SPIS TREŚCI:
1. Lipa – charakterystyka
2. Właściwości lecznicze kwiatów lipy
3. Stosowanie, dawkowanie, przeciwwskazania
1. Lipa – charakterystyka
Lipa jest drzewem powszechnie występującym w strefach umiarkowanych półkuli północnej. Osiąga do 25–30 m wysokości, żyje nawet do tysiąca lat. Rodzaj Tilia L. obejmuje 35–50 gatunków roślin, w Europie najbardziej znane z nich to lipy drobnolistna (Tilia cordata) oraz szerokolistna (Tilia platyphyllos). Różnica pomiędzy nimi, jak same nazwy wskazują, wynika z szerokości liści. Lipa drobnolistna cechuje się też liczniejszymi i bujniejszymi kwiatami.
Drzewo ma charakterystyczne, sercowate liście oraz drobne, żółte kwiaty tworzące kwiatostany, które intensywnie pachną w okresie kwitnienia. Roślina nie wymaga specjalnych warunków glebowych, dlatego jest chętnie sadzona. Surowcem zielarskim są kwiatostany lipy wraz z podsadką, zbierane w okresie kwitnienia (w czerwcu i lipcu) w suche i słoneczne dni. Kwiaty najlepiej suszyć w zacienionym i przewiewnym pomieszczeniu, a następnie przechowywać w szczelnym pojemniku w suchym i chłodnym miejscu.
Sproszkowany kwiatostan lipy bez problemu można znaleźć w aptekach i sklepach zielarskich. W medycynie tradycyjnej stosuje się również syrop z lipy, który przygotowuje się ze świeżych kwiatów, cukru i wody, czasem z dodatkiem soku z cytryny. Syrop ten może być aromatycznym dodatkiem do herbaty, jednak należy pamiętać, że zawiera duże ilości cukru.
SKLEP FABRYKI SIŁY
Najczęściej kupowane
2. Właściwości lecznicze kwiatów lipy
Właściwości lecznicze kwiatów lipy wynikają głównie z obecności flawonoidów (m.in. kemferolu i kwercetyny). Związki te wykazują działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwwirusowe oraz antynowotworowe. Kwiatostany lipy zawierają też śluzy, fenolokwasy, garbniki oraz olejek eteryczny. Już w średniowieczu lipę stosowano jako środek moczopędny i napotny, zaś świeże kwiaty dodawano do kąpieli w celach uspokajających. Lipa miała być również lekiem na padaczkę, migreny czy histerię.
Obecnie lipa znana jest głównie ze swojego działania napotnego i przeciwzapalnego, dlatego często stosowana jest wspomagająco w infekcjach z gorączką czy w przeziębieniu. Właściwości napotne wynikają z zawartości flawonoidów – kemferolu, kwercetyny i kwasu p-kumarowego, a zwiększone wydzielanie potu naturalnie obniża temperaturę ciała. Warto sięgnąć po lipę także w stanach zapalnych układu oddechowego, gdyż zmniejsza napady suchego kaszlu i łagodzi ból gardła. Takie działanie zawdzięcza obecności związków śluzowych, które powlekają błony śluzowe gardła. Inhalacje z olejkiem lipowym natomiast zmniejszają przekrwienie śluzówki nosa, mogą więc pomóc zniwelować uczucie jego zatkania.
Dzięki zawartości olejku eterycznego lipa ma właściwości uspokajające i zmniejszające napięcie nerwowe. W tym celu warto łączyć lipę z innymi ziołami o podobnym działaniu, np. z melisą. Napar lipowy z dodatkiem mleka i miodu pomoże w zaśnięciu i poprawi jakość snu. Roślina działa również moczopędnie oraz hipotensyjnie (obniża ciśnienie krwi), co wynika z obecności terpenów. Ze względu na lekko ściągające i antybakteryjne działanie lipy napar można też stosować do płukania jamy ustnej w jej stanach zapalnych. Co ciekawe, w celach leczniczych wykorzystuje się również drewno lipowe, z którego wytwarzany jest węgiel leczniczy (Tiliae carbon) zalecany przy zatruciach pokarmowych.
Zewnętrznie lipę można stosować na podrażnioną i swędzącą skórę, gdyż łagodzi stany zapalne i przyspiesza procesy gojenia. Wyciąg z lipy chętnie wykorzystywany jest w przemyśle kosmetycznym – roślinę można znaleźć w składzie szamponów czy odżywek do włosów, a także regenerujących kremów do twarzy i ciała. W warunkach domowych można przygotować kąpiel z dodatkiem naparu, która nawilży skórę, a dodatkowo ukoi nerwy. W celu złagodzenia podrażnień i pielęgnacji cery można przemywać twarz naparem z lipy.
Warto wspomnieć, że miód lipowy jest jednym z najbardziej cenionych miodów. Produkt ten miał ogromne znaczenie już w starożytnym Egipcie – był na tyle wartościowy, że wkładano go do grobowców w czasie pochówku. Miód lipowy znany jest ze swojego działania napotnego i przeciwgorączkowego, może więc być stosowany w przeziębieniu, grypie i innych infekcjach z gorączką. Jego regularne stosowanie pomoże wzmocnić odporność. Warto jednak pamiętać, że żadnego miodu nie należy poddawać działaniu temperatury powyżej 40°C, gdyż zmniejszy to jego właściwości prozdrowotne.
3. Stosowanie, dawkowanie, przeciwwskazania
Lipa najczęściej stosowana jest w postaci naparu. Łyżeczkę suszonych kwiatostanów należy zalać szklanką wrzątku i pozostawić pod przykryciem na 5–10 minut. Po odcedzeniu napar można podawać z dodatkiem miodu i malin, tak jak zwykle zaleca się to w medycynie ludowej (dodatkowo wzmaga to działanie napotne). W czasie przeziębienia herbatkę lipową warto wypijać nawet trzy razy dziennie. Lipa jest też składnikiem wielu preparatów aptecznych stosowanych najczęściej w przeziębieniu i grypie, np. syropów (głównie dla dzieci), tabletek, kapsułek, a także kropli.
Przetwory z lipy stosowane w zalecanych dawkach nie powinny powodować żadnych skutków ubocznych, choć, jak każdy produkt, mogą wywołać reakcję alergiczną (np. swędzenie, łzawienie z oczu, rumień, kichanie). W przypadku stosowania naparu z lipy w walce z infekcją warto pamiętać, że jeśli objawy choroby nie ustępują lub się przedłużają, wówczas konieczna jest konsultacja z lekarzem. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować z lekarzem bądź farmaceutą chęć stosowania preparatów zawierających lipę.
Bibliografia
Krajewska J., Właściwości lecznicze kwiatostanów lipy (Tiliae inflorescentia), „Lek w Polsce” 2014, 24(281), 41–45.
Nurzyńska-Wierdak R., Właściwości lecznicze i wykorzystanie w fitoterapii niektórych gatunków roślin drzewiastych. Drzewa liściaste półkuli północnej, „Annales Horticulturae” 2016, 26(2), 23–40.
Pietrzak E., Właściwości i zastosowanie lipy, gemini.pl/poradnik/odpornosc/wlasciwosci-i-zastosowanie-lipy/ (25.07.2023).
Viapiana A., Wesołowski M., Lipa – bogate źródło związków fenolowych o właściwościach prozdrowotnych, „Farmacja Polska” 2018, 74(7), 433–436.
SKLEP FABRYKI SIŁY
Szukasz dobrej odżywki?