Zanim rozpoczniesz zmianę nawyków żywieniowych, wykonaj podstawowe badania profilaktyczne. Dzięki temu otrzymasz informację zwrotną o stanie twojego zdrowia oraz dowiesz się, na jakie składniki odżywcze powinieneś zwrócić szczególną uwagę. Przychodnie diagnostyczne dają możliwość sprawdzenia bardzo dużej liczby parametrów. Zdecydowana większość oferuje pakiety badań zróżnicowanych w zależności od wieku i płci – pakiety różnią się liczbą wykonywanych oznaczeń. Badania podstawowe, których wykonanie powinieneś rozważyć, to morfologia, lipidogram, poziom hormonów tarczycy, glikemia, ogólne badanie moczu; dodatkowo warto rozważyć zbadanie stężenia ferrytyny i insuliny. 

 

SPIS TREŚCI:
1. Przed przystąpieniem do badania
2. Morfologia
3. Ferrytyna
4. Hormony tarczycy
5. Glikemia
6. Insulina
7. Gospodarka lipidowa: cholesterol i triglicerydy
8. Ogólne badanie moczu

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. Przed przystąpieniem do badania
Badania należy wykonywać na czczo. W zależności od rodzaju zaleca się zachować odstęp czasowy od 8 godzin w przypadku morfologii do nawet 12–14 w odniesieniu do lipidogramu. Przed wykonaniem badania zrezygnuj z aktywności fizycznej, alkoholu oraz papierosów. Najlepszą porą na wykonanie badania jest poranek między godziną 7.00 a 10.00. Wszelkie odchylenia od normy trzeba zweryfikować, wykonaj kolejne badanie. Uzyskane wyniki skonsultuj z lekarzem specjalistą.

 

2. Morfologia
Morfologia polega na ocenie ilościowej i jakościowej krwi. To badanie profilaktyczne stosowane głównie w diagnostyce niedokrwistości oraz infekcji stanowi badanie „pierwszego rzutu”, choć w ocenie gospodarki żelazem posiada pewne ograniczenia. Poziom żelaza uwarunkowany jest płcią, wykazuje zmienność okołoobwodową (wyższe wartości o poranku), może też ulec tymczasowemu zwiększeniu po przyjęciu pokarmu z łatwo przyswajalnym żelazem.

 

Prawidłowe stężenie żelaza wynosi u dorosłych mężczyzn 11–33 µmol/l (60–180 µg/dl), a u kobiet jest mniejsze o około 10%. Wynik informuje o niedokrwistości spowodowanej małą ilością czerwonych krwinek, niskim poziomem hemoglobiny lub małą objętością krwinki (MCV) z powodu niedoboru żelaza. Natomiast duża objętość krwinek sugeruje niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego.

  Fabryka Siły Sklep

3. Ferrytyna
Do oceny parametrów żelaza wykorzystywane jest oznaczenie stężenia ferrytyny. Ferrytyna stanowi białko magazynujące żelazo, jej stężenie w surowicy wskazuje na stan puli żelaza (1 µg/l odpowiada 8 mg żelaza zawartego w puli zapasowej). Zmniejszone stężenie sygnalizuje niską zawartość żelaza. Prawidłowe stężenie ferrytyny zaś zależy od płci i mieści się w sze-okim przedziale, wynosi u kobiet 10–200 µg/l (średnio 35 µg/l) i u mężczyzn 15–400 µg/l (średnio 90 µg/l). Należy do białek ostrej fazy – jej stężenie w surowicy zwiększa się w stanach zapalnych i zakażeniach, dlatego badanie to należy wykonać, gdy jesteśmy zdrowi, ponieważ w przeciwnym wypadku wyniki mogą być zakłócone.

 

4. Hormony tarczycy
TSH (tyreotropina, hormon tyreotropowy) jest hormonem stymulującym tarczycę do wytwarzania oraz wydzielania hormonów tarczycy (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Wartości podwyższone mogą sugerować pierwotną niedoczynność tarczycy lub wtórną nadczynność tarczycy. Wartości obniżone obserwuje się w niedoczynności tarczycy pochodzenia ośrodkowego oraz w pierwotnej nadczynności tarczycy. Zaburzenia czynności tarczycy częściej występują u kobiet i są bardzo popularnym schorzeniem – dlatego wszelkie odchylenia od normy należy przeanalizować z lekarzem prowadzącym.

 

5. Glikemia
Glikemia, czyli oznaczenie stężenia glukozy, to najpopularniejsze badanie biochemiczne. Można je wykonać w laboratorium diagnostycznym lub samodzielnie (glukometr). Wskazaniami do regularnego oznaczenia są otyłość, nadwaga, cukrzyca występująca w rodzinie, tryb życia charakteryzujący się obniżoną aktywnością fizyczną. Dodatkowo warto zrobić badanie, gdy pojawiają się objawy wskazujące na wyższe stężenie glukozy we krwi, tj. zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu, złe samopoczucie.

 

6. Insulina
Insulina jest trzustkowym hormonem anabolicznym nasilającym transport glukozy do komórek. Jej uwalnianie wzrasta głównie z powodu wzrostu glikemii i stężenia aminokwasów. Zwiększone jej stężenie powiązane jest ze zbliżającą się insulinoopornością lub cukrzycą typu 2.

 

7. Gospodarka lipidowa: cholesterol i triglicerydy
Parametry lipidowe informują o ewentualnym rozwoju choroby niedokrwiennej serca z powodu miażdżycy naczyń wieńcowych. Sugeruje się wykonywanie badań profilaktycznych, stężenia cholesterolu całkowitego lub lipidogramu co 5 lat u wszystkich dorosłych bez czynników ryzyka choroby wieńcowej, zaczynając od około 20. roku życia. U osób ze zwiększonym ryzykiem choroby ze strony układu sercowo-naczyniowego, poddanych terapii lekowej zmniejszającej poziom stężenia cholesterolu zaleca się wykonywać je częściej.

 

Triglicerydy mogą wzmagać ryzyko rozwoju chorób układu krążenia. Podwyższony poziom trójglicerydów pojawia się u osób otyłych, z cukrzycą, niską aktywnością fizyczną, spożywających duże ilości alkoholu lub zwiększone ilości oczyszczonych (rafinowanych) węglowodanów. Oznaczenie całkowitego stężenia cholesterolu całkowitego oraz poszczególnych frakcji to LDL i HDL. Na wynik poszczególnych składowych badania mają wpływ sposób żywienia, poziom aktywności fizycznej oraz czynniki genetyczne.

 

8. Ogólne badanie moczu
Badanie ogólne moczu opiera się na ocenie próbki moczu pod kątem cech fizycznych i biochemicznych oraz występowania w niej komórek, wałeczków i kryształów. Często wchodzi w zakres badań podstawowych wykonywanych okresowo w celu profilaktycznym lub w celu oceny ogólnego stanu zdrowia. Wskazaniami do wykonania badania są choroby nerek, powikłania w przypadku tzw. chorób cywilizacyjnych takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość oraz chorób dotyczących licznych narządów.

 


Bibliografia
Dittfeld A., Diagnostyka dla dietetyka, Katowice 2015.