Otyłość została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za najczęściej występującą chorobę metaboliczną na świecie. Aktualnie osiąga ona rozmiary epidemii. Jak przez lata zmieniały się metody jej leczenia?

 

SPIS TREŚCI:
1. Diety niskowęglowodanowe
2. Aktualne zalecenia dotyczące dietoterapii
3. Zwiększenie aktywności fizycznej
4. Leczenie farmakologiczne
5. Leczenie chirurgiczne
6. Opieka psychologiczna

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 

 

1. Diety niskowęglowodanowe
W latach 70. XX w. dużą popularnością zaczęły cieszyć się diety niskowęglowodanowe. Dieta niskowęglowodanowa charakteryzuje się niską podażą węglowodanów, wynoszącą maksymalnie do 25% dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Jest to ilość uważana za minimalną, konieczną do prawidłowego funkcjonowania tkanek i narządów zależnych od glukozy. Zaliczamy do nich m.in. dietę Atkinsa i dietę Kwaśniewskiego.

 

Popularność w późniejszym okresie zyskały także białkowa dieta Dukana oraz dieta paleo. Według badań stosowanie diety niskowęglowodanowej skutkowało korzystnym spadkiem masy ciała. Przeprowadzone badania porównawcze wykazały jednak, że stosowanie diet niskowęglowodanowych, niskotłuszczowych i ubogobiałkowych nie wykazuje większej skuteczności niż prawidłowo zbilansowana dieta ubogoenergetyczna. Ponadto stosowanie nieodpowiednio zbilansowanych i niefizjologicznych diet może natomiast znacznie pogorszyć stan zdrowia pacjenta i w konsekwencji zmniejszyć szansę na osiągnięcie prawidłowej masy ciała.

 

2. Aktualne zalecenia dotyczące dietoterapii
Aktualnie podstawą leczenia otyłości jest racjonalna i dobrana indywidualnie dieta zakładająca odpowiedni ujemny bilans energetyczny. Taka dieta powinna dostarczać wszystkich niezbędnych składników odżywczych, węglowodanów, białek i tłuszczów, witamin i składników mineralnych w optymalnych ilościach oraz być dostosowana do trybu życia danej osoby.

 

Najbardziej długotrwałe rezultaty daje powolny, regularny spadek masy ciała 0,5–1 kg tygodniowo, czyli 2–4 kg w ciągu miesiąca. Dieta redukcyjna powinna być również bogatobłonnikowa z ograniczoną liczbą produktów o wysokim indeksie glikemicznym.

  Fabryka Siły Sklep

3. Zwiększenie aktywności fizycznej
Obecnie nieodłącznym elementem leczenia otyłości jest również zwiększenie aktywności fizycznej. W przypadku otyłości zaleca się ćwiczenia, które nie obciążają w dużym stopniu układu szkieletowo-mięśniowego takie jak marsze, pływanie, ćwiczenia w wodzie, ćwiczenia statyczne, w tym jogę.

 

Skuteczne jest stopniowe zwiększanie aktywności fizycznej, tak aby wydatek energetyczny wynosił na początku 100–200 kcal na dobę. Ćwiczenia należy wykonywać początkowo przy obciążeniu 50–70% VO2 max (maksymalny pułap tlenowy) trzy razy w tygodniu. Badania Brończyk-Puzon A. i wsp. wykazują, że ćwiczące osoby z występującą otyłością uzyskują lepsze wyniki w redukcji masy ciała niż osoby będące na diecie, ale niepodejmujące żadnej formy wysiłku fizycznego.

 

4. Leczenie farmakologiczne
W sytuacji, gdy zmiana sposobu żywienia i zwiększenie aktywności fizycznej nie przynoszą korzystnych rezultatów, może zostać wdrożone leczenie farmakologiczne, zwłaszcza u osób ze współistniejącymi chorobami, jak np. nadciśnienie tętnicze czy zaburzenia gospodarki węglowodanowej lub gospodarki lipidowej. Historia farmakologicznego leczenia otyłości rozpoczęła się w latach 50. XX w. w Stanach Zjednoczonych, gdzie wydano zgodę na stosowanie dezoksyefedryny.

 

W 1999 r. na terenie UE wprowadzono do obiegu sibutraminę, której sprzedaż została wstrzymana w 2010 r. Wykazano bowiem, że jej użycie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zawału serca i udaru mózgu. Powodowała również wzrost ciśnienia tętniczego krwi i zawroty głowy. Kolejnym składnikiem, który po 2 latach od wprowadzenia na rynek został wycofany, jest rimonabant. W wielu przypadkach skutkował on zaburzeniami depresyjnymi i poczuciem lęku. Obecnie na rynku dostępne są dwa leki – Orlistat oraz Mysimba.

 

Orlistat hamuje wchłanianie 30% spożywanego tłuszczu. Jego spożywanie wiąże się jednak ze skutkami ubocznymi w postaci biegunek tłuszczowych oraz niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Mysimba oddziałuje na regulację ośrodka głodu i sytości, zmniejsza chęć na jedzenie. W badaniach Olszanecka-Glinianowicz M. i wsp. wykazali, że oprócz spadku masy ciała wywołuje również korzystny wpływ na poprawę insulinowrażliwości, spadek stężenia triglicerydów i wzrost stężenia HDL, tzw. dobrego cholesterolu.

 

5. Leczenie chirurgiczne
W latach 50. i 60. zaczęto stosować metody chirurgiczne polegające na różnych wariantach zespoleń jelitowych, które doprowadzały do ograniczenia trawienia i wchłaniania. Pomimo skuteczności miały one również wiele wad. W latach 60. wykonane zostały pierwsze operacje o restrykcyjnym charakterze polegające na podziale żołądka. W latach 80. wprowadzono najmniej inwazyjną metodę polegającą na zakładaniu opaski na żołądek.

 

Jednak rewolucja w chirurgii bariatrycznej miała miejsce w latach 90. wraz z zastosowaniem technik laparoskopowych. Badania Kowalewskiego P. i wsp. wykazały, że w długotrwałej obserwacji skuteczną metodą okazała się rękawowa resekcja żołądka. 50% pacjentów uzyskało bowiem i utrzymało satysfakcjonującą utratę masy ciała. W przypadku regulowanych opasek na żołądku jedynie 11% osiągnęło i utrzymało satysfakcjonujący efekt bariatryczny.

 

Obecnie liczba wykonywanych operacji bariatrycznych w Polsce wzrasta każdego roku. Najczęściej wykonywana jest laparoskopowa rękawowa resekcja żołądka oraz laparoskopowe zespolenie omijające żołądek. Przewiązanie żołądka opaską regulowaną jest natomiast drugą najczęściej wykonywaną operacją na świecie. W technice tej na górną część żołądka zakłada się silikonową opaskę z balonem, którego objętość można regulować przez wypełnianie solą fizjologiczną. Zaletami tej metody są prosta technika niewymagająca wykonywania zespoleń i zachowanie naturalnych stosunków anatomicznych w obrębie przewodu pokarmowego. Po jej zastosowaniu mogą pojawić się jednak powikłania takie jak refluks żołądkowo-przełykowy, wymioty, zsunięcie się opaski, poszerzenie małego zbiornika żołądkowego oraz przemieszczanie się opaski do żołądka. Warto pamiętać, że dane operacje wiążą się również z ryzykiem jak każdy zabieg chirurgiczny. Mogą zatem wystąpić uszkodzenie sąsiednich narządów, krwawienie, infekcje czy zrosty w jamie brzusznej.

 

Do zabiegu bariatrycznego mogą być zakwalifikowane osoby dorosłe ze wskaźnikiem masy ciała BMI > 40 kg/m² oraz z BMI > 35 kg/m² i chorobami współistniejącymi wynikającymi z otyłości – nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, zespołem metabolicznym, restrykcyjnymi zaburzeniami oddechowymi.

 

6. Opieka psychologiczna
W leczeniu otyłości ważną rolę odgrywa również psycholog, który wraz z innymi specjalistami – lekarzem, dietetykiem i fizjoterapeutą, wspomaga tworzenie strategii leczenia pacjenta. Wspiera on bowiem proces leczenia pacjenta, na każdym etapie motywuje go do podjęcia i kontynuowania leczenia oraz utrzymania osiągniętych efektów. Zajmuje się również diagnozą i leczeniem psychospołecznych przyczyn otyłości i zaburzeń psychicznych, które mogą otyłości towarzyszyć (zaburzenia jedzenia, nastroju, lękowe, depresyjne). Pracuje on również nad zwiększaniem samoświadomości pacjenta i stymulowaniem go do pozytywnych i trwałych zmian.

 

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Zielińska M., Buczkowska-Radlińska J., Wpływ diety niskowęglowodanowej na stan zdrowia człowieka, „Pomeranian Journal of Life Sciences” 2017, 63(4), 56–61.
Kazik A. Buchta P., Tomasik A., Dieta niskowęglowodanowa – alternatywa w leczeniu otyłości, ale czy bezpieczna? Opis przypadku, „Choroby Serca i Naczyń” 2009, 6(1), 4–10.
Korek E., Problematyka otyłości w ujęciu historycznym, „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 2014, 5(4), 148–157.
Brończyk-Puzon A. et al., Algorytm leczenia otyłości, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2014, 8(5), 211–216.
Respondek W., Zasady leczenia otyłości, „Postępy Nauk Medycznych” 2011, 24(9), 782–789.
Cyganek K., Jak leczyć otyłość – przegląd aktualnych metod terapii, „Diabetologia Praktyczna” 2008, 9(1), 39–43.
Stanowski E., Wyleżoł M., Rozwój chirurgicznego rozwoju otyłości na świecie i w Polsce, „Postępy Nauk Medycznych” 2009, 7, 498–501.
Bąk-Sosnowska M., Miejsce psychologa w leczeniu otyłości, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2009, 3(4), 297–303.
Kowalewski P. et al., Long Term Outcomes of Laparoscopic Sleeve Gastrectomy-a Single Center Retsospective Stud, „Obesity Surgery” 2018, 28(1), 130–134.
Olszanecka-Glinianowicz M. et al., Stanowisko Zespołu Ekspertów dotyczące zastosowania produktu leczniczego Mysimba® (chlorowodorek bupropionu i chlorowodorek naltreksonu) we wspomaganiu leczenia otyłości i nadwagi (BMI ≥ 27 kg/m2) z chorobami towarzyszącymi, „Choroby Serca i Naczyń” 2016, 13(5), 333–348.