Bazylia pospolita (Ocimum basilicu) jest rośliną znaną na całym świecie. Jej smak i zapach kojarzy nam się najczęściej z aromatyczną włoską kuchnią. Idealnie sprawdza się bowiem jako dodatek do sosów, pizzy, pasty czy innych specjałów kuchni śródziemnomorskiej. Ma charakterystyczny goździkowo-anyżowy smak, który zapewnia potrawom wyjątkowy aromat. Niewielu z nas jednak wie, że oprócz niekwestionowanych właściwości organoleptycznych bazylia ma cały szereg właściwości leczniczych. Jakie składniki lecznicze zawiera w sobie bazylia? W jakich sytuacjach możemy wykorzystać jej prozdrowotne działanie? Komu szczególnie poleca się jej spożycie?

 

SPIS TREŚCI:
1. Bazylia – odmiany
2. Bazylia – hodowla i uprawa
3. Bazylia – substancje aktywne
4. Bazylia – właściwości lecznicze i zastosowanie

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Bazylia – odmiany
Bazylia to bardzo wartościowa roślina przyprawowa pochodząca z tropikalnych rejonów Azji. Obecnie poznano około 150 różnych gatunków z rodzaju Ocimum, które wykształciły się na przestrzeni czasu pod wpływem różnorodnych warunków środowiskowych. Poszczególne odmiany bazylii różnią się od siebie zarówno wyglądem, jak i zawartością cennych olejków eterycznych. W Europie bazylia pojawiła się prawdopodobnie dzięki wyprawom wojennym Aleksandra Wielkiego. Ze względu na swój wyjątkowy aromat stała się bardzo cenionym wśród Greków ziołem i to właśnie oni rozpowszechnili ją praktycznie we wszystkich krajach śródziemnomorskich.

Bazylia pospolita jest jej najczęściej spotykaną odmianą. Jest rośliną jednoroczną, która dorasta do maksymalnie 60–70 cm. Liście są duże, mają ząbkowaną krawędź i bardzo intensywny goździkowy zapach. Kwiaty pojawiają się późnym latem, są malutkie, białe i łączą się w nibyokółki na szczycie łodygi. Na uwagę również zasługują nasiona bazylii, z których tłoczony jest olej. Są ciemnobrązowe, owalne o długości ok. 15 mm.

 

Wśród najbardziej znanych gatunków bazylii wyróżnia się pięć podstawowych grup różniących się od siebie wyglądem i wielkością liści, są to:
– formy o liściach drobnych: fyn,
– formy o liściach średnich: miittelgross, finoverde,
– formy o liściach średnich z antocyjanowym zabarwieniu: Dark Opal, Opal, Rubin, Purple, Purple Ruuffles, Ferry Morse,
– formy o liściach dużych: genovese, gross, Sweet Basil,
– formy o liściach sałatowych: Lettuce Leaf, fenille de laitue, Iltalian Large Leaf.

 

2. Bazylia – hodowla i uprawa
Uprawa bazylii jest prosta. Roślina rozwija się dobrze szczególnie w miejscach jasnych, jednak nie lubi być wystawiana na ostre słońce. Optymalna temperatura hodowli wynosi 25°Celsjusza. Roślina nie lubi mrozu, wiatru i suchego podłoża. Najlepiej rośnie na glebie wilgotnej i przepuszczalnej. Po zasianiu nasion bazylii należy podlewać je codziennie (w pierwszej połowie dnia) niewielkimi ilościami wody. Listki bazylii spryskuje się wyłącznie w dni ciepłe. Jeśli zależy nam na wyhodowaniu jak najładniejszego okazu, należy pamiętać o tym, że bazylia nienawidzi być przesadzana.

 

3. Bazylia – substancje aktywne
Głównym surowcem zielarskim bazylii jest ziele (Basilici herba) zebrane podczas pełnego kwitnienia roślin. Zawiera ono 0,5–2,5% olejków eterycznych o wyjątkowych właściwościach zdrowotnych. Substancje te to lotne związki nierozpuszczalne w wodzie, lekkie, unoszące się w powietrzu, silnie pobudzające zmysł powonienia. Oprócz olejku eterycznego w Basilici herba znajdują się również związki saponinowe, taniny, alkaloidy, steroidy, terpenoidy i flawonoidy. Ziele bazylii ma w swoim składzie dość znaczną ilość związków fenolowych i antocyjanów.

  Fabryka Siły Sklep

Spośród wszystkich substancji aktywnych występujących w olejku na szczególną uwagę zasługuje linalol. Wykorzystuje się go zarówno w medycynie naturalnej, jak i w przemyśle farmaceutyczno-kosmetycznym. To związek chemiczny o silnych właściwościach uspokajających i nasennych. Badania prowadzone przez naukowców wykazały, że linalol zwiększa długość i jakość snu bez wpływu na czynności motoryczne i umysłowe. Oznacza to, że jest bezpieczny dla zdrowia i nie „ogłupia” pacjentów tak jak większość farmaceutyków o działaniu uspokajająco-nasennym.

 

4. Bazylia – właściwości lecznicze i zastosowanie

Składniki aktywne występujące w liściach bazylii działają kojąco na układ pokarmowy. Już niewielki dodatek bazylii w posiłku powoduje wzrost produkcji śliny i zwiększenie ilości soku żołądkowego. Pomaga również w zaburzeniach motorycznych żołądka i jelit, gdyż ma właściwości rozkurczające.

 

Bazylia zwiększa również apetyt. Jest ziołem cenionym w dietoterapii osób z nowotworami. Roślina odgrywa znaczną rolę we wspomaganiu terapii pacjentów wyniszczonych chemio- i radioterapią. Chorzy powinni stosować bazylię ze względu na jej przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze działanie. Jest to niezwykle ważne, ponieważ radioterapia powoduje migrację szczepów bakteryjnych z układu pokarmowego. Czynnikiem sprzyjającym takiej infekcji jest niska odporność pacjentów w trakcie lub po przebyciu specjalistycznego leczenia. Stan taki może bezpośrednio zagrażać życiu chorego.

 

Bazylia jest ziołem wykorzystywanym także w terapii chorób układu oddechowego. Przynosi ulgę pacjentom z astmą oraz zapaleniem zatok. Rozrzedza gęstą i lepką wydzielinę, dzięki czemu ułatwia jej wykrztuszanie. Aby wykorzystać leczniczą moc bazylii w chorobach układu oddechowego, należy wypijać 3–4 szklanki naparu z 12 g liści bazylii w ciągu doby. Ważne, aby pić ten napar małymi porcjami i często.

 

Bazylia z powodzeniem odnajduje się także w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego. Zawarta w niej witamina A ma silne właściwości antyoksydacyjne. Chroni naczynia przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Zapobiega inwazyjnym przemianom cholesterolu, które prowadzą do powstawaniu płytek miażdżycowych. Konsekwencje chorób naczyniowo-sercowych mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia. Do stanów takich możemy zaliczyć zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu.

Olejek eteryczny otrzymywany z bazylii jest surowcem o szczególnych właściwościach zdrowotnych. Ma jasnozieloną lub jasnożółtą barwę i świeży ziołowo-imbirowy zapach. Jego głównymi składnikami aktywnymi biologicznie są linolol, eugenol, geranial i neral. Oprócz nich występują również setki innych substancji mających wpływ na właściwości lecznicze bazylii.

 

Olej eteryczny z ziela bazylii wspiera odporność organizmu. Zawiera substancje, które mają silne działanie przeciwbakteryjne (zarówno w stosunku do bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych). Oprócz tego hamuje rozwój grzybów, stymuluje układ immunologiczny i ma silne działanie antyoksydacyjne. Wszystkie te właściwości powodują, że zaleca się jego stosowanie podczas okresu jesienno-zimowego, kiedy odporność naszego organizmu jest najniższa. Olej zalecany jest również jako składnik mikstury do inhalacji. Pomaga oczyścić zatoki, a także poprawia kondycję gardła podczas grypy czy przeziębienia. Inną zaletą takiej aromaterapii jest usunięcie zmęczenia psychicznego i ukojenie nerwów.

 

Bazylia to powszechnie stosowane i lubiane zioło. Jest cenione ze względu na łatwość uprawy i dostępność. Aby zawsze mieć pod ręką świeże i aromatyczne liście, możemy wyhodować bazylię we własnej kuchni. Zapewni nam to dostęp do najlepszej jakości liści, które można wykorzystywać nie tylko jako przyprawę do śródziemnomorskich potraw.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2014, 335–338.
Nurzyńska-Wierdak R., Ocimum basilicum L. Wartościowa roślina przyprawowa, lecznicza i olejkodajna. Praca przeglądowa, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin 2012, 22 (1), 21–30.
Bremness L., Wielka Księga Ziół, Warszawa, 2003, 22–24, 235–236.
Szejk M., Kołodziejczyk-Czepas J., Żbikowska H. M., Radioprotektory w radioterapii – postępy w dziedzinie możliwych do wykorzystania fitozwiązków, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 2016, 70, 722–734.
Różalski H., Bazylia święta – Ocimum sanctum Linne w fitoterapii współczesnej, rozanski.li/966/bazylia-swieta-ocimum-sanctum-linne-w-fitoterapii-wsplczesnej/ (24.11.2017).