Olej kokosowy od lat cieszy się dużą popularnością. Jego produkcja cały czas rośnie i przekracza kilka milionów ton rocznie. Dzieje się tak dzięki szerokiemu spektrum jego właściwości wykorzystywanych w kuchni i kosmetologii. To wszystko spowodowało, że nazywany jest jednym z najzdrowszych olejów. Jednak w czerwcu 2017 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (AHA) w oficjalnym raporcie uznało olej kokosowy za szkodliwy dla układu sercowo-naczyniowego. Czy przez wszystkie lata byliśmy oszukiwani? Jak jest naprawdę? Czy każdy olej kokosowy jest taki sam? Po jaki warto sięgać? Pytań nasuwa się wiele. W poniższym artykule postaram się przedstawić wszystkie ważne informacje na temat oleju kokosowego.

 

SPIS TREŚCI:
1. Rodzaje oleju kokosowego

2. Właściwości oleju kokosowego
3. Olej kokosowy a cholesterol
4. Olej kokosowy w kuchni
5. Olej kokosowy w kosmetyce

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Rodzaje oleju kokosowego
Olej kokosowy ze względu na proces produkcji dzielimy na rafinowany i nierafinowany. Przed wyborem oleju kokosowego jedną z pierwszych rzeczy, na jakie zwraca się uwagę, to duży zakres cenowy. Czym jest on spowodowany? I czy najdroższy znaczy najlepszy? Czy warto oszczędzać na zakupie oleju kokosowego? Ta sama pojemność, ten sam producent, a różna cena?

 

Rozbieżności wynikają z rodzaju oleju kokosowego (tabela 1). Na etykiecie powinna znajdować się informacja, czy olej jest rafinowany, czy nierafinowany (tzw. tłoczony na zimno). Tak jak w przypadku pozostałych olejów roślinnych produkty tłoczone na zimno charakteryzują się o wiele wyższą wartością odżywczą, a co za tym idzie – wyższą ceną. Po odkręceniu słoiczka z nierafinowaną wersją oleju poczujemy piękny kokosowy aromat. Olej nierafinowany zachowuje naturalny kokosowy smak w przeciwieństwie do oleju rafinowanego, który jest bezsmakowy, mimo to ma swoich zwolenników w kuchni.

 

Który olej wybrać? Odpowiedź jest prosta. Ze względu na wartości odżywcze oraz pożądany smak i zapach olej kokosowy nierafinowany jest najlepszym wyborem. Rafinowana wersja sprawdzi się jedynie wtedy, gdy cechy sensoryczne są niepożądane, np. w czasie smażenia mięsa.

 

Tabela 1. Podział i charakterystyka oleju kokosowego

OLEJ KOKOSOWY
RAFINOWANYNIERAFINOWANY
– pozyskiwany w procesie chemicznym pod wpływem wysokiej temperatury– pozyskiwany w procesie mechanicznym bez zastosowania wysokiej temperatury
– tani– droższy
– bezwonny i bezsmakowy – uniwersalny– o charakterystycznym kokosowym smaku i zapachu
– temperatura dymienia: 204°C– temperatura dymienia: 177°C
– bogaty w tłuszcze nasycone– bogaty w kwasy tłuszczowe nasycone, zawiera również kwasy nienasycone (linolowy i α-linolenowy)
– znacznie obniżona w porównaniu do oleju nierafinowanego zawartość antyoksydantów, steroli– zawiera antyoksydanty (np. związki polifenolowe), sterole i skwalen

Opracowanie własne na podstawie artykułu: calkiemzdrowo.pl/olej-kokosowy-rafinowany-czy-nierafinowany.

 

2. Właściwości oleju kokosowego
Prozdrowotne właściwości oleju kokosowego przypisuje się głównie zawartości średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCT).
Należą do nich:
– kwas kapronowy C6,
– kwas kaprylowy C8,
– kwas kaprynowy C10,
– kwas laurynowy C12.

 

W oleju kokosowym MCT stanowią około 40–50% wszystkich kwasów tłuszczowych. W tym najbardziej znany i pożądany kwas laurynowy stanowi w nich największy udział. Średniołańcuchowym kwasom tłuszczowym przypisuje się właściwości bakteriostatyczne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz przeciwgrzybicze i znieczulające.

  Fabryka Siły Sklep

Wymienione wyżej właściwości MCT pozwalają na wykorzystanie ich we wspomaganiu leczenia m.in. osób z chorobami przewodu pokarmowego: SIBO (przerost bakterii w obrębie jelita grubego), WZJG (wrzodziejące zapalenie jelita grubego), IBS w postaci biegunkowej oraz chorobami trzustki i pęcherzyka żółciowego. Dodatkowo średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe dobrze sprawdzają się w przypadku suplementacji wśród dzieci z niewłaściwie ukształtowanym przewodem pokarmowym. Wchłaniają się bezpośrednio do krwi i są szybkim źródłem energii dla organizmu. Jeden z tłuszczów MCT – kwas kaprylowy, sprawdza się w procesie leczenia Candida albicans wywołującej kandydozę (grzybicę) w organizmie. Wpływa on na zmniejszenie łaknienia na niewskazane produkty żywnościowe, które mogą być pożywką dla patologicznie namnażającej się flory w jelitach.

 

Olej kokosowy jest wykorzystywany w profilaktyce i leczeniu różnego rodzaju nowotworów. Przeprowadzono wiele badań klinicznych potwierdzających tę tezę. Skuteczność LA (kwasu laurynowego) udowodniono m.in. w hamowaniu wzrostu guza piersi i wspomaganiu apoptozy (śmierć) komórek nowotworowych w jelicie grubym oraz endometrium.

 

Prowadzone przez F.X. Valentego i współpracowników badania na temat wpływu oleju kokosowego na metabolizm, ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych oraz apetyt nie wykazały negatywnego oddziaływania na zdrowie. Badaniu poddano wpływ podaży oleju kokosowego oraz oliwy z oliwek na wyżej wymienione parametry. Nie zauważono statystycznie istotnych różnic w badanych wskaźnikach krwi. Zauważono natomiast korzystne działanie oleju kokosowego na obniżenie apetytu u kobiet z nadmierną masą ciała, co może wskazywać na pomoc w redukcji nadmiaru tkanki tłuszczowej poprzez obniżenie liczby przyjmowanych kalorii wraz z pożywieniem. Istnieje wiele badań na ten temat, naukowcy wciąż są podzieleni co do oddziaływania oleju kokosowego na profil lipidowy.

 

3. Olej kokosowy a cholesterol
Olej kokosowy w ponad 90% składa się z tłuszczów nasyconych, przy czym nie zawiera cholesterolu, gdyż jest tłuszczem pochodzenia roślinnego. Charakteryzują się one dobrą strawnością i wchłanialnością w przewodzie pokarmowym. Dzieje się tak, gdyż MCT (medium chain triglicerydes) bezpośrednio wchłaniane są przez żyłę wrotną do wątroby, gdzie ulegają zmetabolizowaniu bez udziału lipaz i żółci niezbędnych w procesie trawienia pozostałych tłuszczów.

 

Amerykańskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (AHA), wyrażając swoje negatywne stanowisko odnośnie do oleju kokosowego, zapoczątkowało falę krytyki. To nasyconym kwasom tłuszczowym przypisano odpowiedzialność za podwyższony poziom cholesterolu we krwi, a co za tym idzie – wzrost ryzyka zapadalności na choroby układu sercowo-naczyniowego. W raporcie przytoczono badania ukazujące dodatnią korelację między spożyciem tłuszczu kokosowego a wzrostem poziomu frakcji LDL cholesterolu (tzw. złego cholesterolu) oraz cholesterolu ogółem. Podwyższenie tych wskaźników biochemicznych krwi jest związane z odkładaniem się złogów blaszki miażdżycowej w świetle tętnic, co prowadzi do ich zamknięcia.

 

W literaturze znajduje się jednak wiele badań wskazujących na brak negatywnego wpływu diety bogatej w tłuszcz kokosowy na lipidogram oraz zdrowie badanych populacji. Do takich badań należą badania przeprowadzone przez I. Priora i współpracowników na rdzennych mieszkańcach atolu Pukapuka w Nowej Zelandii oraz wysp Tokelau. Wykazano, że to ogólna podaż tłuszczów nasyconych, a nie sam olej kokosowy wpływa na podwyższenie poziomu cholesterolu. Jednocześnie populacja Tokelau spożywająca prawie dwukrotnie mniejszą ilość kwasów nasyconych pochodzących z kokosa przy wyższym ogólnym udziale tłuszczów nasyconych i wyższej kaloryczności charakteryzowała się wyższym poziomem cholesterolu w porównaniu z mieszkańcami Pukapuka. W diecie Nowozelandczyków tłuszcz kokosowy stanowił aż 63% wszystkich tłuszczów, a mimo to poziom cholesterolu LDL był niższy średnio o 35–40 mg/dl.


Jednocześnie doszukać się możemy wielu badań wskazujących, iż spożywanie oleju kokosowego wpływa na wzrost poziomu „dobrego” cholesterolu HDL.

 

Znane są również badania wskazujące, że poza podażą tłuszczów to węglowodany odgrywają istotną rolę w zaburzeniach gospodarki lipidowej w organizmie. Wysoka podaż żywności przetworzonej i cukrów prostych powoduje podwyższony poziom trójglicerydów.

 

Na temat właściwości olejów kokosowych znaleźć możemy wiele badań, nadal jednak nie ma jednoznacznej opinii co do ich właściwości. Warto zadać sobie pytanie, czy na poziom cholesterolu w naszym organizmie ma wpływ wyłącznie podaż tłuszczów i węglowodanów? Otóż całe środowisko nas otaczające wpływa na stan naszego zdrowia. Posiadamy pewne predyspozycje genetyczne, które pod wpływem niekorzystnych czynników zewnętrznych mogą wywołać chorobę.

 

4. Olej kokosowy w kuchni
Olej kokosowy jest dobrym zamiennikiem tłuszczów pochodzenia zwierzęcego takich jak masło czy smalec. Szczególną popularnością cieszy się wśród wegetarian i wegan. Olej kokosowy głównie stosujemy do smażenia. Posiada wysoką temperaturę dymienia, co pozwala na smażenie i pieczenie bez wpływu na skład kwasów tłuszczowych w nim zawartych (nie dochodzi do utleniania kwasów tłuszczowych i powstawania rakotwórczych tłuszczów o konfiguracji trans). Zarówno olej kokosowy, jak i różnego rodzaju pasty i mleczka kokosowe są często wykorzystywane do przyrządzania zdrowych ciast, ciasteczek i deserów. Nadają smak, aromat i pożądaną kremową konsystencję.

 

5. Olej kokosowy w kosmetyce
Olej kokosowy sprawdza się bardzo dobrze również w kosmetyce. Zawarte w nim kwasy tłuszczowe, witamina E i przeciwutleniacze sprawiają, że ma on bardzo pozytywny wpływ na cerę, włosy oraz paznokcie.

 

Olej kokosowy doskonale nawilża i odżywia skórę. Kwas laurynowy ze względu na swoje antybakteryjne i przeciwzapalne właściwości sprawdza się zarówno w walce z trądzikiem, jak i poważniejszym i przewlekłym schorzeniem, jakim jest łuszczyca. Warstwa ochronna oleju kokosowego na skórze jest skuteczną barierą dla promieniowania słonecznego, co pośrednio wpływa na opóźnienie procesów starzenia.

 

Zarówno w sklepach z kosmetykami naturalnymi, jak i w drogeriach znajdziemy obecnie wiele preparatów na bazie oleju z kokosa. Pamiętajmy, że to olej, który nie został poddany rafinacji, odpowiada za zapach i wartości odżywcze przez nas pożądane.

 

Nie ma jednej właściwej żywieniowej drogi dla wszystkich ludzi. Podstawą racjonalnego i zdrowego sposobu odżywiania jest przede wszystkim umiar i zdrowy rozsądek. Ważna jest umiejętność dobierania produktów spożywczych ze względu na ich właściwości i oddziaływanie na organizm. Podaż tłuszczów jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. W celu zachowania zdrowia należy spożywać wszystkie jego rodzaje, tj. tłuszcze wielonienasycone (głównie omega-3), tłuszcze jednonienasycone i kwasy tłuszczowe nasycone.

 

Ważne, aby kierować się zasadą, iż tłuszcze nasycone ze względu na stabilność w wysokich temperaturach nadają się do smażenia i pieczenia, natomiast tłuszcze wielonienasycone, np. oliwa z oliwek, olej lniany, są idealnym źródłem tłuszczu w potrawach na zimno, takich jak sałatki czy surówki.

 

Nie bójmy się oleju kokosowego! Jako element urozmaiconej zdrowej diety jest bardzo dobrym jej uzupełnieniem.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Valente F.X. et al., Effects of coconut oil consumpcjon on Energy metabolism, cardiometabolic risk marker, and appetitive responses in women with excess body fat, „European Journal of Nutrition” 2017, 4, 1–11.
Mikołajczak N., Coconut oli in human diet- nutrition value and potential healthy benefits, „Journal of education, health and sport” 2017, 7(9).
Olej kokosowy – nie dla serca?, poznajsienatluszczach.pl/2017/09/01/olej-kokosowy-dla-serca/ (5.02.2018).
Stolińska-Fiedorowicz H., Olej kokosowy – czy warto go polecać?, „Food Forum” 2018, 4(20), 103–104.
Ihnatowicz P., Olej kokosowy – zły czy dobry?, „Food Forum” 2018, 4(20), 104–106.
Prior I.A. et al., Cholesterol, coconuts, and diet on Polynesian atolls: a natural experiment: the Pukapuka and Tokelau Island studies, „The American Journal of Clinical Nutrition” 1981, 34, 1552–1561.
Grabias K., Olej kokosowy – rafinowany czy nierafinowany?, calkiemzdrowo.pl/olej-kokosowy-rafinowany-czy-nierafinowany (2.02.2018).
Hajkiewicz M., Olej kokosowy – właściwości, zastosowanie i zdolności odchudzające [cz.1], wiem-co-jem.pl/olej-kokosowy-wlasciwosci-zastosowanie (4.02.2018).
Knopp R.H., Retzlaff B.M., Saturated fat prevents coronary artery disease? An American paradox, „American Journal Clinical Nutrition” 2004, 80(5), 1102–1103.
Eyres L. et al., Coconut oil consumpcjon and cardiovascular risk factors in human, „Nutrition Reviews” 2016, 74(4), 267–280.