Ostryż długi, ostryż Zohary lub szafran indyjski – to nazwy, pod którymi kryje się dobrze nam znana kurkuma. To bylina z gatunku imbirowatych, która jest powszechnie stosowana w kuchni Dalekiego Wschodu. Ostatnio jest coraz bardziej popularna w Polsce. W czym tkwi tajemnica kurkumy?

 

SPIS TREŚCI:
1. Kurkuma zastosowanie i działanie
2. Kurkuma – wskazania
3. Kurkuma – przeciwwskazania do stosowania
4. Kurkumina – występowanie

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Kurkuma zastosowanie i działanie

Kurkuma zawdzięcza swoje właściwości kurkuminie – przeciwutleniaczowi polifenolowemu, związkowi chemicznemu, który w przemyśle jest powszechnie stosowany jako barwnik spożywczy. Co ciekawe, jako pierwsi strukturę kurkuminy zbadali w 1910 roku polscy chemicy Stanisław Kostanecki, Janina Miłobędzka i Wiktor Lampe. Kurkuma w medycynie Dalekiego Wschodu od niemal 4000 lat jest wykorzystywana w leczeniu trudno gojących się ran, stanów zapalnych przewodu pokarmowego oraz jako naturalny środek przeciwbólowy.

 

Kurkumina jest aktualnie przedmiotem zainteresowania świata nauki

i biotechnologii ze względu na szerokie i jeszcze nie do końca poznane spektrum jej działania. Niska biodostępność kurkuminy dla komórek naszego ciała przy podaniu doustnym w wyniku jej słabego wchłaniania sprawia, że jest niemal niewykrywalna w surowicy krwi, co utrudnia jej dokładne przebadanie i stosowanie jako potencjalnego środka terapeutycznego w medycynie klinicznej.


Może to być jednak dużą zaletą kurkuminy, ponieważ dzięki temu cechuje się ona niską toksycznością przy podaniu doustnym. Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności bezpieczna dawka to 3 mg/kg masy ciała. Natomiast w Polsce nie ustalono górnej granicy spożycia.


Badania wskazują, że kurkuma podawana codziennie w dawce 3,6–8 g nie powodowała żadnych skutków ubocznych. Kwestia ta jest jednak zależna od zmienności osobniczej. Należy przede wszystkim pamiętać o słynnej kwestii Paracelsusa: „Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum”, czyli „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, bo tylko dawka czyni truciznę”, i nie przesadzać z ilością stosowanej przez nas kurkumy oraz jej pochodnych.

 

Kurkuma – zastosowanie antyoksydacyjne
Kurkumina neutralizuje w komórce wolne rodniki, w tym anionorodnik ponadtlenkowy, rodnik hydroksylowy oraz rodnik ponadtlenkowy. Zwiększa też ilość wewnątrzkomórkowego glutationu – związku o silnych właściwościach przeciwutleniających. Dzięki temu kurkuma jest silnym przeciwutleniaczem i chroni komórki przed uszkodzeniem w wyniku nadmiernego stresu oksydacyjnego. Kurkumina wykazuje przez to korzystny wpływ na funkcje śródbłonka naczyń krwionośnych, spadek peroksydacji lipidów oraz ich kumulacji w naczyniach krwionośnych. Ma zatem działanie przeciwmiażdżycowe.

 

Kurkuma – działanie przeciwzapalne
Kurkumina łagodzi stany zapalne organizmu, przyspiesza gojenie się ran, ponieważ wpływa na hamowanie ekspresji białek odpowiedzialnych za powstanie stanu zapalnego. Wykazuje działanie przeciwwrzodowe, ponieważ pobudza wydzielanie mucyny – związku chroniącego śluzówkę żołądka. Poprawia również funkcjonowanie wątroby, ponieważ wzmaga wytwarzanie żółci oraz zwiększa tempo jej uwalniania. Jednocześnie działa ochronnie na hepatocyty w przypadku zatruć, np. lekami, alkoholem.

 

Działanie neuroprotekcyjne
Kurkumina jest przedmiotem intensywnych badań w zakresie wykorzystania jej w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych, zwłaszcza choroby Alzheimera. Ze względu na to, że kurkumina łagodzi stan zapalny, niweluje uszkodzenia komórek nerwowych związane ze stresem oksydacyjnym oraz hamuje agregację beta-amyloidu, może stanowić uzupełnienie standardowej terapii farmakologicznej stosownej aktualnie przez neurologów.

 

Kurkuma – właściwości chemoprewencyjne i antynowotworowe
Kurkumina hamuje transkrypcję białek zaangażowanych w transformację nowotworową komórki. Dodatkowo może zwiększać wrażliwość komórek na stosowane cytostatyki, wykazuje również zdolność indukowania apoptozy komórek nowotworowych oraz hamowania ich proliferacji, przez co jej zastosowanie jako środka przeciwnowotworowego jest aktualnie przedmiotem intensywnych badań. Wykazano jej skuteczność w prewencji nowotworu jelita grubego, piersi oraz zapobieganiu przerzutom do innych narządów. Obecnie trwają badania nad wykorzystaniem kurkuminy jako środka wspomagającego leczenie nowotworu prostaty, okrężnicy oraz czerniaka skóry.

 

Kurkuma – działanie antyseptyczne
Kurkuma hamuje namnażanie drobnoustrojów, np. grzybów drożdżoidalnych, laseczek Bacillus czy Clostridium. W krajach Dalekiego Wschodu kurkuma jest często stosowana w formie maści na rany, wykazuje wtedy działanie dezynfekujące.

 

Kurkuma zmniejsza hiperglikemię
Badania wykazały, że kurkumina zmniejsza hiperglikemię, poprawia parametry lipidowe, poprawia wydzielanie insuliny. Może to być cenna informacja dla osób borykających się ze stanem przedcukrzycowym.
Kurkumina zwiększa wydzielanie tlenku azotu, dzięki czemu obniża ciśnienie krwi i powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Istnieją również badania, które wskazują, że kurkumina może hamować niszczenie chrząstek stawowych w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

 

2. Kurkuma – wskazania
W medycynie hinduskiej i chińskiej kurkuma była środkiem leczniczym wykorzystywanym w leczeniu żółtaczki i wrzodów. Stosowano ją również jako środek hamujący apetyt, zmniejszający kolki oraz bóle menstruacyjne. Była powszechnie stosowana w leczeniu ran, ukąszeń, oparzeń, trądziku i innych schorzeń skóry. Pomaga załagodzić biegunki, niestrawność, zgagę. Co ciekawe, w tamtych rejonach stosuje się ją jako środek antydepresyjny i łagodzący halucynacje wywołane środkami odurzającymi.

 

3. Kurkuma – przeciwwskazania do stosowania
Kurkuma nie jest jednak wskazana dla wszystkich. Jak każda substancja stosowana w nadmiarze może być groźna dla zdrowia i nie wolno jej nadużywać.

 

Kobiety w ciąży nie powinny spożywać jej w nadmiarze, ponieważ zwiększa to kurczliwość macicy i może spowodować poronienie. Kurkuma obniża również krzepliwość krwi, dlatego pacjenci przygotowujący się do zabiegów operacyjnych lub stosujący leki przeciwkrzepliwe powinni zaniechać jej spożycia. Kurkuma obniża poziom cukru we krwi, dlatego osoby cierpiące na cukrzycę nie powinny jej stosować w nadmiarze, ponieważ grozi to nagłą hipoglikemią i utrudnioną kontrolą poziomu cukru we krwi.


Z jednej strony kurkuma może niwelować stany zapalne w obrębie układu pokarmowego, jednak stosowana w zbyt dużej ilości może przynosić efekt odwrotny – powodować nadkwasotę, zgagę, bóle brzucha i klatki piersiowej.

 

Kurkuma może również wpływać na metabolizm niektórych leków i zmieniać stopień ich przyswajania. Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, zanim zaczniesz przyjmować kurkumę (również w postaci suplementu), koniecznie skonsultuj się ze swoim lekarzem!

 

4. Kurkumina – występowanie 
W pierwotnej postaci znajduje się w kurkumie. Kurkumina jest szeroko wykorzystywanym barwnikiem spożywczym. Znajdziemy ją m.in. w musztardzie, pastach rybnych, lodach, zupach, kandyzowanych owocach, winie czy deserach. Najbardziej popularnym daniem, które zawiera dużą ilość kurkumy, jest słynne curry. Jedna z głównym potraw kuchni indyjskiej jest wbrew pozorom bardzo łatwa do przyrządzenia.

 

Do przygotowania 2 porcji tradycyjnego curry potrzebujemy:

– 150 g piersi z kurczaka,
– 1 dużą cebulę,
– 1 puszkę pomidorów,
– 4 ząbki czosnku,
– 2 cm imbiru,
– szczyptę chilli,
– 1 łyżeczkę kurkumy,
– 2 łyżki oliwy,
– szczyptę kminku, anyżu i kozieradki,
– sól i pieprz do smaku,
– 100 g ryżu.

 

Sposób przygotowania
1. Ryż gotujemy zgodnie z instrukcją na opakowaniu.
2. Cebulę obieramy, kroimy w drobne piórka. Blanszujemy na złoty kolor na oliwie.
3. Dodajemy przeciśnięty przez praskę czosnek oraz starty imbir.
4. Dodajemy pozostałe przyprawy.
5. Pomidory obieramy ze skórki i dodajemy na patelnię.
6. Kurczaka myjemy, kroimy w kostkę i dodajemy na patelnię.
7. Wszystko mieszamy. Doprawiamy do smaku solą lub pieprzem.
8. Podajemy z ryżem.

 

Smacznego!

 

 

Bibliografia
Cyranka M., Kapka L., Rzeski W., Chemoprewencja nowotworów – perspektywa zastosowania w profilaktyce i terapii, „Zdrowie Publiczne i Zarządzanie” 2009, 119(2), 223–227.
Deptuła T., Gruber B., Krówczyński A., Kurkumina i jej pochodne – zastosowanie w terapii przeciwnowotworowej i chemoochronnej, „Postępy Fitoterapii” 3, 2014.
Lal J., Turmeric, curcumin and ourlife: a review, „Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences” 2012, 1(7), 11–17.
Przybylska S., Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2015, 96(2), 414–420.
Sikora-Polaczek M., Bielak-Żmijewska A., Sikora E., Molekularne i komórkowe mechanizmy działania kurkuminy – dobroczynny wpływ na organizm, „Postępy Biochemii” 2011, 74–84.
Szczepański M.A., Grzanka A., Chemoprewencyjne i przeciwnowotworowe właściwości kurkuminy, „Nowotwory. Journal of Oncology” 2009, 59, 377–384. 
Terlikowska K., Witkowska A., Terlikowski S., Kurkumina w chemoprewencji raka piersi, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 2014, 68, 571–578.
Wolanin K., Piwocka K., Kurkumina – od medycyny naturalnej do kliniki, 2008, 53–65.
Zalega J., Szostak-Węgierek D., Żywienie w profilaktyce nowotworów. Część III. Diety o właściwościach przeciwnowotworowych, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2013, 94(1), 59–70.