W ostatnich latach wzrasta zainteresowanie roślinami zielarskimi. Znajdują zastosowanie w leczeniu i profilaktyce licznych schorzeń, w kosmetyce oraz zdrowej racjonalnej diecie. Rosnące zainteresowanie produktami roślinnymi wynika ze wzrostu świadomości żywieniowej konsumentów. Jedną z roślin, która zasługuje na naszą szczególną uwagę, jest kozieradka. Zawiera w swoim składzie wiele aktywnych biologicznie substancji. Skąd wzięła się kozieradka? Jakie są jej właściwości zdrowotne? Czy można z niej przygotować naturalne kosmetyki? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w poniższym artykule.

 

SPIS TREŚCI:
1. Kozieradka – charakterystyka gatunku, uprawa
2. Kozieradka – skład fitochemiczny i właściwości zdrowotne
3. Kozieradka – zastosowanie w kosmetyce
4. Kozieradka – przepisy na domowe leki i kosmetyki

 

 

1. Kozieradka – charakterystyka gatunku, uprawa
Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum L.) to jednoroczna zielna roślina. W Polsce i wielu krajach europejskich uprawia się ją jako roślinę paszową. Należy do rodziny bobowatych i występuje w kilkudziesięciu odmianach. Innymi nazwami kozieradki są fenegryka, koniczyna grecka, greckie siano, kozieradka lekarska, nardus grecki i synagogika.

W środowisku naturalnym kozieradkę możemy spotkać w rejonach Morza Śródziemnego. Rośnie w Pakistanie, Turcji, Sudanie, a także w Indiach i Chinach.


Surowcem wykorzystywanym w fitoterapii, medycynie i kosmetyce są brunatne, aromatyczne nasiona. To właśnie im kozieradka zawdzięcza większość swoich prozdrowotnych właściwości. Nasiona mają kształt czterościenny lub rombowaty, ich długość wynosi ok. 2–5 mm, a szerokości 1–3 mm. Powierzchnia nasion jest delikatnie dołeczkowana, matowa i chropowata.

 

2. Kozieradka – skład fitochemiczny i właściwości zdrowotne
Kozieradka pospolita jest świetnym źródłem substancji aktywnych biologicznie. Występuje w niej wiele związków pełniących różne fizjologiczne funkcje. Nasiona kozieradki zawierają od 20–60% związków śluzowych, są to przede wszystkim śluzotwórcze galaktomannany. Właściwość ta wykorzystywana jest w chorobach układu oddechowego, kozieradka ma działanie ochronne dla błon śluzowych.

 

Oprócz tego w nasionach kozieradki można znaleźć 0,1–0,3% saponinów steroidowych. Substancje te mają silne właściwości pieniące. Używane są jako składniki leków wykrztuśnych i nasercowych. Znajdują swoje zastosowanie również w suplementacji sportowców – jako substancje wspomagające pracę gospodarki hormonalnej, w szczególności testosteronu.

 

Nasiona kozieradki są dobrym źródłem flawonoidów. Związkiem występującym w największej ilości w jej nasionach jest witeksyna. Jest to bardzo cenny związek roślinny wpływający korzystnie na pracę układu naczyniowo-sercowego. Poprawia krążenie wieńcowe. Jest składnikiem delikatnych leków nasercowych, z uwagi na swoją małą toksyczność może być stosowany przez długi czas. W nasionach kozieradki stwierdzono także obecność izoflawonów, czyli hormonów roślinnych.

 

Doustne przyjmowanie nasion kozieradki działa korzystnie na pracę gospodarki lipidowej. Badania udowodniły, że jej stosowanie obniża stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji LDL, VLDL i trójglicerydów. Oprócz zmniejszenia „złych” frakcji cholesterolu nasiona kozieradki zwiększają stężenie „dobrej” frakcji cholesterolu HDL. Substancje zawarte w kozieradce hamują również aktywność lipazy i opóźniają wchłanianie związków tłuszczowych.

 

Nasiona kozieradki pospolitej zaleca się stosować również w przypadku pacjentów z cukrzycą. Badania prowadzone w tym kierunku udowodniły, że spożywanie nasion kozieradki obniża poziom glukozy we krwi. Okazało się również, że substancje zawarte w kozieradce mają korzystny wpływ na gospodarkę insulinową. Działanie hipoglikemiczne nasion kozieradki pospolitej wynika z synergistycznego wpływu różnych związków biologicznie czynnych. Przykładem takiej substancji jest aminokwas

4-hydroksyizoleucyna. Jej działanie polega na zwiększaniu wydzielania insuliny z komórek wysepek Langerhansa. Także obecne w nasionach kozieradki galaktomannany mają wpływ na gospodarkę węglowodanową organizmu. Opóźniają opróżnianie żołądka, redukują glikemię poposiłkową i obniżają poziom glukozy w moczu.

 

Nasionom kozieradki przypisuje się również silne właściwości przeciwzapalne. Ich siłę i mechanizm działania przyrównuje się do standardowego działania leków przeciwzapalnych. Mają właściwości przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.

 

Liczne badania dowiodły, że kozieradka jest rośliną wspierającą prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Główny alkaloid kozieradki to trygonelina, która jest inhibitorem acetylocholinestazy. W zależności od dawki może działać na człowieka podobnie jak kawa. Dodatkowo jej obecność w diecie człowieka poprawia pamięć. Uważa się za zasadne stosowanie kozieradki w przypadku chorób neurologicznych, np. w chorobie Alzheimera.

 

Kozieradka posiada również działanie:
– przeciwalergiczne,
– moczopędne,
– anaboliczne,
– aktywujące hemopoezę,
– żółciopędne i żółciotwórcze,
– rozkurczowe na mięśnie gładkie.

 

3. Kozieradka – zastosowanie w kosmetyce
Duża zawartość śluzu w nasionach kozieradki sprawia, że produkt ten idealnie nadaje się do pielęgnacji naszej skóry. Śluz z kozieradki działa ochronnie i łagodząco na naszą cerę. Ma wiele witamin i składników mineralnych. Kozieradka wykazuje również silne działanie antyseptyczne, poleca się ją osobom z cerą tłustą lub mieszaną. Działa korzystnie również w przypadku problemów skórnych, w tym trądziku różowatego. Płukanki i toniki na bazie kozieradki mają działanie zmiękczające i pobudzają regenerację naskórka, poprawiają również stan blizn.

 

Kozieradka stosowana jest najczęściej przez młode kobiety w celu poprawienia kondycji włosów. Przygotowuje się z niej wcierkę, którą stosuje się przez kilka miesięcy. Zapach tej wcierki nie należy do najmilszych, niektórym kojarzy się z zapachem rosołu, jednak rezultaty stosowania są bardzo zadowalające. Efektem jej użycia jest poprawienie kondycji cebulek włosowych. Włosy przestają wypadać, z czasem nabierają blasku i gęstości. Wiele kobiet zauważyło, że po stosowaniu kozieradki rosną im nowe włosy tzw. baby hair. Oprócz tego stwierdzają również poprawę kondycji skóry głowy, a także redukcję łupieżu.

 

4. Kozieradka – przepisy na domowe leki i kosmetyki

Kozieradka znalazła swoje zastosowanie jako składnik leków i kosmetyków. Poniżej znajdują się przepisy, które warto wypróbować.

 

Wcierka z kozieradki wzmacniająca włosy

Składniki:
– 4 łyżki zmielonych nasion kozieradki,
– 200 ml wrzątku.

 

Zmielone nasiona kozieradki należy zalać wrzątkiem, dokładnie wymieszać, odstawić na pół godziny, co jakiś czas mieszać. Specyfik przelać do strzykawki, wcierać dokładnie w skórę głowy i włosy przy nasadzie. Głowę szczelnie owinąć folią spożywczą. Po trzech godzinach pozbyć się folii i umyć włosy przy użyciu szamponu. Jeśli będziemy nadal czuć woń kozieradki, zabieg możemy powtórzyć. Wcierkę stosować 2–3 razy w tygodniu. Po miesiącu powinny być widoczne pierwsze ślady jej działania w postaci wzmocnienia i zmniejszenia liczby wypadających włosów. Pozostałą część wcierki należy odstawić w chłodne miejsce, np. do lodówki.

 

Herbatka z kozieradki nawilżająca gardło

Składniki:
– 2 łyżki nasion kozieradki,
– 1 łyżka miodu,
– kilka plasterków świeżego imbiru,
– sok z ½ cytryny.

 

Nasiona kozieradki zalać wrzątkiem i zaparzyć wywar. Po wystudzeniu dodać miód, plasterki świeżego imbiru i sok z połowy cytryny. Tak otrzymaną herbatkę pić maksymalnie dwa razy dziennie. Przypisuje się jej właściwości nawilżające gardło i struny głosowe. Napar z kozieradki może także poprawiać męskie libido i wspomagać funkcje seksualne.

 

Kozieradka to bardzo wartościowa roślina zielna. Można ją z powodzeniem stosować w wielu stanach chorobowych. Jest składnikiem kosmetyków i leków, a jej skuteczność potwierdzają liczne badania naukowe. Warto zapoznać się z jej właściwościami. W naszym kraju występuje w postaci suplementów diety, herbatek i ziaren (całych i mielonych). Już niewielkie ilości kozieradki wprowadzone do naszej diety mogą mieć działanie prozdrowotne.

 

Dieta Kliniczna

Istnieje kilkadziesiąt jednostek chorób dietozależnych. Choroby te powstają w wyniku nieprawidłowego odżywiania i niewystarczającej aktywności fizycznej – innymi słowy, są możliwe do uniknięcia, jeśli dbamy o zdrowy styl życia. Do najczęściej występujących zaliczamy cukrzycę typu II, otyłość, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, niektóre nowotwory, zapalenia jelit, alergie. Te choroby dotyczą coraz liczniejszego grona ludzi i wymagają zmiany nawyków żywieniowych. Często jest to pierwszy krok podejmowany przez specjalistów. Należy wyeliminować źródło problemu (poprawić dietę, wdrożyć aktywność fizyczną, zadbać o higienę snu czy zredukować źródła stresu), czasem na wczesnym etapie choroby np. cukrzycy, jest to jedyna i wystarczająca metoda terapeutyczna.Niestety w przypadku schorzenia istniejącego już długi czas, może okazać się niewystarczająca. Wówczas dieta stanowi doskonały fundament pod leczenie farmakologiczne prowadzone przez lekarzy.

Czym różni się dieta kliniczna od standardowej?

W stanie chorobowym gospodarka energetyczna organizmu może ulegać zmianom. W zależności od schorzenia zapotrzebowanie na poszczególne składniki również może się zwiększać lub zmniejszać. Podczas opracowywania diet klinicznych, inaczej leczniczych bierzemy pod uwagę wszystkie te zmienne. Uwzględniamy schorzenia, przewlekłe leczenie, zalecenia lekarskie, wyniki badań, co pozwala na lepsze dopasowanie jadłospisu do potrzeb organizmu. W zależności od rodzaju problemu dobieramy składniki diety, ustalamy bilans energii, makro i mikroskładników, aby jak najlepiej zaspokoić zapotrzebowanie organizmu.

W dietach klinicznych zwracamy baczną uwagę na odpowiednie do potrzeb ustalenie proporcji makroskładników: białka, tłuszczu i węglowodanów. Mogą one podlegać wahaniom i w kontekście problemów zdrowotnych i wymagać modyfikacji.

Stąd oferujemy naszym podopiecznym m.in.:
Diety
niskotłuszczowe
Diety
wysokobiałkowe
Diety o kontrolowanej ilości węglowodanów
Diety
lekkostrawne
Diety
wysokobłonnikowe
Diety
bezglutenowe
Indywidualnie zbilansowana dieta kliniczna
to doskonały sposób na:
Łagodzenie przebiegu wielu chorób
Leczenie niektórych chorób dietozależnych
Zmniejszenie dolegliwości związanych z niektórymi chorobami
Walkę z nadmierną masą ciała
Leczenie otyłości
Poprawę profilu glikemii i lepszą kontrolę cukrzycy typu II
Poprawę wyników badań
Poprawę samopoczucia i stanu odżywienia organizmu
Zwiększenie energii i wydajności
Niekiedy zmniejszenie dawek lub odstawienie przyjmowanych leków (choroby związane z glikemią, nieprawidłowy poziom cholesterolu, nadciśnienie)
Poprawę ogólnego stanu zdrowia
Zmniejszenie dolegliwości jelitowych – zaparcia, wzdęcia, niestrawność
Dieta kliniczna może/powinna
być stosowana w chorobach:
Metaboliczne: cukrzyca typu 2, insulinooporność
Wątroby
Przewodu pokarmowego
Nerek
Trzustki
Serca i układu krążenia
Dna moczanowa
Borelioza
Endokrynologiczne
Anemia
Ginekologiczne
Nowotworowe
Autoimmunologiczne
Tarczycy
Jak komponujemy diety kliniczne:
1

Plan żywieniowy bazuje na łatwo dostępnych nisko przetworzonych produktach,z uwzględnieniem sezonowości warzyw i owoców.

2

Zawsze bierzemy po uwagę preferencje podopiecznego, a w razie potrzeby mamy do dyspozycji wymienniki produktów.

3

Mamy na uwadze komfort użytkowników diety, więc dostosowujemy plany do ich możliwości kulinarnych, czasu pracy i czasu na przygotowanie posiłków.

4

Dieta kliniczna to świetny sposób na zapewnienie organizmowi energii i sił do walki z chorobą.

5

Stwarzamy optymalne warunki, dostarczamy do organizmu wszystkich niezbędnych składników, zapobiegamy niedoborom lub wyrównujemy istniejące, zwiększamy komfort trawienny.

Jaki jest Twój cel?
Wybierz Cel z listy poniżej
Wybierz pakiet

 

1 / 4
A jaki Ty masz cel? Nie trać czasu i zacznij już dziś! Skorzystaj z profesjonalnej opieki.
Określ swój cel treningowy, a my pomożemy Ci go osiągnąć.

Bibliografia
Król-Kogus B., Krauze-Baranowska M., Kozieradka pospolita – źródło związków o aktywności hormonalnej?, „Lek Roślinny” 2012, 68, 39–42.
Król-Korgus B., Krauze-Baranowska M., Kozieradka pospolita (Trigonella foenum graecum L.) – tradycja stosowania na tle wyników badań naukowych, „Postępy fitoterapii” 2011, 3, 185–191.
Kilar M., Kilar J., Różański H., Wykorzystanie kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graceum L.) w zielarstwie i fitoterapii, „Herbalism” 2016, 1, 89–101.
Szumny D. et al., Leki roślinne stosowane w chorobach układu oddechowego, „Dental and Medical Problems” 2007, 44, 507–515.
Ratajczak A. et al., Suplementy diety w leczeniu cukrzycy typu 2, „Farmacja Współczesna” 2015, 8, 36–43.