Temat wolnych rodników i ich szkodliwego działania na nasz organizm stał się ostatnimi czasy niezwykle popularny. O konieczności podjęcia walki

z tymi substancjami słyszymy wszędzie – zwłaszcza we wszechobecnych reklamach produktów, które w cudowny sposób mają walczyć z tymi wrogami naszego organizmu. Ale czy tak naprawdę zdajemy sobie sprawę z tego, czym są wolne rodniki? Czy wiemy, jakie czynności należy podjąć, aby jak najbardziej zminimalizować skutki ich działania?

 

SPIS TREŚCI:
1. Czym są wolne rodniki?
2. Przeciwutleniacze – obrońcy naszego organizmu

3. Schorzenia wywoływane przez wolne rodniki

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Czym są wolne rodniki?
Najprostsza definicja podaje, iż wolne rodniki są cząsteczkami, które – ze względu na posiadanie niesparowanych elektronów – atakują związki wchodzące w skład naszych komórek i utleniają je. Występują one pod różnymi postaciami, jednak aktualnie najlepiej przebadane są wolne rodniki tlenowe. Bo choć trudno w to uwierzyć – życiodajny tlen ma też swoje drugie, groźne oblicze.


I choć nie wszystkie wolne rodniki są szkodliwie (część z nich bierze udział

w niezbędnych przemianach zachodzących w organizmie), to jednak

w przypadku ich nadmiernego nagromadzenia zupełnie wymykają się spod kontroli.

 

Mogą działać w różnoraki sposób:
– uszkadzają DNA komórki, co prowadzi do mutacji;
– atakują białka wchodzące w skład błon komórkowych;
– niszczą nienasycone kwasy tłuszczowe w błonach komórkowych, powodując ich „jełczenie”.


Wszystkie te zmiany wywołane przez wolne rodniki prowadzą do śmierci komórki. Procesy te przebiegają bardzo powoli, a ich skutki pojawiają się

w sposób skumulowany, po latach – właśnie pod postacią różnorakich schorzeń. Już dziś naukowcy dostrzegają związek pomiędzy działaniem utleniaczy a aż ponad 60 chorobami i zbyt szybkim procesem starzenia się organizmu!


Czy można ustrzec się przed powstawaniem wolnych rodników? Nie. Nasz organizm produkuje je nieustannie, głównie w wyniku zwykłej przemiany materii i innych reakcji metabolicznych. Jednak najwięcej oksydantów powstaje na skutek szkodliwych działań zewnętrznych:
– zanieczyszczeń powietrza;
– promieniowania jonizującego;
– dymu tytoniowego;
– narkotyków;
– niezdrowej diety;
– długotrwałego stresu.


Jak widać, stuprocentowe ustrzeżenie się przed tymi związkami nie jest możliwe i wcale nie o to chodzi. Podstawowym zadaniem jest ochrona przed tak zwanym „stresem oksydacyjnym”, czyli sytuacją, w której siły obronne naszego organizmu nie są w stanie poradzić sobie ze zbyt dużą, skumulowaną ilością krążących w nas wolnych rodników. A co jest najlepszą ochroną? Oczywiście zdrowa dieta.

 

2. Przeciwutleniacze – obrońcy naszego organizmu
Jeśli wolne rodniki nazwiemy „przestępcami”, to przeciwutleniaczom przypadnie rola „policji”. Ich głównym zadaniem jest ochrona komórek naszego organizmu przed szkodliwym działaniem oksydantów. Jeśli jest ich wystarczająco dużo, a jednocześnie ilość wolnych rodników jest ograniczona (dzięki zerwaniu z nałogiem palenia, zmianie diety na prozdrowotną, racjonalnemu wypoczynkowi) – to organizm nabywa większą odporność i przestaje być bezbronny.


Rola przeciwutleniaczy w ochronie organizmu przez wolnymi rodnikami, a co za tym idzie – występowaniem licznych chorób – fascynuje naukowców od lat. Nic więc dziwnego, iż nieustannie poszukują oni najlepszych źródeł tych aktywnych składników w naturalnych produktach.


Najważniejsze przeciwutleniacze wykazujące najsilniejsze działanie to:
– beta-karoten – jest uważany za ważny czynnik przeciwnowotworowy; ponadto, ochrania serce i układ krążenia, a także wzmacnia odporność. Występuje w pomarańczowych i zielonych warzywach, a im ich barwa jest ciemniejsza – tym jest go więcej. Najlepszymi źródłami beta-karotenu są marchew, czerwona papryka, dynia, szpinak, jarmuż, zielona sałata, brokuły, pomarańcze, grejpfruty;


– glutation – podobnie jak beta-karoten jest uważany za ważny czynnik ochronny przed nowotworami; dodatkowo działa detoksykacyjnie na substancje zanieczyszczonego powietrza. Jego głównymi źródłami są arbuzy, szparagi i awokado, ale występuje także w grejpfrutach, pomarańczach, truskawkach, brzoskwiniach, brokułach czy kalafiorze;


– likopen – wykazuje niezwykłe właściwości przeciwnowotworowe, zwłaszcza w przypadku raka prostaty i szyjki macicy; jest istotny w ochronie serca i układu krążenia; najwięcej likopenu znajdziemy w pomidorach i arbuzie;


– kwercetyna – charakteryzuje się silnymi właściwościami przeciwbakteryjnymi, przeciwwirusowymi i przeciwzapalnymi, a dodatkowo łagodzi objawy alergii. Jak większość przeciwutleniaczy ma działanie przeciwnowotworowe i ochronne na nasz układ krążenia. W dużych ilościach występuje w cebuli, ciemnych winogronach i brokułach;


– ubichinol (koenzym Q10) – jest stosunkowo mało znanym przeciwutleniaczem pomimo jego istotnych właściwości – pomaga

w obniżaniu poziomu „złego” cholesterolu i dba o układ sercowo-naczyniowy. Uważa się, że to właśnie dzięki niemu tłuszcze zawarte w rybach wykazują tak prozdrowotne działanie. Jego najlepszym źródłem są sardynki, makrele, orzechy (ziemne, włoskie i pistacje), a także soja i sezam;


– witamina C – przypisuje się jej wszechstronne działanie – pomocne

w chorobach układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, zaćmie

i chorobach nowotworowych; jest niezbędna właściwie wszystkim narządom

i układom naszego organizmu. Największe ilości witaminy C znajdują się

w papryce, brokułach, brukselce, kalafiorze, truskawkach, szpinaku, kapuście i owocach cytrusowych, ale także w agreście, porzeczkach, malinach, pomidorach, pietruszce i szczypiorku;


– witamina E (tokoferol) – jest uważana za najważniejszy czynnik ochronny dla układu sercowo-naczyniowego. Występuje w olejach roślinnych, migdałach, soi, nasionach słonecznika, ziarnach zbóż, mleku, maśle, serach

i jajkach.


Jak widać, zdrowa i odpowiednio zbilansowana dieta po raz kolejny wykazuje swoje niezastąpione działanie. Dostarcza organizmowi tak niezbędnych przeciwutleniaczy, które w intensywny i skuteczny sposób są

w stanie chronić organizm przed licznymi schorzeniami.

 

3. Schorzenia wywoływane przez wolne rodniki
Szkodliwa działalność wolnych rodników może się odnosić właściwie do wszystkich narządów i układów, wywołując przeróżne nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu i schorzenia.

 

Główne negatywne skutki obecności zbyt dużej ilości wolnych rodników to:

– niszczenie DNA komórki, prowadzące do mutacji, a nawet powstawania nowotworów;

– uszkadzanie ścian naczyń krwionośnych i osadzanie cholesterolu

w tętnicach, prowadzące do miażdżycy, zawału czy udaru;

– niszczenie komórek gałki ocznej przyczyniające się do powstawania zaćmy;

– niszczenie tłuszczów naskórka oraz włókien kolagenowych, co prowadzi do szybkiego starzenia się skóry, a nawet jej raka.


To oczywiście nie wszystkie efekty tych niszczycielskich substancji. Naukowcy uważają, iż wolne rodniki – w mniejszym lub większym stopniu – przyczyniają się do powstania nowotworów we wszystkich narządach. Oprócz tego uszkadzają pracę każdego układu – nerwowego, oddechowego, pokarmowego, moczowego, płciowego czy kostnego, powodując groźne schorzenia, które niejednokrotnie uważamy za efekt starzenia się.

 

Starzenie się jest procesem nieuchronnym, którego nie da się zatrzymać, tak jak upływu czasu. Trzeba jednak pamiętać, iż w prosty sposób możemy spowolnić ten proces – wprowadzając elementy zdrowego stylu życia,

a przede wszystkim – decydując się na racjonalną dietę, bogatą w owoce

i warzywa. I choć starość jest etapem, którego nie da się uniknąć – pamiętajmy, iż to właśnie od nas zależy, w jakim czasie i w jakiej formie dotrzemy do tego etapu życia.