Wpływ nabiału na stan zdrowia to zagadnienie, które niewątpliwie ciekawi niejednego konsumenta. Istnieją opinie, że ta grupa produktów spożywczych nie wpływa pozytywnie na stan zdrowia, dlatego decyzję o zaprzestaniu spożywania produktów mlecznych podejmuje w ostatnim czasie coraz większa liczba osób. Czy rzeczywiście unikanie nabiału ma jakikolwiek sens? Czas zestawić najpopularniejsze mity na temat nabiału z aktualnymi wynikami badań.

 

SPIS TREŚCI:

1. Nabiał a trądzik

2. Nabiał a osteoporoza

3. Nabiał a choroby układu krążenia

4. Nabiał a otyłość i cukrzyca typu 2

5. Nabiał a choroby nowotworowe

6. Nabiał a alergia i nietolerancja

7. Czy nabiał może być wartościowym elementem diety? Podsumowanie

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Nabiał a trądzik
Należy zacząć od tego, że w przypadku niektórych grup osób eliminacja nabiału z diety jest konieczna. Mowa tutaj m.in. o osobach z trądzikiem, czyli przewlekłą chorobą zapalną skóry o wieloczynnikowej patogenezie. Za przyczynę pogorszenia stanu cery po spożyciu produktów mlecznych uznaje się zwiększone stężenie IGF-1, czyli insulinopodobnego czynnika wzrostu typu 1. Skutkuje to nasileniem produkcji sebum i wywołuje objawy skórne.

Pozostałymi czynnikami żywieniowymi wpływającymi na wspomniane dolegliwości będą wysokoprzetworzone artykuły spożywcze, znaczny ładunek glikemiczny posiłków, a także przyjmowanie suplementów z witaminą B12. Warto mieć na uwadze, że pojawienie się trądziku dodatkowo jest związane z wieloma innymi czynnikami, jak zmiany hormonalne, nadmierny stres, typ skóry, zakażenia skóry o podłożu bakteryjnym lub pasożytniczym.

 

Wyniki obszernej metaanalizy badającej wpływ spożycia produktów mlecznych na ryzyko rozwoju trądziku wskazują, że taka zależność rzeczywiście występuje, jednak autorzy zalecają, aby wyniki interpretować z ostrożnością ze względu na duże zróżnicowanie grupy badanej (Ch.R. Juhl i wsp. 2018). Należy mieć na uwadze, że taka zależność może wystąpić, ale nie musi, i nie można stwierdzić, że za zły stan cery odpowiadają wyłącznie produkty mleczne. Diagnostyka tej dolegliwości jest wieloczynnikowa.

 

2. Nabiał a osteoporoza
Osteoporoza charakteryzuje się postępującym ubytkiem masy kostnej, do którego prowadzi m.in. długotrwały niedobór wapnia w diecie. W jednym z badań, w którym oceniano różne metody profilaktyki osteoporozy w aspekcie żywieniowym, autorzy potwierdzili, że regularna konsumpcja nabiału może zapobiegać ubytkom masy kostnej (L. Wadolowska i wsp. 2013).

 

Jak wiadomo, produkty mleczne są uznawane za doskonałe źródło wapnia w diecie (pokrywają 45–70% zapotrzebowania na ten składnik). Właśnie dlatego w celu zachowania odpowiedniej gęstości mineralnej kości i przeciwdziałania zmianom zwyrodnieniowym szkieletu kostnego osoby eliminujące nabiał powinny dostarczać wapń z innych źródeł pokarmowych, aby nie doprowadzić do niebezpiecznych w skutkach niedoborów.

Inne źródła tego biopierwiastka to m.in. fasola, suszone morele i daktyle, kasza gryczana, sezam, sardynki, brokuły, jarmuż, migdały. Można go również dostarczać z produktów fortyfikowanych oraz wody wysokozmineralizowanej. Aby uchronić się przed niedoborem wapnia, a w konsekwencji rozwojem osteoporozy, warto uwzględniać w codziennym menu produkty mleczne. Fabryka Siły Sklep

 

3. Nabiał a choroby układu krążenia
Obecnie jedną z głównych przyczyn śmiertelności na świecie są choroby sercowo-naczyniowe. Niebagatelne znaczenie w ich rozwoju ma dieta. Wyniki badań wskazują, że spożywanie nabiału nie zwiększa ryzyka wystąpienia takich dolegliwości, zwłaszcza jeżeli chodzi o nabiał o niskiej zawartości tłuszczu (S. Rozenberg i wsp. 2016). Jedna z metaanaliz wskazuje na zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, w tym udaru mózgu i choroby wieńcowej w wyniku spożycia niskotłuszczowych produktów mlecznych (L.Q. Qin i wsp. 2015). Istnieje jednak konieczność prowadzenia dalszych badań w kontekście wpływu pełnotłustych produktów mlecznych na zdrowie.

 

4. Nabiał a otyłość i cukrzyca typu 2
Związek między spożyciem nabiału a masą ciała wynika z takich mechanizmów jak lipoliza, lipogeneza oraz proces wchłaniania kwasów tłuszczowych, co w praktyce oznacza, że jego spożycie usprawnia rozkład tłuszczów, zmniejsza ich syntezę i wchłanianie z przewodu pokarmowego. Wskazuje się również na wpływ białek serwatkowych pochodzących z produktów mlecznych na kontrolę apetytu i regulację przyjmowania pokarmu.

 

Według badań produkty mleczne w diecie dzieci zmniejszają ryzyko wystąpienia otyłości, a u dorosłych poprawiają ogólny skład ciała. Dla osób stosujących diety odchudzające istotny jest fakt, że spożywanie nabiału w trakcie redukcji może ułatwiać utratę masy ciała poprzez wspomaganie spalania tłuszczu zapasowego. Ponadto istnieją dowody wskazujące, że spożywanie takich produktów jak fermentowane napoje mleczne, jogurty i sery może wiązać się ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2 (T.K. Thorning i wsp. 2016).

 

5. Nabiał a choroby nowotworowe
Wpływ produktów mlecznych na kancerogenezę jest niejednoznaczny, może być zarówno pozytywny, jak i negatywny. Wynika to z dużej różnorodności składników zawartych w nabiale i ich odmiennych funkcji pełnionych w organizmie. Z jednej strony wapń, laktoferyna oraz produkty fermentacji wykazują pozytywne działanie w zapobieganiu rozwojowi nowotworów. Z drugiej strony w wyniku działania aminokwasów zawartych w nabiale znacząco zwiększa się stężenie wspomnianego IGF-1. Wykazano, że zwiększone stężenie IGF-1 wynikające ze znacznego spożycia produktów mlecznych zwiększa ryzyko zgonu z powodu raka prostaty (W. Lu i wsp. 2016).

 

Warto jednak podkreślić, że produkty mleczne działają prewencyjnie w kontekście rozwoju raka jelita grubego (D. Aune i wsp. 2012). Autorzy innego badania wskazali, że mleczne produkty fermentowane mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia raka pęcherza moczowego, jelita grubego i przełyku (K. Zhang i wsp. 2019). Wpływ nabiału na rozwój nowotworów wciąż wymaga dalszych badań, a biorąc pod uwagę fakt, że może być zarówno pozytywny, jak i negatywny, zaleca się zachowanie umiaru w spożyciu produktów mlecznych.

 

6. Nabiał a alergia i nietolerancja
Diety bez laktozy nie tracą na popularności, chociaż ich stosowanie jest zasadne przede wszystkim w przypadku nietolerancji laktozy (hipolaktazji), często mylnie kojarzonej z alergią. Laktoza to dwucukier obecny w produktach mlecznych, a za jego rozkład odpowiada enzym laktaza. W dzieciństwie produkcja laktazy jest największa, a wraz z wiekiem zmniejsza się, co prowadzi często do wystąpienia dokuczliwych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego o różnym nasileniu, np. bólów brzucha, nudności, wymiotów, wzdęć.


Często całkowita eliminacja nabiału z diety u osoby z nietolerancją nie jest konieczna, ponieważ niektóre produkty mogą być dobrze tolerowane. Można znaleźć również wiele produktów mlecznych, które praktycznie nie zawierają laktozy, jak np. długo dojrzewające sery.


Jeśli chodzi o alergię na białka mleka krowiego, zdecydowanie częściej dotyczy ona niemowląt i małych dzieci, które zwykle z niej wyrastają. Wiąże się to z osiągnięciem dojrzałości immunologicznej organizmu. W rozwoju alergii bierze udział układ odpornościowy, a w wystąpienie nietolerancji nie są angażowane systemy immunologiczne organizmu. Kluczowy jest fakt, że pojawienie się alergii zmusza do całkowitej rezygnacji ze spożywania produktów mlecznych. W tym przypadku zawartość laktozy nie ma znaczenia. W przypadku nietolerancji całkowita eliminacja nabiału może nie być konieczna.


7. Czy nabiał może być wartościowym elementem diety? Podsumowanie
Nabiał zajmuje kluczowe miejsce w zaleceniach żywieniowych dla naszej populacji. Produkty z tej grupy stanowią przede wszystkim cenne źródło dobrze przyswajalnego białka oraz wapnia. Dodatkowo dostarczają organizmowi witamin (A, D, E i K) oraz składników mineralnych (magnez, cynk, fosfor, potas). Warto wspomnieć, że mleczne wyroby fermentowane, jak kefir czy maślanka, to cenne źródło bakterii probiotycznych, które wspomagają pracę przewodu pokarmowego i układu odpornościowego.

 

Czy zatem nabiał szkodzi zdrowiu? To zależy. Warto spojrzeć chociażby na różnorodne produkty dostępne w sklepach. Do tej grupy zaliczane są zarówno mniej wartościowe pod względem żywieniowym słodzone serki, sery topione, jogurty smakowe, jak i bogate w ważne składniki odżywcze naturalne sery, jogurty, mleko. Jeśli chcemy ocenić znaczenie nabiału w kontekście zachowania dobrego stanu zdrowia, warto te produkty rozgraniczać. Ilość dodatków i stopień przetworzenia mają w tym przypadku istotne znaczenie. Spośród produktów mlecznych najlepszym wyborem na co dzień będą produkty naturalne, z krótką listą składników na etykiecie, pozbawione zbędnych dodatków.

 

A co w takim razie z osobami na diecie wegańskiej, które wykluczają nabiał ze względów etycznych? Otóż jeśli chęć ograniczania produktów mlecznych lub rezygnacja z nich jest podyktowana troską o dobrostan zwierząt, co jest całkowicie zrozumiałe, kluczowe będzie uzupełnianie wapnia z innych obfitujących w ten składnik produktów.


Trzeba mieć również na uwadze, że powszechnie głoszone opinie na temat nabiału często nie mają nic wspólnego z faktami potwierdzonymi w badaniach naukowych. U większości osób nie istnieją uzasadnione wskazania do wyeliminowania nabiału z codziennego jadłospisu. Oczywiście istnieją wyjątki, w przypadku których racjonalne będą ograniczenie spożycia produktów mlecznych lub ich całkowita eliminacja. Taką decyzję należy jednak zawsze podjąć po wcześniejszej konsultacji ze specjalistą.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Aune D. et al., Dairy products and colorectal cancer risk: a systematic review and meta-analysis of cohort studies, „Annals of Oncology” 2012, 23, 37–45.
Juhl Ch.R. et al., Dairy Intake and Acne Vulgaris: A Systematic Review and Meta-Analysis of 78,529 Children, Adolescents, and Young Adults, „Nutrients” 2018, 10(8), 1049.
Lu W. et al., Dairy products intake and cancer mortality risk: a meta-analysis of 11 population-based cohort studies, „Nutrition Journal ” 2016, 15(1), 91.
Qin L.Q. et al., Dairy consumption and risk of cardiovascular disease: an updated meta-analysis of prospective cohort studies, „Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition” 2015, 24(1), 90–100.
Rozenberg S. et al., Effects of Dairy Products Consumption on Health: Benefits and Beliefs – A commentary from the Belgian Bone Club and the European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases, „Calcified Tissue International” 2016, 98, 1–17.
Thorning T.K. et al., Milk and dairy products:good or bad for human health? An assessment of the totality of scientific evidence, „Food & Nutrition Research” 2016, 22(60), 32527.
Wadolowska L. et al., Produkty mleczne, dieta wapń i zdrowie kości: możliwość zapobiegania osteoporozie u kobiet: doświadczenia polskie, „Nutrients” 2013, 5(7), 2684–2707.
Zhang K. et al., Fermented dairy foods intake and risk of cancer, „International Journal of Cancer” 2019, 144(9), 2099–2108.