Semaglutyd to lek stosowany w leczeniu cukrzycy. W tym roku został dopuszczony do użycia przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) także jako lek na otyłość. Jak działa i w jaki sposób może pomóc osobom borykającym się z nadmierną masą ciała?

 

SPIS TREŚCI:

1. Jak działa semaglutyd

2. Zastosowanie semaglutydu

3. Badanie STEP

4. Semaglutyd – skutki uboczne

5. Semaglutyd – przeciwwskazania do stosowania

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Jak działa semaglutyd
Semaglutyd to związek imitujący działanie ludzkiego hormonu GLP-1 (peptyd glukagonopodobny). Działa więc podobnie – wiąże się w organizmie z receptorem dla GLP-1.


Hormon GLP-1 jest produkowany głównie w jelitach i powoduje obniżenie stężenia glukozy poprzez nasilenie wydzielania insuliny przez trzustkę. Hamuje także wydzielanie przez trzustkę glukagonu, który naturalnie odpowiada za zwiększanie stężenia glukozy we krwi. Co ważne, w warunkach hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi, zmniejsza wydzielanie insuliny, tym samym odpowiednio reguluje glikemię. Wytwarzany jest w szczególnie dużej ilości w odpowiedzi na przyjęcie posiłku, zwłaszcza bogatego w tłuszcz i węglowodany. GLP-1 może także redukować apetyt, a tym samym ilość przyjmowanych pokarmów i napojów. To dzięki temu działaniu semaglutyd został uznany za potencjalny lek wspomagający utratę masy ciała.


2. Zastosowanie semaglutydu
W tym roku FDA dopuściła stosowanie semaglutydu w postaci iniekcji w ilości docelowej 2,4 mg/tydzień u osób z BMI 27 kg/m2 i więcej, u których współistnieją dodatkowe zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, hipercholesterolemia lub nadciśnienie), lub u osób z BMI co najmniej 30 kg/m2 nawet bez współistniejących chorób. Z założenia lek powinien być stosowany w połączeniu z odpowiednio dobraną dietą redukcyjną i zwiększoną aktywnością fizyczną. Walka z nadmierną masą ciała jest niezwykle istotna w kontekście zdrowia publicznego, ponieważ często wiąże się z występowaniem schorzeń będących najczęstszymi przyczynami śmiertelności wśród społeczeństwa Amerykańskiego. Należy podkreślić, że w Polsce choroby cywilizacyjne również są główną przyczyną zgonów.


3. Badanie STEP
Badania STEP poświęcono efektom stosowania większych dawek semaglutydu niż dotychczas wykorzystywano w leczeniu cukrzycy. Sprawdzano również ich wpływ na masę ciała. Do tej pory opublikowano wyniki 4 z 6 badań klinicznych.

 

STEP 1
W tym badaniu wzięło udział 1961 osób dorosłych z nadwagą lub otyłością i chorobami współistniejącymi, bez cukrzycy. Podzielono je na 2 grupy – pierwsza otrzymywała semaglutyd w ilości 2,4 mg na tydzień, druga otrzymywała placebo. U obu grupach zastosowano także interwencję związaną ze stylem życia. Po 68 tygodniach znacznie lepszy efekt osiągnęły osoby z grupy pierwszej. Straciły średnio 14,9% wyjściowej masy ciała, w grupie drugiej było to zaledwie 2,4%. Ponad połowa uczestników z grupy otrzymującej semaglutyd utraciła 15% wyjściowej masy ciała lub więcej. W grupie drugiej taki efekt osiągnęło niecałe 5%. Fabryka Siły Sklep


STEP 2
W drugim badaniu klinicznym uwzględniono osoby z nadmierną masą ciała i współwystępującą cukrzycą. Czas trwania interwencji wynosił również 68 tygodni. Badanych podzielono na 2 grupy – pierwsza otrzymywała 1 mg semaglutydu, druga 2,4 mg, a trzecia placebo. Najwięcej kilogramów straciły osoby z grupy drugiej (9,64% masy ciała), najmniej uczestnicy grupy placebo – 3,42%. W grupie pierwszej średnia utrata masy ciała wynosiła 6,99%.


STEP 3
W trzecim badaniu wzięły udział osoby z nadmierną masą ciała ze schorzeniami współistniejącymi, lecz niechorujące na cukrzycę. Każdy z badanych otrzymał intensywne wsparcie psychologiczne we wdrożeniu odpowiednich zmian w stylu życia. Ponadto część osób otrzymała semaglutyd, część placebo. Po 68 tygodniach średnia redukcja masy ciała wynosiła 16% w grupie, w której zastosowano lek, i 5,7% w grupie placebo.


STEP 4
W badaniu STEP 4 wszystkim badanym przez pierwszych 20 tygodni podawano 2,4 mg semaglutydu. Przez kolejnych 48 tygodni część z nich kontynuowała przyjmowanie leku, druga część otrzymywała placebo. Osoby w grupie placebo od 20 tygodnia badania do 68 tygodnia zwiększyły masę ciała średnio o niecałe 7%. W grupie, w której kontynuowano przyjmowanie preparatu, osiągnięto dalszą utratę masy ciała. Nie wiadomo w dalszym ciągu, jaki będzie długofalowy efekt stosowania leku oraz w jakim tempie po zaprzestaniu jego przyjmowania masa ciała będzie się zwiększać. Ponadto u osób zażywających semaglutyd wystąpiły dokuczliwe skutki uboczne, najczęściej biegunka i nudności. Możliwych skutków ubocznych jest jednak znacznie więcej.


4. Semaglutyd – skutki uboczne
Jak każdy lek semaglutyd może wywoływać niepożądane efekty, do których należą nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, ból brzucha, ból głowy, zmęczenie, zawroty głowy, hipoglikemia u pacjentów z cukrzycą, wzdęcia, stany zapalne jelit, refluks.


Ze względu na możliwość występowania dolegliwości ze strony układu pokarmowego przyjmowanie leku należy zacząć od dawki niższej niż docelowa i zwiększać ją stopniowo. Nie wiadomo, czy lek jest bezpieczny dla pacjentów z historią zapalenia trzustki. Na ulotce można znaleźć także informację o wiążącym się z jego stosowaniem zwiększonym ryzyku występowania zmian nowotworowych tarczycy (zwiększone ryzyko raka wykazano w badaniach na szczurach).


Lek może także zwiększać ryzyko zapalenia trzustki, powstawania kamieni żółciowych oraz niewydolności nerek. Istnieje także zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń nastroju, depresji i myśli samobójczych.


5. Semaglutyd – przeciwwskazania do stosowania
Semaglutydu nie mogą stosować osoby, w których rodzinie lub u nich samych występowały rak rdzeniasty tarczycy lub zespół mnogich nowotworów układu wydzielania wewnętrznego typu 2 (MEN-2). MEN-2 to choroba dziedziczna, w której rakowi rdzeniastemu tarczycy towarzyszy wysokie ryzyko powstawania guzów nadnerczy i nadczynności przytarczyc. Jak w przypadku każdego leku nie mogą go stosować osoby z alergią na substancję czynną lub inne składniki leku. Ciąża oraz karmienie piersią także stanowią przeciwwskazania do stosowania semaglutydu.


Choć semaglutyd może efektywnie wspomagać utratę masy ciała, do osiągnięcia prawidłowej wagi niezbędne jest stosowanie zbilansowanej diety i wprowadzenie aktywności fizycznej. Jest to szczególnie istotne, jeśli weźmiemy pod uwagę tendencję do ponownego tycia po odstawieniu leku. Niestety nie istnieje magiczna pigułka, której zażycie mogłoby definitywnie rozwiązać problem nadwagi bez wysiłku, jednak semaglutyd jest potencjalnym lekiem znacznie ułatwiającym redukcję masy ciała. W Polsce póki co stosowany jest jednak wyłącznie w leczeniu cukrzycy.

 


Bibliografia
Davies M. et al., Semaglutide 2.4 mg once a week in adults with overweight or obesity, and type 2 diabetes (STEP 2): a randomised, double-blind, double-dummy, placebo-controlled, phase 3 trial, „Lancet” 2021, 397(10278), 971–984.
FDA Approves New Drug Treatment for Chronic Weight Management, First Since 2014, fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-new-drug-treatment-chronic-weight-management-first-2014 (21.07.2021).
Jarząb B., Płaczkiewicz-Jankowska E., Zespół mnogich nowotworów układu wydzielania wewnętrznego typu 2 (MEN2), www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.12.2.2.2 (21.07.2021).
Rubino D. et al., Effect of Continued Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Placebo on Weight Loss Maintenance in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 4 Randomized Clinical Trial, „JAMA” 2021, 325(14), 1414–1425.
Wadden T.A. et al., Effect of Subcutaneous Semaglutide vs Placebo as an Adjunct to Intensive Behavioral Therapy on Body Weight in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 3 Randomized Clinical Trial, „JAMA” 2021, 325(14), 1403–1413.
Wilding J.P.H. et al., Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity, „New England Journal of Medicine” 2021, 384(11), 989.