Dolegliwości w obrębie kręgosłupa lędźwiowego powoli stają się chorobami cywilizacyjnymi. Oprócz zmian zwyrodnieniowych czy dyskopatii równie częstym problemem jest rwa kulszowa. W tym tekście dowiecie się, jakie są jej przyczyny, które metody diagnostyczne są skuteczne oraz co zrobić, by złagodzić jej dolegliwości.

 

SPIS TREŚCI:

1. Czym jest rwa kulszowa?

2. Rwa kulszowa – przyczyny

3. Objawy rwy kulszowej
4. Diagnostyka

5. Leczenie

6. Rehabilitacja

7. Domowe sposoby

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Czym jest rwa kulszowa?

Określenie rwa kulszowa odnosi się do zespołu objawów spowodowanych uciskiem na wychodzące z rdzenia kręgowego nerwy, które wchodzą w skład nerwu kulszowego. Bardzo często mechanizm tej patologii odnosi się bezpośrednio do samego nerwu. Choroba jest także określana mianem „postrzału”, „ataku korzonków” bądź „paraliżu kończyny dolnej”.


2. Rwa kulszowa – przyczyny

Czynników sprzyjających rozwojowi rwy kulszowej jest naprawdę wiele. Za najczęstszą przyczynę uznaje się wszelkiego rodzaju patologie w obrębie dysków międzykręgowych. Mowa tu przede wszystkim o wypuklinie, polegającej na tylno-bocznym przesunięciu jądra miażdżystego w kierunku otworu międzykręgowego stanowiącego miejsce wyjścia korzeni nerwowych. Przemieszczenie struktur kręgosłupowych powoduje jego uciśnięcie, co prowadzi do pojawienia się dolegliwości bólowych.


Kolejną, równie częstą przyczyną jest stenoza kanału kręgowego. Mianem stenozy określa się ograniczenie bądź zwężenie światła kanału kręgowego

o charakterze patologicznym. Typowym następstwem takiego mechanizmu jest bezpośredni ucisk na rdzeń kręgowy bądź wychodzące korzenie kręgowe. Rwy kulszowe wywołane tą grupą przyczyn są rzadziej wykrywane ze względu na trudności diagnostyczne co do dokładnego zlokalizowania miejsca patologii.


Oprócz dwóch wyżej wymienionych przyczyn rwy kulszowej istnieje szereg innych, równie częstych czynników prowadzących do powstawania tego schorzenia. Pierwszą grupą mogą być wszelkiego rodzaju urazy oraz zmiany zwyrodnieniowe. Oderwane fragmenty kostne oraz patologiczne wytwory zmian zwyrodnieniowych określane mianem osteofitów również mogą przyczyniać się do ucisku nerwu kulszowego, dając takie same objawy jak dyskopatie czy stenozy.


Kolejną grupą przyczyn może być nadmierna aktywność fizyczna. Zbyt intensywny trening przy braku prawidłowo rozbudowanego gorsetu mięśniowego może z biegiem czasu powodować trwałe zmiany strukturalne w kręgosłupie i prowadzić do powstawania ischialgii. Niejednokrotnie rwy kulszowe rozwijają się u osób z brakiem jakichkolwiek urazów, ale z dietą ubogą w witaminy, sole mineralne oraz pierwiastki takie jak wapń.


Warto również pamiętać, że przyczyną rozwoju rwy kulszowej może być syndrom mięśnia gruszkowatego. Ten niewielki mięsień niejednokrotnie może stanowić powód ucisku lub drażnienia nerwu kulszowego. Uwarunkowane jest to faktem, iż u niespełna 1/5 populacji nerw przebiega poprzez ten mięsień, a nie pod nim. W związku z tym nawet zwykłe noszenie portfela w tylnej kieszeni bądź zbyt głęboki siad mogą stopniowo przyczyniać się do rozwoju ischialgii.


3. Objawy rwy kulszowej

Flagowym objawem rwy kulszowej są długotrwałe i silne dolegliwości bólowe wynikające z (bez)pośredniego ucisku na korzeń nerwowy. Ból ten ma charakter promieniujący, co oznacza, że biegnie on wzdłuż całej tylnej powierzchni kończyny dolnej (począwszy od górnej części pośladka, przez udo i łydki, a skończywszy na czubku palucha stopy). Najczęstszymi partnerami tego objawu są: osłabienie siły mięśniowej oraz parestezje. Mianem tych ostatnich określa się zaburzenia czucia powodujące odczuwanie przez chorego doznań przypominających „mrowienie” bądź „drętwienie” w obrębie chorego odcinka ciała.


Silne dolegliwości bólowe skutkują nadmiernym i patologicznym napięciem mięśni w okolicy przykręgosłupowej. Oprócz samego zmniejszenia tonusu mięśniowego bardzo często dochodzi do ograniczenia ruchomości odcinka lędźwiowego kręgosłupa, a także przyjmowanie skompensowanej

i nieprawidłowej pozycji ciała. Sylwetka ta ma charakter odruchowy i jest metodą obrony organizmu przed bólem, jaki się pojawia.


W dużej mierze obraz kliniczny pacjenta jest uwarunkowany lokalizacją ucisku. Przykładowo ucisk korzenia L5 doprowadzi do niedowładu prostowników stopy i palucha, co będzie skutkować pojawieniem się „stopy opadającej” oraz upośledzeniem całego chodu. Z kolei nacisk na korzeń S1 będzie powodował zniesienie odruchu skokowego, a także zaburzenie funkcji zwieraczy i/lub odbytu.


4. Diagnostyka

Zanim nastąpi terapia, ważne jest dokładne określenie lokalizacji schorzenia. W tym celu oprócz wyraźnego obrazu klinicznego pacjenta (który jest poparty wspomnianymi już objawami) wykonuje się różnymi metodami badania diagnostyczne.


Pierwszym badaniem mogą być testy funkcjonalne, które wykorzystywane są przez fizjoterapeutów. Najbardziej charakterystycznym jest objaw Lasegue'a polegający na uniesieniu wyprostowanej kończyny dolnej w trakcie leżenia na plecach. Osoba zdrowa będzie w stanie osiągnąć pozycję nawet 90º zgięcia w stawie biodrowym, podczas gdy u osoby chorej owa ruchomość jest ograniczona. Oprócz testów funkcjonalnych przeprowadza się także badanie odruchów nerwowych. Drażnienie i prowokowanie struktur nerwowych pozwala na sprawdzenie ich rzeczywistej prawidłowości funkcjonowania.

 


Inną metodą do analizy występowania rwy kulszowej są badania obrazowe. Dla czytelnika zapewne nie będą nowością tutaj: zdjęcie RTG, rezonans magnetyczny oraz tomografia komputerowa – jako najczęstsze sposoby wykrywania ischialgii w obrębie narządu ruchu.


5. Leczenie

Leczenie rwy kulszowej jest nierozłącznie związane z postacią choroby.

W przypadku ischialgii o krótkim przebiegu najczęściej stosowanymi sposobami leczenia są środki farmakologiczne o działaniu przeciwbólowym, ćwiczenia rozciągające oraz stosowanie naprzemiennych okładów z wykorzystaniem dobroczynnych właściwości ciepła i zimna.


Zupełnie inne metody terapeutyczne znajdują zastosowanie przy rwie kulszowej o długotrwałym przebiegu. W tym przypadku kuracja niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi może prowadzić do zbyt dużego obciążenia żołądka, a nawet krwawień ze strony układu pokarmowego. Alternatywą są kortykosteroidy wstrzykiwane bezpośrednio w obszar objęty stanem zapalnym. Efektem jest wyraźne obniżenie ciśnienia na nerw kulszowy oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych. Dodatkowym wsparciem będzie fizjoterapia, o której więcej napiszę w kolejnym punkcie tego artykułu.


W przypadku braku jakiejkolwiek poprawy ze strony wcześniej wspomnianych metod jedynym sposobem walki ze schorzeniem jest operacja chirurgiczna. Leczenie operacyjne jest także stosowane w sytuacji, gdy istnieje zidentyfikowana przyczyna rwy bądź objawy stają się na tyle uciążliwe, że upośledzają codzienne funkcjonowanie pacjenta. Sam zabieg polega na usunięciu przyczyny ucisku korzenia nerwowego i określany jest mianem odbarczenia.


6. Rehabilitacja

Rehabilitacja w przypadku rwy kulszowej stanowi jeden z podstawowych elementów całego procesu terapeutycznego. Fizjoterapeuci w swojej pracy bazują na fizykoterapii, kinezyterapii oraz licznych metodach terapeutycznych dotyczących schorzeń zarówno układu nerwowego, jak i elementów kostnych. Mowa tu o takich metodach jak neuromobilizacje, metoda McKenziego, Maitlanda czy Kaltenborn-Evjenth.


Ćwiczenia kinezyterapeutyczne są ukierunkowane na minimalizację dolegliwości bólowych wynikających z ucisku korzenia nerwowego. Zaleca się więc aktywności przyczyniające się do rozciągnięcia zarówno nadmiernie przykurczonych grup mięśniowych, jak i samej struktury nerwowej. Oprócz tego warto pamiętać o wzmocnieniu osłabionych obszarów naszego gorsetu mięśniowego.

 

Co więcej, dzięki temu możliwe będzie przeciwdziałanie późniejszym skutkom ischialgii, takim jak ograniczenie ruchomości czy patologiczne wzorce ruchowe.


Istotną rolę w terapii rwy kulszowej stanowi leczenie fizykalne. Bardzo dobre rezultaty odnotowuje się przy stosowaniu zabiegów z wykorzystaniem prądu elektrycznego. Mowa tu o szczególnym ich rodzaju, a mianowicie prądach TENS. Transdermalna elektrostymulacja polega na umiejscowieniu elektrod wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego, w związku z czym bodziec przepływa zgodnie z kierunkiem impulsów bólowych. Innym równie skutecznym zabiegiem jest jonoforeza polegająca na wprowadzeniu do ustroju leku (przeciwbólowego lub antyzapalnego) za pomocą prądu stałego.


Niemniej ważnymi bodźcami wykorzystywanymi do leczenia rwy kulszowej są ciepło, pole magnetyczne czy biostymulacja światłem laserowym. Bardzo dobrym uzupełnieniem całej rehabilitacji jest leczenie uzdrowiskowe, w którym pacjenci mogą korzystać z zabiegów hydroterapeutycznych czy też okładów borowinowych.


7. Domowe sposoby

Pomimo faktu, że rwa kulszowa stanowi poważne schorzenie, nie ma wytłumaczenia na bezczynne siedzenie i czekanie, aż będzie gorzej. Musimy pamiętać, że sami możemy nieco złagodzić obecne dolegliwości bólowe oraz nieco przyczynić się do poprawy swojego stanu.

 

Poniżej kilka ważnych zasad, które pomogą w funkcjonowaniu w trakcie choroby oraz zapobiegną jej nawrotowi:
– unikajmy bezczynności! Zamiast położyć się i czekać na cud, lepiej zwolnić tempo, ale pozostać w ruchu. Bardzo dobrym rozwiązaniem będzie pływanie na plecach;

 

– wystrzegajmy się gwałtownych ruchów! Nagłe skłony, obroty, skoki czy intensywne bieganie stanowią bardzo łatwą drogę do ponownego urazu

i powrotu patologii;

 

– pamiętajmy o swojej sylwetce! Podnosząc coś ciężkiego z podłogi, najlepiej przejść do kucnięcia i przenieść ciężar ciała na kończyny dolne zamiast na kręgosłup;

 

– starajmy się symetrycznie rozkładać obciążenie! Zamiast noszenia jednej ciężkiej siatki bądź torby lepiej przełożyć zakupy do plecaka bądź dwóch oddzielnych toreb;

 

– zwróćmy uwagę, jak śpimy! Najlepiej sypiać w pozycji wyprostowanej, na wznak i bokiem. Starajmy się, by pozycja do snu nie wymuszała zgięcia

w stawach biodrowych. Pamiętajmy również o odpowiednio twardym materacu i dobrze dopasowanym podłożu dla odcinka szyjnego.