Wzdęcia to częsta dolegliwość spowodowana gromadzeniem się nadmiaru gazów w jelitach. Powietrze dostaje się do przewodu pokarmowego przede wszystkim podczas picia i jedzenia. Z kolei gazy takie jak wodór, metan i dwutlenek węgla powstają w wyniku wewnątrzjelitowej produkcji. Jeśli przewód pokarmowy funkcjonuje prawidłowo, organizm pozbywa się namiaru gazów, np. poprzez odbijanie. Niestety w przypadku wielu schorzeń tego układu czy w wyniku działania stresu dochodzi do kumulacji gazów, czego konsekwencją są ból brzuch, wzdęcia, odbijanie czy nadmierne gazy.

 

SPIS TREŚCI:
1. Najczęstsze przyczyny wzdęć
2. Jak leczyć wzdęcia
3. Produkty wskazane i przeciwwskazane w przypadku wzdęć
4. Podsumowanie

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Najczęstsze przyczyny wzdęć
Do najczęstszych przyczyn wzdęć zalicza się dyspepsję czynnościową, zespół jelita drażliwego czy nietolerancje, np. laktozy, glutenu czy tłuszczów. Na wystąpienie tej dolegliwości mogą również wpływać palenie papierosów i żucie gumy.


Istotną kwestią jest indywidualna tolerancja konkretnych produktów żywnościowych. Uważa się, że rośliny strączkowe lub kapustne mogą przyczyniać się do występowania dyskomfortu. Posiłki ciężkostrawne zawierające dużą ilość tłuszczu również mogą przyczyniać się do powstawania wzdęć. S. Eswaran, J. Muir, W.D. Chey w swoim badaniu opublikowanym w 2013 r. sugerują, że błonnik może być przyczyną wzdęć u osób z chorobami czynnościowymi układu pokarmowego. Niechciane objawy występowały u pacjentów nawet po spożyciu niewielkich ilości włókna pokarmowego.


W ostatnich latach nietolerancje pokarmowe występują coraz częściej. Nieprawidłowe trawienie mleka, ściślej laktozy, może objawiać się wzdęciami, bólem brzucha czy biegunką. Podobnie może się objawiać celiakia – nietolerancja glutenu (białka zawartego w pszenicy, jęczmieniu i życie). Innym schorzeniem dającym podobne symptomy jest zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, tzw. SIBO. Podczas diagnozy wzdęć należy także wziąć pod uwagę zażywane leki i suplementy diety, np. metformina (stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2) może wywołać niechciane objawy ze strony układu pokarmowego, w tym wzdęcia.


A. J. Cockbain i wsp. w badaniu opublikowanym w 2019 r. wskazują, że wzdęcia mogą być również skutkiem ubocznym operacji, np. fundoplikacji laparoskopowej. Nie można także zapominać, że procesy trawienia mogę pogarszać się z wiekiem, dlatego osoby starsze są narażone na częstsze występowanie wzdęć lub dyskomfortu ze strony układu pokarmowego.

 

2. Jak leczyć wzdęcia?
Podstawą leczenia wzdęć jest prawidłowa diagnoza. Pomocne mogą okazać się testy w kierunku nietolerancji laktozy czy glutenu oraz własna obserwacja. Zaleca się prowadzenie dzienniczka dietetycznego, w którym należy zapisywać wszystkie spożywane pokarmy i płyny oraz ewentualne objawy. Dzięki analizie zapisków można wskazać przyczynę złego samopoczucia. Dodatkowo warto sprawdzić, czy przyjmowane leki są dobrze tolerowane przez układ pokarmowy.

 

3. Produkty wskazane i przeciwwskazane w przypadku wzdęć
W zależności od pierwotnej przyczyny wzdęć produkty wskazane i przeciwwskazane mogą się różnić. W przypadku nietolerancji laktozy zaleca się ograniczenie mleka i jego przetworów, a także dań, które mogą je zawierać (np. parówki, słodycze, pieczywo, a także lekarstwa). Ilość nabiału w diecie lub jego rodzaj (np. sery zawierają o wiele mniej laktozy niż mleko) zależy od indywidualnej tolerancji.

  Fabryka Siły Sklep

Chorzy na celiakię bezwzględnie powinni unikać pszenicy, żyta oraz jęczmienia w każdej postaci. Zaleca się, aby używali oddzielnych naczyń, garnków czy sztućców, ponieważ nawet najmniejsza ilość glutenu może wywołać niechciane objawy. W przypadku chorób jelit, np. SIBO, można zastosować dietę low-FODMAP, w której wyklucza się fermentujące oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy i alkohole wielowodorotlenowe – fruktoza, laktoza, galaktooligosacharydy (GOS), fruktooligosacharydy (FOS), sorbitol, laktitol i ksylitol.


Produkty przeciwwskazane w przypadku wzdęć to rośliny strączkowe (np. soczewica, ciecierzyca, groch, fasola), kapustne (kapusta, brokuły), surowe warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste oraz te z dużą ilością błonnika, a także produkty wysokoprzetworzone. Ważną kwestią jest również technika przygotowywania potraw. Odradza się smażenia, zwłaszcza w głębokim tłuszczu.


Wskazane jest spożywanie produktów lekkostrawnych, np. chudego nabiału (o ile nie potwierdzono nietolerancji laktozy), jasnego pieczywa (jeżeli wykluczono nietolerancję glutenu), chudych wędlin i mięsa drobiowego. Warzywa i owoce zaleca się spożywać po obróbce termicznej. Zalecane techniki kulinarne to gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie i duszenie. Nie istnieje jeden jadłospis, który pomógłby w leczeniu wzdęć. Należy odczytywać sygnały organizmu i dostosowywać menu do samopoczucia.

4. Podsumowanie
Podsumowując, wzdęcia mogą być wywołane różnymi czynnikami i tylko właściwe rozpoznanie przyczyny pozwoli na zminimalizowanie tego problemu lub całkowite wyleczenie. Wśród najczęstszych przyczyn wzdęć wymienia się choroby czynnościowe układu pokarmowego, np. zespół jelita drażliwego, nietolerancje pokarmowe (gluten i laktoza), przyjmowanie leków, spożywanie posiłków w pośpiechu, stres czy spożywanie określonych produktów spożywczych. W przypadku lekkich dolegliwości pomocne może okazać się wykluczenie niektórych produktów spożywczych lub zmniejszenie porcji, należy obserwować reakcje organizmu. Tylko indywidualne podejście może przynieść sukces w leczeniu.

 


Bibliografia
Bonnet F., Scheen A., Understanding and overcoming metformin gastrointestinal intolerance, „Diabetes, Obesity and Metabolism” 2017, 19(4), 473–481.
Cockbain A.J. et al., Flatulence After Anti-reflux Treatment (FAART) Study, „World Journal of Surgery” 2019, 43(12), 3065–3073.
Eswaran S., Muir J., Chey W.D., Fiber and functional gastrointestinal disorders, „The American Journal of Gastroenterology” 2013, 108(5), 718–727.
Fassio F., Facioni M.S., Guagnini F., Lactose Maldigestion, Malabsorption, and Intolerance: A Comprehensive Review with a Focus on Current Management and Future Perspectives, „Nutrients” 2018, 10(11), 1599.
Larijani B. et al., Prevention and Treatment of Flatulence From a Traditional Persian Medicine Perspective, „The Iranian Red Crescent Medical Journal” 2016, 18(4), 23664.
Małecka-Panas E., Wzdęcia i odbijania, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2011, 7(1), 30–34.
Normy żywienia dla populacji Polski, pod red. Jarosza M., Warszawa 2017.
Rodriguez D.A. et al., Small Intestinal Bacterial Overgrowth in Children: A State-Of-The-Art Review, „Frontiers in Pediatrics” 2019, 7, 363.
Rubio-Tapia A. et al., ACG Clinical Guidelines: Diagnosis and Management of Celiac Disease, „The American Journal of Gastroenterology” 2013, 108(5), 656–676.
Strzelińska-Siuba M., Dieta FODMAP – zasady i zastosowanie, ncez.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-pokarmowego/dieta-fodmap---zasady-i-zastosowanie (25.02.2021).