Choroba Hashimoto jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób z tzw. autoagresji. Organizm przez defekt układu odpornościowego atakuje swoje narządy – w tym przypadku – tarczycę. Schorzenie charakteryzuje się nadmierną produkcją przeciwciał przeciwko antygenom tarczycy (anty-TPO, anty-TG), czego skutkiem jest powolne uszkadzanie gruczołu, a to często powoduje spowolnienie metabolizmu i prowadzi do powstawania nadmiernej masy ciała.


Szacuje się, że choroba Hashimoto dotyka 10 razy częściej kobiet niż mężczyzn, a ponadto częstotliwość jej występowania wzrasta wraz z wiekiem. Wczesne zdiagnozowanie i wprowadzenie odpowiedniej terapii znacząco wpływa na poprawę samopoczucia i pozbycie się objawów choroby.

 

SPIS TREŚCI:
1. Przyczyny i objawy choroby Hashimoto
2. Diagnostyka i leczenie choroby Hashimoto
3. Dieta w chorobie Hashimoto

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Przyczyny i objawy choroby Hashimoto
Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, na powstawanie której mają wpływ czynniki genetyczne i środowiskowe. Występowaniu choroby Hashimoto może sprzyjać m.in. przebycie infekcji bakteryjnej lub wirusowej, stres, palenie papierosów, ciąża, niedobór selenu, nadmiar jodu, promieniowanie jonizujące i współwystępowanie innych chorób autoimmunologicznych, np. cukrzycy typu 1, celiakii, łuszczycy, anemii złośliwej, bielactwa i innych.

 

Do głównych objawów choroby Hashimoto należą:
– wypadanie włosów,
– sucha i łuszcząca się skóra,
– obrzęki twarzy,
– chrypka,
– przyrost masy ciała,
– uczucie zimna,
– zaparcia,
– depresja,
– senność i zmęczenie,
– problemy z koncentracją,
– wole tarczycowe,
– zaburzenia miesiączkowania,
– niepłodność.

 

Jednym z głównych objawów, z którym zmagają się w szczególności osoby z chorobą Hashimoto, jest nadmierny przyrost masy ciała. Spowodowane jest to obniżeniem podstawowej przemiany materii (PPM) nawet o 30% na skutek uszkodzenia gruczołu tarczowego, który przestaje produkować odpowiednie ilości tetrajodotyroniny (FT4) i trijodotyroniny (FT3).

 

2. Diagnostyka i leczenie choroby Hashimoto
Choroba Hashimoto znacznie częściej jest diagnozowana u kobiet – zwłaszcza w wieku reprodukcyjnym – niż u mężczyzn. Choroba Hashimoto należy także do najczęstszych chorób tarczycy u dzieci i młodzieży.

 

W celu rozpoznania schorzenia należy wykonać oznaczenie stężeń:

a) hormonów we krwi:
– TSH (hormon tyreotropowy wydzielany przez przysadkę mózgową i oddziałujący na pracę tarczycy),
– FT3 (hormon tarczycy – trijodotyronina),
– FT4 (hormon tarczycy – tetrajodotyronina/tyroksyna); Fabryka Siły Sklep

 

b) przeciwciał we krwi:
– anty-TPO (przeciwciała skierowane przeciwko peroksydazie tarczycowej),
– anty-TG (przeciwciała skierowane przeciwko tyreoglobulinie).

 

Podwyższone stężenie przeciwciał anty-TPO występuje u prawie 80% osób z chorobą Hashimoto. Dodatkowo wskazane jest także wykonanie badania USG (ultrasonograficznego) tarczycy.

 

Choroby Hashimoto nie da się wyleczyć, ale można ją wprowadzić w remisję, czyli stan swoistego wyciszenia. Leczenie polega na połączeniu farmakoterapii z odpowiednio zbilansowaną dietą i aktywnością fizyczną.

Farmakoterapia ma na celu uzupełnienie niedoborów hormonów tarczycy poprzez podawanie L-tyroksyny. Wśród najczęściej stosowanych preparatów zawierających ten hormon wyróżniamy: Euthyrox, który zawiera laktozę, oraz Letrox, który jej nie zawiera. Jest to istotny czynnik różniący te dwa preparaty, szczególnie ważny dla osób z nietolerancją laktozy.

 

Dieta powinna dostarczać niezbędnych składników odżywczych, które są wykorzystywane do syntezy hormonów tarczycy. Powinniśmy unikać produktów, które mogą zaburzać ten proces.

 

3. Dieta w chorobie Hashimoto

 

Redukcja masy ciała w chorobie Hashimoto
Tarczyca jest odpowiedzialna za ok. 30% spoczynkowej przemiany materii, dlatego przy niedoborze hormonów tarczycy dostarczana z pożywieniem energia jest magazynowana w postaci tkanki tłuszczowej, co prowadzi do nadwagi i otyłości. Problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała mają z kolei wpływ na normalizację gospodarki hormonalnej.

 

Badania pokazują, że osoby z niedoczynnością tarczycy typu Hashimoto charakteryzują się wyższym wskaźnikiem BMI oraz obwodem pasa niż osoby zdrowe. Ponadto zaobserwowano, że TSH w przedziale 2,5−4,5 mg/dl zwiększa ryzyko wystąpienia otyłości i zespołu metabolicznego w porównaniu ze stężeniem TSH poniżej 2,5 mg/dl. Przy chorobie Hashimoto redukcja masy ciała może być utrudniona, ale jest możliwa. Ważnym czynnikiem odgrywającym rolę w zmniejszaniu masy ciała jest unormowanie gospodarki hormonalnej tarczycy.

 

Istotnym elementem terapii jest wprowadzenie indywidualnej diety, dostosowanej do płci, wieku, aktualnej masy ciała, współistniejących schorzeń, trybu życia i aktywności fizycznej. Dieta oprócz tego, że wspomaga leczenie farmakologiczne, daje możliwość złagodzenia procesu zapalnego.

 

Wprowadzenie odpowiedniego deficytu kalorycznego będzie sprzyjało redukcji masy ciała u osób z jednocześnie występującą chorobą Hashimoto i nadwagą lub otyłością. Należy jednak pamiętać, że zbyt duże restrykcje kaloryczne mogą spowodować wzrost stężenia TSH, co jeszcze bardziej spowolni tempo metabolizmu i utrudni redukcję masy ciała. Kaloryczność jadłospisu nie powinna być mniejsza od podstawowej przemiany materii, którą można wyliczyć ze wzoru Harrisa-Benedicta z przedstawionych poniżej wzorów zależnych od płci.

 

PPM (kobiety) = 655,1 + (9,563 × masa ciała [kg]) + (1,85 × wzrost [cm]) – (4,676 × [wiek])


PPM (mężczyźni) = 66,5 + (13,75 × masa ciała [kg]) + (5,003 × wzrost [cm]) – (6,775 × [wiek])

 

Niedobory pokarmowe u osób z chorobą Hashimoto
Najczęstsze niedobory u osób z chorobą Hashimoto dotyczą:
– białka,
– witamin A, C, B6, B1,
– składników mineralnych (magnezu, potasu, fosforu, sodu, chromu).

 

Większość osób z Hashimoto ma także niski poziom witamin B12, E, selenu, cynku, ferrytyny i glutationu. Ponadto stwierdza się u nich często zbyt niską podaż kalorii z dietą (mimo częstego występowania nadmiernej masy ciała), niedostateczne spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (w tym omega-3) i błonnika pokarmowego oraz nadmiar węglowodanów przyswajalnych w odniesieniu do norm żywienia.

 

Warto zadbać o to, by w posiłkach mimo niższej wartości energetycznej występowała odpowiednia ilość witamin i składników mineralnych. Ma to na celu uniknięcie niedoborów pokarmowych i zaburzeń pracy tarczycy.

 

Zasady diety w chorobie Hashimoto
Dieta osób z chorobą Hashimoto powinna składać się z czterech lub pięciu posiłków spożywanych w regularnych odstępach czasu. Pierwszy posiłek należy zjeść do godziny po wstaniu, ale w odstępie 30 minut od przyjęcia leku, zaś ostatni ok. 3 godzin przed snem.

 

Warto pamiętać o tym, żeby lek popić wodą, najlepiej niegazowaną, źródlaną lub niskozmineralizowaną. Wapń i żelazo (zawarte w posiłku lub podane w postaci suplementu diety) mogą osłabić działanie hormonu. Między przyjęciem leku a spożyciem posiłku bogatego w te składniki powinniśmy zachować ok. 2-godzinną przerwę, a w przypadku suplementu diety nawet 4-godzinną. Należy uważać również na produkty spożywcze mogące zmniejszać wchłanianie leku – np. na soję.

 

Na szczególną uwagę w diecie zasługuje pełnowartościowe białko, którego podaż powinna zostać zwiększona i stanowić ok. 15–20% energii diety. Dostarczenie odpowiedniej ilości białka może zapobiegać wypadaniu włosów, co towarzyszy często osobom z zaburzeniami pracy tarczycy. Dodatkowo pełnowartościowe białko (głównie z produktów pochodzenia zwierzęcego – mięsa, ryb, jaj, mleka, serów, a także produktów roślinnych – amarantusa, komosy ryżowej, alg) jest dobrym źródłem tyrozyny, która jest substratem do powstawania tyroksyny.

 

By wspomóc funkcjonowanie układu odpornościowego należy uzupełnić dietę w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, szczególnie omega-3. Mają one działanie przeciwzapalne i wywierają pozytywny wpływ na profil lipidowy. Kwasy omega-3 możemy dostarczyć do organizmu poprzez włączenie do diety tłustych ryb morskich, tranu, oleju lnianego, siemienia lnianego, nasion chia i orzechów włoskich.

 

Ważne jest również dostarczenie wraz z dietą odpowiednich ilości:
– żelaza jako istotnego składnika enzymów, które biorą udział w syntezie hormonów tarczycy, zawartego głównie w mięsie, rybach, wątrobie, pestkach dyni;


– selenu niezbędnego do syntezy hormonów tarczycy i łagodzenia stanu zapalnego, którego dobrym źródłem jest mięso, ryby, jaja, nabiał, zboża i kiełki;


– cynku, którego odpowiednia podaż poprzez spożycie mięsa, jaj i produktów mlecznych wpływa na prawidłowe wiązanie trijodotyroniny (FT3).

Należy pamiętać także o witaminie D3, gdyż sama dieta nie jest w stanie pokryć zapotrzebowania na nią. Synteza słoneczna nie jest wystarczająca i należy rozważyć odpowiednio dobraną suplementację – zwłaszcza w okresie od października do kwietnia.

 

Żywienie w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto jest zależne także od wyników badań poziomu hormonów tarczycy. Jeśli poziom tyreotropiny (TSH) wynosi powyżej 2 mg/dl, to produkty zawierające tzw. goitrogeny powinny być spożywane maksymalnie do 3 razy w tygodniu, głównie w formie gotowanej lub kiszonej.

 

Goitrogeny to związki, które hamują wchłanianie hormonów tarczycy stosowanych w leczeniu choroby Hashimoto. Zawarte są m.in. w soi, brokułach, brukselce, kalafiorze, kapuście i rzepie. W mniejszych ilościach występują także w prosie, gruszkach, truskawkach i szpinaku. Poddanie wymienionych produktów obróbce termicznej powoduje inaktywację goitrogenów o ok. 30%, dlatego dozwolone jest umiarkowane spożycie tych produktów. Całkowita eliminacja tych produktów z diety nie jest wskazana, gdyż dostarczają one także innych ważnych substancji odżywczych, jak witaminy i składniki mineralne.

 

Ponadto wykazano, że w niedoczynności tarczycy typu Hashimoto często występują zaburzenia gospodarki węglowodanowej, dlatego dieta powinna dodatkowo opierać się na produktach o niskim indeksie i ładunku glikemicznym.

 

Skuteczność diety redukcyjnej w chorobie Hashimoto
Na podstawie przeprowadzonych badań oceniających skuteczność zastosowania diety redukcyjnej ze zwiększoną podażą błonnika (30 g/dobę) u pacjentek z BMI > 25 kg/m² i chorobą Hashimoto zauważono, że dieta wzbogacona o błonnik pokarmowy zwiększa tempo redukcji masy ciała, co znacząco wpływa na poprawę skuteczności leczenia dietetycznego.

 

Badania wykazały, że utrata masy ciała u kobiet z prawidłowo leczoną chorobą Hashimoto (unormowaną gospodarką hormonalną) mieściła się w granicach zalecanych w procesie odchudzania (średnio 0,8 kg/tydzień).

 

Dodatkowo należy zauważyć, że nieodpowiedni tryb życia – brak aktywności fizycznej, praca siedząca – i złe nawyki żywieniowe to czynniki środowiskowe związane z występowaniem nadwagi i otyłości u osób z chorobami tarczycy.


Diety eliminacyjne w chorobie Hashimoto
Popularność diet restrykcyjnych i eliminacyjnych w chorobie Hashimoto przybrały niepokojący obrót. Dużo osób z Hashimoto eliminuje ze swojej diety gluten, laktozę, nabiał, jajka i warzywa psiankowate. Taka eliminacja nie u każdej osoby jest konieczna, ponieważ brakuje jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających jej skuteczność.

 

Wykluczenie niektórych produktów z diety może być efektywne u niektórych osób, np. w przypadku towarzyszącej celiakii lub alergii na białka mleka. Większość chorych nie odniesie jednak korzyści z takiego sposobu żywienia, lecz tylko niepotrzebnie narazi się na niedobory pokarmowe.

 

Priorytetem u osób z chorobą Hashimoto jest unormowanie gospodarki hormonalnej farmakoterapią, a dieta ma za zadanie wspomóc funkcjonowanie tarczycy i poprawić wchłanianie leków.

 

Eliminacja glutenu
Występowanie celiakii u osób z Hashimoto jest od kilku do 10 razy częstsze niż u osób zdrowych.


W celu potwierdzenia lub wykluczenia współistniejącej celiakii, nietolerancji bądź alergii na gluten zalecane jest wykonanie specjalnych badań. Jeśli wyniki potwierdzą te podejrzenia, dopiero wtedy należy wykluczyć z diety produkty glutenowe.

 

Dieta bezglutenowa może także wspomóc redukcję masy ciała, ale wyłącznie u osób, którym gluten szkodzi, m.in. poprzez nasilenie stanu zapalnego tarczycy. U osoby zdrowej, bez celiakii, alergii lub nietolerancji zastosowanie diety bez glutenu nie będzie miało wpływu na zmniejszenie masy ciała.

 

Eliminacja laktozy
Często u osób z Hashimoto występuje także nietolerancja laktozy. W tym kierunku również zalecane jest wykonanie badań i potwierdzenie lub wykluczenie ewentualnej nietolerancji. Jeśli masz niepokojące objawy po spożyciu produktów mlecznych, warto wykonać takie badania. Interwencja u osób ze współistniejącą nietolerancją i chorobą Hashimoto przyjmujących L-tyroksynę jest konieczna, gdyż nietolerancja laktozy obniża wchłanianie leku i być może wskazane będzie stosowanie większych dawek leku.

 

Holistyczne podejście do leczenia choroby Hashimoto, uwzględniające uzupełnianie niedoborów hormonów za pomocą leków, wprowadzenie odpowiednio zbilansowanej diety i aktywności fizycznej oraz zmianę trybu życia, jest najlepszą metodą leczenia.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Jagiełło M., Diagnoza lekarska choroby Hashimoto, „Food Forum” 2018, 6(28), 8–10.
Janczy A., Małgorzewicz S., Skuteczność diety redukcyjnej u pacjentek z chorobą Hashimoto, „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 2015, 6(3), 112–117.
Pietrych A., Filip R., Wpływ diety redukcyjnej na masę ciała u osób z nadwagą i otyłością, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2011, 92(3), 577–579.
Ratajczak A.E., Moszak M., Grzymisławski M., Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto, „Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne” 2017, 7(4), 305–311.
Stolińska-Fiedorowicz H., Redukcja masy ciała w przypadku niedoczynności tarczycy, „Współczesna Dietetyka” 2016, 8.
Wojsiat J., Ihnatowicz P., Postępowanie żywieniowe w chorobie Hashimoto, „Food Forum” 2018, 6(28), 12–16.
Zakrzewska E., Zegan M., Michota-Katulska E., Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” 2015, 48(2), 117–127.

 

REKLAMA
16-krotny Mistrz Świata Jarosław Olech stosuje Nr 1 na wzrost siły i masy mięśniowej
Darmowa dostawa!
+ Indywidualny plan dietetyczny + Poradnik treningowy