puchała A., Stasiak S., Zachowanie konsumentów wobec zjawiska marnowania żywności – analiza przypadku, „Intercathedra” 2019, 3(40), 253–260.
Skowron A., Konserwacja żywności (suszenie, kiszenie, mrożenie) – plusy i minusy, „Food Forum” 2019, 1(29), 108–112.
Taraszewska A., Dobry nawyk – nie marnuj żywności, ncez.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/dobry-nawyk-----nie-marnuj-zywnosci, (26.10.2020).
Trząskowska M., Jak właściwie przechowywać żywność, wszechnica-zywieniowa.sggw.pl/Prezentacje/Jak_bezpiecznie.pdf (15.06.2011).
Wójciak D., Prosto, pysznie, do pudełka, Bielsko Biała 2018, 14–71.