Wygląd zewnętrzny jest dla wielu osób bardzo ważny. Niezwykle często uzależniają swoje samopoczucie od tego, jak widzą ich inni. W dzisiejszych czasach zaburzenia odżywiania są poważnym problemem, który dotyka coraz więcej osób. Do tej grupy zaliczana jest m.in. pregoreksja, która może być podwójnie niebezpieczna. Dlaczego?

 

SPIS TREŚCI:

1. Definicja i przebieg

2. Pregoreksja – czynniki ryzyka

3. Pregoreksja – wpływ na matkę

4. Pregoreksja – wpływ na dziecko

5. Pregoreksja – leczenie

6. Pregoreksja – podwójna odpowiedzialność

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Definicja i przebieg
Pregoreksja należy do niespecyficznych zaburzeń odżywiania. Termin składa się z dwóch słów – „prego”, co oznacza ciążę, i „reksja”, odnoszące się do anoreksji, czyli jadłowstrętu psychicznego. To pojęcie zostało po raz pierwszy użyte w 2008 r., by opisać zaburzenia odżywiania towarzyszące kobietom ciężarnym.

 

Nazwa ta stosowana jest jedynie w psychologii popularnej, gdyż jak dotąd nie została wyodrębniona w terminologii medycznej. Pregoreksja to jadłowstręt psychiczny, który zaczął się w czasie ciąży, to właśnie błogosławiony stan jest wyzwalaczem zaburzenia. Pierwsze przypadki pregoreksji zaobserwowano w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Anoreksję ciążową rozpoznaje się, gdy masa ciała kobiety jest mniejsza niż 85% masy zalecanej dla jej wieku i wzrostu oraz oczekiwanego przyrostu masy ciała w ciąży.

 

W przypadku pregoreksji nie dochodzi do niezbędnego dla zdrowia dziecka wzrostu masy ciała u kobiety, gdyż jest zahamowany przez nadmierne zmniejszenie liczby kalorii w diecie i zbyt intensywne ćwiczenia fizyczne. U kobiet z prawidłową masą ciała przed ciążą powinna ona wzrosnąć o ok. 12 kg. W Polsce przeciętny przyrost wynosi 15 kg (I. Kaim, E. Sochacka-Tatara, A. Pac 2009). W przypadku pregoreksji kobiety robią wszystko, by ich masa ciała nie zmieniała się. Szacuje się, że zjawisko to występuje u ok. 15% kobiet (E. Harasim-Piszczatowska, E. Krajewska-Kułak 2017).

Diagnostyka choroby zwykle opiera się na wywiadzie lekarskim. Już po wstępnej rozmowie i sprawdzeniu masy ciała pacjentki można zauważyć nieprawidłowości. Do postawienia diagnozy pomocny jest poniższy kwestionariusz.

 

Zestaw pytań badania przesiewowego wykrywającego zaburzenia odżywiania (P. Bansil, E.V. Kuklina, M.K. Whiteman 2008).

 

Pytania obrazujące kształtowanie się wskaźnika BMI u pacjentki Pytania obrazujące historię zaburzeń odżywiania pacjentki Pytania SCOFF
1. Jaka jest najmniejsza masa ciała, jaką kiedykolwiek osiągnęłaś dla twojego obecnego wzrostu?1. Jakie rodzaje działań pozwalających kontrolować masę ciała wykorzystywałaś w przeszłości?1. Czy kiedykolwiek prowokowałaś wymioty, bo czułaś się niekomfortowo pełna?
2. Jaka jest najwyższa masa ciała, jaką kiedykolwiek osiągnęłaś dla twojego obecnego wzrostu?2. Czy kiedykolwiek prowokowałaś wymioty lub używałaś środków przeczyszczających w celu kontroli wagi?2. Czy pomyślałaś kiedykolwiek, że straciłaś kontrolę nad ilością spożywanego pokarmu?
  3. Czy czujesz się otyła, mimo że osoby z twojego otoczenia powtarzają, że jesteś zbyt szczupła?
  4. Czy mogłabyś powiedzieć, że jedzenie zdominowało twoje życie?

 

Przebieg choroby jest podobny do przebiegu jadłowstrętu psychicznego, zwykle dominuje wzmożona chęć kontroli swojej masy ciała. By pozostała na niskim poziomie, kobiety dotknięte tym schorzeniem zwykle zmniejszają kaloryczność diety, głodzą się, prowokują wymioty, wykonują bardzo intensywne treningi lub korzystają z różnego rodzaju farmaceutyków. Zauważono również, że kobiety dotknięte pregoreksją dużo częściej wybierają dietę wegetariańską, a także wprowadzają duże ilości kofeiny w postaci napojów i suplementów diety, co zmniejsza apetyt.

 

Po porodzie u większości kobiet zaburzenia powracają kilkukrotnie, czasami nawet są nasilone. Ma to szczególne znaczenie również dla dzieci, gdyż niewielki odsetek matek minimalizuje również dostęp potomstwa do pokarmu, co może być niezwykle groźne (A.F. Dorsam i wsp. 2019).

 

2. Pregoreksja – czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka w przypadku tego zaburzenia nie są do końca znane. Zwykle jednostka ta jest determinowana czynnikami społeczno-kulturowymi, rodzinnymi, osobowościowymi i biologicznymi. Ze względu na podobieństwo do anoreksji można zauważyć kilka elementów mogących zwiększyć prawdopodobieństwo rozwoju tego schorzenia.

 

Możliwe czynniki rozwoju pregoreksji:
– niezadowolenie z własnego ciała,
– lęk przed przytyciem,
– wahania masy ciała,
– nadmierny stres,
– depresja,
– zmiany hormonalne towarzyszące ciąży, wpływające na apetyt,
– brak wsparcia ze strony bliskich,
– niezadowolenie z relacji z partnerem,
– przypadek pregoreksji wśród najbliższych krewnych,
– skłonność do perfekcjonizmu i obsesyjności,
– podatność na stany lękowe,
– niska samoocena,
– chęć kontrolowania własnego życia poprzez jedzenie,
– występowanie zaburzeń psychicznych,
– przykre doświadczenia życiowe,
– odrzucenie przez rodziców,
– przemoc.

  Fabryka Siły Sklep

Badacze zauważyli, że osoby z jadłowstrętem psychicznym zwykle przejawiają charakterystyczne cechy charakteru i zachowania, których nie można wyjaśnić nadmiernymi restrykcjami. Pacjentki z tym schorzeniem można podzielić na 3 grupy: typ borderline (niska samoocena, impulsywność, skłonność do perfekcjonizmu), typ neurotyczny (cechy lękowe, zależność) oraz typ psychotyczny (współistniejący z innymi zaburzeniami). Choć odrzucenie, zaniedbania rodzicielskie i przemoc rodzinna uważane są za prawdopodobne determinanty tego zaburzenia, to u kobiet pochodzących z nadopiekuńczych rodzin również występuje zwiększone ryzyko epizodów zaburzeń odżywiania w ciąży. Podobnie jeśli rodzice wykazywali nadmierną koncentrację na żywieniu swoim i dzieci. Taki obraz może zostać utrwalony, a następnie kontynuowany w dorosłym życiu.

 

3. Pregoreksja – wpływ na matkę
Nadmierne restrykcje dietetyczne mają niezwykle negatywny wpływ na organizm przyszłej matki. Ograniczenie kaloryczności przyjmowanych pokarmów prowadzi do nadmiernego osłabienia, ale również do poważnych niedoborów, w tym wielu cennych witamin i składników mineralnych, przez co kobieta może odczuwać skutki uboczne.

 

W wielu przypadkach ciężarne przyjmują również leki przeczyszczające lub moczopędne, które prowadzą do zaburzeń wodno-elektrolitowych. Niska masa ciała w ciąży sprzyja również anemii. Niedobór żelaza w organizmie może przyczyniać się do pogorszenia zdrowia psychicznego kobiety, w tym do wystąpienia depresji poporodowej (R.W. Wójciak, E. Mojs E., M.M. Michalska 2013). Zła dieta może też prowadzić do nadciśnienia tętniczego czy większego prawdopodobieństwa wystąpienia osteoporozy.

 

4. Pregoreksja – wpływ na dziecko
Niedożywienie wpływa również negatywnie na płód. Zbyt mała podaż kalorii w diecie niesie za sobą ogromne ryzyko dla rozwijającego się dziecka. Leki moczopędne i przeczyszczające powodują jego niedorozwój fizyczny i umysłowy. Niestety, to wśród kobiet z niską masą ciała w okresie ciąży występuje więcej przypadków zgonów okołoporodowych (L. Kapka-Skrzypczak i wsp. 2011).

 

Restrykcyjna dieta przyszłej matki sprawia też, że płód nie otrzymuje wszystkich niezbędnych składników potrzebnych do jego odpowiedniego rozwoju. Popularny wśród kobiet z pregoreksją niedobór żelaza wpływa również na dzieci i może powodować zaburzenia rozwoju funkcji poznawczych (R.W. Wójciak i wsp. 2013). U kobiet dotkniętych tym schorzeniem bardzo często obserwuje się gorszy rozwój łożyska czy jego uszkodzenie lub odklejenie, a także przedwczesne pęknięcie błon płodowych, które może prowadzić do poronienia.

 

U dziecka matki z pregoreksją notuje się większe prawdopodobieństwo wad rozwojowych i niedorozwoju narządów, a nawet całych układów (E. Ehmke vel Emczyńska, K. Bebelska, A. Czerwonogrodzka-Senczyna 2012). Predysponuje również do niskiej masy urodzeniowej, która wiąże się z możliwością rozwoju chorób przewlekłych, najczęściej cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia (L. Kapka-Skrzypczak i wsp. 2011). Wystąpienie zaburzeń odżywiania u matki wpływa też na zwiększone ryzyko wystąpienia chorób psychicznych u dzieci w późniejszym wieku (N. Micali i wsp. 2014).

 

5. Pregoreksja – leczenie
Leczenie pregoreksji, tak jak innych zaburzeń odżywiania, jest procesem niezwykle trudnym i długotrwałym. Niezbędny jest udział interdyscyplinarnego zespołu terapeutycznego. W jego skład powinni wchodzić: położnik, położna, psycholog, psychiatra, internista, dietetyk i psychodietetyk. Dla powodzenia terapii kluczowa jest współpraca wszystkich specjalistów.

 

Istotnym elementem procesu leczenia jest edukacja żywieniowa, dzięki której przyszła mama może dowiedzieć się, jak nadmierne restrykcje żywieniowe wpłyną zarówno na jej zdrowie, jak i na płód. Dzięki temu będzie bardziej świadoma niebezpieczeństw, które przynosi to zaburzenie. Konieczna jest również pomoc psychologa i psychoterapeuty, który pomoże odkryć, jakie jest źródło nadmiernej chęci kontroli swojej masy ciała, i znaleźć odpowiednie narzędzia, by poradzić sobie z tym problemem.

 

Jeżeli utrata masy ciała wynosi ponad 25% i/lub obserwuje się stężenie potasu we krwi poniżej 2,5 mmol/l oraz pojawiają się zmiany w EKG pacjentki, kwalifikuje się to do leczenia szpitalnego. Natychmiastowej pomocy należy udzielić tym pacjentkom, u których stwierdza się objawy otrzewnowe lub zmiany wartości enzymów sercowych.

 

By zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia tego schorzenia, a także nie dopuścić do jego negatywnych skutków zarówno u kobiety, jak i płodu, lekarz prowadzący ciążę powinien kontrolować wzrost masy ciała kobiety, a także przyjmowane przez nią leki i suplementy diety.

 

6. Pregoreksja – podwójna odpowiedzialność
W czasie ciąży kobiety dużo bardziej troszczą się o swoje zdrowie. To dlatego, że są odpowiedzialne również za płód. Starają się, by na ich talerzach znalazły się produkty jak najmniej przetworzone i pełne witamin, a także składników mineralnych. Wiele z nich regularnie ćwiczy. Jednak czynności, które pomagają w zachowaniu zdrowia, mogą w łatwy sposób przyczynić się również do jego utraty, jeśli są nadużywane.

 

Niektóre kobiety mogą nie chcieć przytyć zbyt dużo w ciąży. Nie należy jednak zapominać, że przyrost masy ciała jest zjawiskiem naturalnym i jak najbardziej pożądanym, gdyż jest konieczny dla prawidłowego rozwoju płodu. W czasie ciąży zwiększa się również zapotrzebowanie na niektóre składniki odżywcze dostarczane wraz z dietą. Jeśli kobieta drastycznie zmniejsza liczbę kalorii i ograniczy spożywane produkty, cierpi na tym nie tylko jej organizm, ale również płód. Konsekwencje dla obu mogą być naprawdę dotkliwe.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Bansil P., Kuklina E.V., Whiteman M.K., Eating disorders among delivery hospitalizations: prevalence and outcomes, „Journal of Women’s Health” 2008, 17(9), 1523–1528.
Dorsam A.F. et al., The Impact of Maternal Eating Disorders on Dietary Intake and Eating Patterns during Pregnancy: A Systematic Review, „Nutrients” 2019, 11(4), 840.
Ehmke vel Emczyńska E., Bebelska K., Czerwonogrodzka-Senczyna A., Znaczenie poradnictwa dietetycznego w prewencji powikłań ciąży, „Nowiny Lekarskie” 2012, 81, 273–280.
Harasim-Piszczatowska E., Krajewska-Kułak E., Pregoreksja – anoreksja kobiet ciężarnych, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2017, 13(3), 363–367.
Kaim I., Sochacka-Tatara E., Pac A., Stan odżywienia kobiet ciężarnych a cechy rozwoju somatycznego noworodków, „Przegląd Lekarski” 2009, 66, 176–180.
Kapka-Skrzypczak L., Niedźwiecka J., Skrzypczak M., Dieta ciężarnej a ryzyko wad wrodzonych dziecka, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 2011, 17, 218–223.
Micali N. et al., The effects of maternal eating disorders on offspring childhood and early adolescent psychiatric disorders, „International Journal of Eating Disorders” 2014, 47(4), 385–393.
Wójciak R.W., Mojs E., Michalska M.M., Podejmowanie odchudzania w okresie ciąży a poporodowe surowicze stężenia żelaza u kobiet – badanie wstępne, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2013, 94, 893–896.