Mówi się, że alkohol to „puste kilokalorie”. Z tego też powodu wiele osób planujących jego konsumpcję zmniejsza liczbę przyjmowanych posiłków, by nie wychodzić poza swoje dzienne zapotrzebowanie energetyczne. Choć takie zachowanie wydaje się zdrowe, może świadczyć o rozwijającej się alkoreksji.

 

SPIS TREŚCI:
1. Alkoreksja – definicja
2. Alkoreksja – przyczyny
3. Alkoreksja – wpływ na zdrowie
4. Alkoreksja – czy jest niebezpieczna?

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Alkoreksja – definicja
Alkoreksja to termin nowy – zaczął funkcjonować dopiero kilka lat temu. Dotyczy on osób, które zmniejszają liczbę przyswajanych kilokalorii z pożywieniem w celu przyjmowania ich w postaci napojów alkoholowych. Osoby takie mogą cierpieć z powodu zaburzeń odżywiania, uzależnienia od alkoholu bądź obu jednocześnie. Alkoreksja nie jest uznawana za osobną jednostkę chorobową – obecnie klasyfikuje się ją jako anoreksję z napadami kompulsywnego jedzenia lub alkoreksję typu przeczyszczającego, choć osoby nią dotknięte ograniczają kilokalorie tylko w sytuacji poprzedzającej konsumpcję alkoholu (K. Szynal i wsp. 2021). Jak pokazują badania, kobiety i mężczyźni są w takim samym stopniu narażeni na występowanie tego zaburzenia, choć to panie chętniej zgłaszają się z problemem do specjalistów (S. Pompili, F. Laghi 2018).

 

Alkoreksja najczęściej dotyczy osób młodych, zwłaszcza studentów – według badań ok. 40% z nich deklaruje spożywanie alkoholu częściej niż raz na dwa tygodnie, a blisko 60% stosuje dietę redukcyjną (K. Szynal i wsp. 2021). Przejawia się ona nie tylko poprzez restrykcje żywieniowe, ale także nadmierne ćwiczenia fizyczne, stosowanie środków przeczyszczających czy wymuszanie wymiotów (jako zachowania kompensacyjne). W początkowym stadium sytuacje te zwykle zdarzają się sporadycznie, jednak wraz ze zwiększoną tolerancją na alkohol oraz wyższym poziomem uzależnienia ich nasilenie wzrasta.

 

Alkoreksja nie jest wcale jednostką rzadką. Jak podają badania, w samej Australii ograniczenie spożycia kilokalorii na rzecz alkoholu deklaruje ok. 62% osób (A. Knight i wsp. 2017). Jedną z największych trudności podczas diagnozowania bądź prób leczenia jest odpowiedzenie na pytanie, czy dane zachowanie związane jest bardziej z uzależnieniem czy z rozwijającym się zaburzeniem odżywiania. Niektórzy naukowcy twierdzą również, że żadna z tych odpowiedzi nie jest prawidłowa, a ograniczanie spożywania posiłków przed konsumpcją alkoholu związane jest z chęcią zintensyfikowania działania tej substancji na organizm, co szczególnie dotyczy młodych osób (B.L. Griffin, K.S. Vogt 2021). Według tych badaczy jest to zachowanie przejściowe, którego nie trzeba leczyć; należy raczej uświadamiać społeczeństwu możliwe niebezpieczeństwo.

 

2. Alkoreksja – przyczyny
Przyczyny alkoreksji wciąż pozostają nieznane, jednak istnieje kilka czynników ryzyka, które mogą wiązać się z tym zaburzeniem. Pierwszym z nich jest brak umiejętności zdrowej regulacji emocji. Jednym z nieadaptacyjnych sposobów radzenia sobie z napięciami jest używanie alkoholu. Porównywanie się do innych czy doszukiwanie się wad we własnym ciele to zachowania niezwykle popularne wśród wszystkich zaburzeń odżywiania – w tym wypadku nie jest inaczej (E.M. Hill, R. Ruark 2022). Osoby predysponujące do wykształcenia alkoreksji są też zwykle nadmiernie skupione na sobie, mają niską samoocenę, czują się wyobcowane oraz wykazują tendencję do karania siebie (F. Laghi i wsp. 2020).

 

Przesadne dbanie o wygląd zewnętrzny może wiązać się z chęcią ograniczenia kaloryczności przyjmowanych posiłków, co umożliwiłoby wypicie większej liczby drinków bez obawy o zwiększenie masy ciała. Znaczący wpływ na pojawienie się alkoreksji ma również presja otoczenia, które wymaga, by zawsze wyglądać szczupło i dobrze, a przy okazji poświęcać dużo czasu na zabawę. Osoby odmawiające alkoholu często są postrzegane jako nudne lub niezbyt towarzyskie. Sprawia to, że młodzi ludzie starają się pogodzić korzystny wygląd z możliwością konsumpcji alkoholu, który zawiera dość sporo kilokalorii, a najłatwiejszym rozwiązaniem wydaje się w takiej sytuacji zmniejszenie spożycia innych pokarmów.

  Fabryka Siły Sklep

Część ekspertów sugeruje również, że zaburzenia lękowe mogą zwiększać ryzyko pojawienia się alkoreksji (F. Laghi i wsp. 2021). Z drugiej jednak strony wielu naukowców uważa, że rozwój tej jednostki wiąże się z różnorodnymi czynnikami – społecznymi, genetycznymi, środowiskowymi, psychologicznymi – które krzyżują się ze sobą w jednym czasie, przez co wyodrębnienie jednego głównego powodu nie jest możliwe (A. Purkiewicz i wsp. 2021). Natomiast stosowanie zachowań kompensacyjnych, takich jak prowokowanie wymiotów czy nadmierna aktywność fizyczna, związane są zwykle z poczuciem winy pojawiającym się po nadużywaniu alkoholu (K. Szynal i wsp. 2021).

 

3. Alkoreksja – wpływ na zdrowie
Alkoreksja łączy w sobie nie tylko restrykcje żywieniowe, ale w wielu przypadkach również nadmierną konsumpcję alkoholu. Z tego względu jej wpływ na zdrowie jest dwukierunkowy. Alkohol to substancja, której nadmierne spożycie jest raczej społecznie akceptowane, choć nie pozostaje neutralne dla organizmu. Na poziomie indywidualnym zbyt wysoka konsumpcja etanolu wiąże się z oddziaływaniem na mózg – prowadzi do zmniejszenia zdolności zapamiętywania i funkcji poznawczych. Wpływ alkoholu na układ nerwowy w dużej mierze zależy od jego stężenia we krwi. Im wyższy jego poziom, tym znaczniejsze upośledzenie uwagi czy czujności, a także wydłużenie czasu reakcji.

 

Jednym z czynników, który oddziałuje na stężenie alkoholu we krwi, jest ilość przyjmowanego pokarmu. Duże ograniczenia żywieniowe sprawiają więc, że etanol szybciej się wchłania, przez co negatywne skutki dla zdrowia są większe. Nadmierna konsumpcja alkoholu związana jest z częstszym występowaniem zachowań ryzykownych, które mogą być niebezpieczne dla życia i prowadzić do rozchwiania emocjonalnego. Ograniczenia przyjmowania pokarmów oraz zachowania kompensacyjne również wiążą się z szeregiem skutków ubocznych. Ignorowanie sygnałów głodu i sytości w połączeniu z konsumpcją etanolu, który zwiększa apetyt, powodują późniejsze problemy z regulacją tych ośrodków, przez co mogą pojawiać się napady kompulsywnego jedzenia. Trwająca długo alkoreksja prowadzi do wyniszczenia organizmu ze względu na wzmocnione działanie alkoholu i niedożywienie. Spożywanie etanolu na czczo zwiększa też prawdopodobieństwo poważnych uszkodzeń mózgu, wystąpienia hipoglikemii, nieprawidłowości w pracy układów krążenia i odpornościowego, zaburzeń hematologicznych oraz hormonalnych (K. Szynal i wsp. 2021). Ponadto alkohol – zwłaszcza spożywany na czczo – podrażnia błonę śluzową żołądka, co w konsekwencji może prowadzić do jego zapalenia.

 

4. Alkoreksja – czy jest niebezpieczna?
Choć alkoreksja jest zwykle bagatelizowana nie tylko przez osoby nią dotknięte, ale również przez specjalistów, to ze względu na nadużywanie alkoholu oraz stosowanie restrykcji żywieniowych może mieć niezwykle szkodliwe skutki zdrowotne. Większość prac skupia się na badaniu studentów, przez co powstaje mylne skojarzenie, że jest to jedynie przejściowy etap, z którego się wyrasta. Co prawda istnieje tylko jedno badanie, które wzięło pod uwagę również osoby nieco starsze, jednak udowadnia ono, że niebezpieczeństwo jest tak samo wysokie niezależnie od wieku (B.L. Griffin, K.S. Vogt 2021).

 

Ze względu na brak klasyfikacji alkoreksji proces diagnostyczny oraz leczenie nie są usystematyzowane, przez co pacjenci zwykle nie uzyskują odpowiedniej opieki. Jak zauważają badacze, największe prawdopodobieństwo wystąpienia tej jednostki pojawia się głównie u osób skupiających się na swojej sylwetce oraz tych stale poszukujących wrażeń. Wciąż jednak brakuje odpowiedniego kwestionariusza umożliwiającego wykrycie takich powiązań, a znacznie ułatwiłyby on pracę specjalistów.

 

Warto jednak pamiętać, że znalezienie balansu jest możliwe i rezygnowanie ze spożywania posiłków nie jest konieczne. Dobrze również rozważyć poziom konsumpcji alkoholu – wiele badań pokazuje, że długoterminowe skutki jego oddziaływania na zdrowie są niezwykle szkodliwe, a jego podaż może zwiększać ryzyko wielu nowotworów (J. Rehm, K.D. Shield, E. Weiderpass 2020). Niestety każda porcja etanolu wpływa negatywnie na organizm, dlatego im mniej go w codziennej diecie, tym lepiej (R. Burton, R. Sheron 2018). Jako że jednym z czynników ryzyka jest również nieumiejętność regulacji emocji w zdrowy sposób, warto znaleźć adaptacyjne metody. Pomocne mogą okazać się pisanie dziennika, rozmowy z bliskimi czy ćwiczenia relaksacyjne. Ponadto warto rozważyć zamianę napojów alkoholowych na piwa bądź wina bezalkoholowe, które nie mają niszczącego wpływu na organizm oraz nie uzależniają.

 


Bibliografia
Burton R., Sheron R., No level of alcohol consumption improves health, „The Lancet” 2018, 392(10152), 987–988.
Griffin B.L., Vogt K.S., Drunkorexia: is it really “just” a university lifestyle choice?, „Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity” 2021, 26(6), 2021–2031.
Hill E.M., Lego J.E., Examining the role of body esteem and sensation seeking in drunkorexia behaviors, „Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity” 2020, 25(6), 1507–1513.
Hill E.M., Ruark R., An examination of the role of social comparison orientation and social norms in drunkorexia engagement, „Addictive Behaviors” 2022, 124, epub.
Knight A. et al., Drunkorexia: An Empirical Investigation among Australian Female University Students, „Australian Psychologist” 2017, 52(6), 414–423.
Laghi F. et al., Exploring the association between psychological distress and drunkorexia behaviors in non-clinical adolescents: the moderating role of emotional dysregulation, „Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity” 2021, 26(3), 797–806.
Laghi F. et al., Psychological characteristics and eating attitudes in adolescents with drunkorexia behavior: an exploratory study, „Eating and Weight Disorders – Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity” 2020, 25(3), 709–718.
Pompili S., Laghi F., Drunkorexia among adolescents: The role of motivations and emotion regulation, „Eating Behaviors” 2018, 29, 1–7.
Purkiewicz A. et al., Risk Factors for Eating Disorders and Perception of Body in Young Adults Associated with Sex, „Nutrients” 2021, 13(8), epub.
Rehm J., Shield K.D., Weiderpass E., Alcohol consumption. A leading risk factor for cancer, „Chemico-Biological Interactions” 2020, 331, epub.
Simons R.M. et al., Drunkorexia: Normative behavior or gateway to alcohol and eating pathology?, „Addictive Behaviors” 2021, 112, epub.
Szynal K. et al., Alkoreksja – obecny stan wiedzy, „Psychiatria Polska” 2021, 236, epub.