Szacuje się, że w Polsce na atopowe zapalenie skóry cierpi aktualnie ok. 4,7% dzieci. W Europie na AZS cierpi prawie 16% dzieci. Statystyki polskie wskazują na niemalże podwojenie liczby chorych w ciągu niecałych 10 lat – z 6,1% w 2000 roku do 11,1% chorych w roku 2009 na podstawie badań

w woj. łódzkim. Dane te są niezwykle niepokojące i wskazują na konieczność wdrażania działań informacyjnych dla rodziców dzieci chorych na AZS i osób dorosłych, które pomogą im w codziennym życiu z chorobą. Jednym z istotnych aspektów, które wpływają na stan skóry oraz jakość życia pacjentów, jest odpowiednio dobrana dieta.


Warto zatem poznać kilka wskazówek, które mogą przynieść ulgę.  

 

SPIS TREŚCI:
1. Czym jest AZS?
2. Przyczyny
3. Diagnostyka
4. Leczenie
5. Dieta w AZS
6. Inne czynniki sprzyjające złagodzeniu objawów

7. Podsumowanie

Za rok będziesz żałował, że nie zacząłeś dzisiaj!
Zobacz metamorfozy naszych użytkowników:

Zobacz więcej!

 

 

1. Czym jest AZS?
Atopowe zapalenie skóry (łac. prurigo) zwane jest również egzemą lub wypryskiem atopowym. Jest to zapalna choroba skóry o charakterze przewlekłym, mająca podłoże genetyczne w nieprawidłowej reakcji immunologicznej organizmu.
Zmiany skórne mają charakter liszajowaty. Skóra chorych jest sucha, szorstka, często łuszcząca i zaczerwieniona. Wzmożony świąd powoduje chęć drapania skóry, co dodatkowo zaostrza jej stan.


U niektórych osób objawy choroby zanikają w trakcie okresu dojrzewania

i dzieci cierpiące na AZS, potocznie stwierdzając „wyrastają” z choroby. Niestety część chorych zmaga się z chorobą przez całe życie, a sama egzema stanowi czynnik zwiększonego ryzyka wystąpienia astmy, alergicznego nieżytu nosa czy przewlekłego zapalenia spojówek.

 

AZS pojawia się najczęściej u dzieci w wyniku nieprawidłowej reakcji odpornościowej organizmu na nawet niewielką dawkę alergenu. Dodatkowe zaburzenia w produkcji ceramidów skórnych, pracy gruczołów łojowych i niedobór filagryny skutkują powstaniem wyprysku atopowego. 

U dzieci, które chorują na egzemę, obserwuje się częste alergie, w tym alergie pokarmowe i nadwrażliwość na substancje dodane do żywności.
Badacze twierdzą, że zachodni model żywienia oparty na spożyciu dużej ilości produktów wysokoprzetworzonych, bogatych w cukier, oleje rafi-nowane, za to ubogi w warzywa i owoce sprzyja powstawaniu AZS i powo-duje nasilenie objawów chorobowych.

 

Nie masz czasu? Nasi eksperci ułożą dla Ciebie plan. Kliknij tutaj!
Plany dietetyczne i treningowe
Plany dietetyczne i treningowe

2. Przyczyny
Etiologia egzemy jest złożona i nadal nie do końca poznana.

Jako główne potencjalne przyczyny AZS badacze wskazują:
– czynniki genetyczne, mutację w obrębie genu kodującego filagrynę, białko odpowiedzialne za nawilżenie i elastyczność skóry;
– czynniki środowiskowe. AZS sprzyjają: nadmierna higienizacja, skażenie środowiska, palenie papierosów w ciąży lub samo bierne palenie, przewlekły stres u kobiet będących w ciąży, nieodpowiednia dieta.

 

3. Diagnostyka
Diagnoza opiera się na stwierdzeniu minimum trzech z przedstawionych kryteriów większych.

 

Należą do nich:
– świąd;
– charakterystyczne umiejscowienie zmian. U małych dzieci na policzkach, głowie, tułowiu i pośladkach, u starszych osób na zgięciach stawów, dłoniach, policzkach;
– dodatni wywiad w rodzinie;
– przewlekły charakter zmian.

 

Należy też stwierdzić minimum dwa z przedstawionych kryteriów mniejszych.


Należą do nich m.in.:
– wczesny początek zmian;
– podwyższony poziom przeciwciał IgE;
– dodatnie wyniki skórnych testów punktowych;
– nawracające zapalenie skóry, spojówek, nosa;
– rogowacenie, suchość skóry;
– świąd, zwłaszcza po spoceniu lub podrażnieniu;
– zaostrzenie zmian po stresie.

 

Konieczne jest przeprowadzenie testów w kierunku alergii pokarmowych, ponieważ eliminacja alergenów istotnie wpływa na poprawę stanu skóry pacjenta.

 

4. Leczenie
Leczenie ma charakter złożony i obejmuje leczenie miejscowe, ogólne oraz ma charakter przeciwzapalny i wzmacniający stan skóry.

 

W leczeniu miejscowym stosowane są:
– glikokortykosteroidy, które wykazują silny efekt przeciwzapalny, antyproliferacyjny i immunosupresyjny;
– inhibitory kalcyneuryny działające przeciwzapalnie;
– takrolimus i pimekrolimus mające silne działanie immunosupresyjne.

W leczeniu ogólnym stosowane są:
– leki antyhistaminowe hamujące świąd;
– cyklosporyna i glikokortykosteroidy. Aktualnie coraz rzadziej stosowane

w leczeniu ogólnym z uwagi na skutki uboczne.

 

W leczeniu uzupełniającym stosowane są:
– fototerapia. Promieniowanie UV o odpowiedniej długości fali wykazuje działanie immunosupresyjne;
– preparaty z kwasem gamma-linolenowym;
– psychoterapia;
– balneoterapia;
– leczenie przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze lub antybiotykoterapia w przypadku nadkażeń skóry
– uniknie ekspozycji na czynniki zaostrzające objawy, np. wysoką temperaturę, alergeny.

 

Leczenie często polega na stosowaniu kilku preparatów jednocześnie i emo-lientów, przestrzeganiu odpowiedniej diety oraz zmianie stylu życia. Uzyskanie remisji AZS wymaga dyscypliny nie tylko ze strony pacjenta, ale również jego rodziny. W literaturze można znaleźć coraz to nowsze doniesienia na temat potencjalnie skutecznych metod leczenia AZS.

Ważne jest, aby stosowanie jakiegokolwiek leku czy suplementu konsultować z lekarzem. Tylko pozostawanie pod stałym nadzorem dobrego specjalisty pozwoli na skuteczne zniwelowanie objawów.

 

5. Dieta w AZS
W celu zmniejszenia objawów AZS należy wprowadzić kilka prostych zmian do naszej diety, aby skutecznie wspomóc leczenie główne dobrane przez naszego lekarza.
Dieta jest bardzo ważna formą terapii, o której nie należy zapominać w tra-kcie leczenia pacjenta z AZS. Stanowi jego nieodzowną części i trudno jest uzyskać poprawę stanu skóry bez poprawy nawyków żywieniowych.

Przyszłe mamy, które mają w rodzinie osoby chore na AZS lub ich partner posiada dodatni wywiad rodzinny w kierunku tej choroby, powinny zadbać o zdrowie swojego dziecka jeszcze przed poczęciem i kontynuować dobre nawyki żywieniowe w trakcie ciąży.

 

Do podstawowych zasad należą:
– unikanie alergenów pokarmowych – w przypadku potwierdzonej badaniami alergii należy wykluczyć z diety produkt uczulający. Aby nie doszło do powstania niedoborów, konieczne jest wprowadzenie odpowiedniego wymiennika danego produktu, który będzie miał podobne właściwości odżywcze, ale nie będzie działał alergizująco. Najczęściej u pacjentów z AZS stwierdzana jest alergia na mleko krowie, jaja, owoce, np. cytrusy czy truskawki oraz marchew. Należy również pamiętać o poten-cjalnych alergiach krzyżowych;

 

– warzywa i owoce – spożywanie porcji warzyw i owoców w postaci świeżej w ilości ok. 700 g na dobę. Badania dowiodły, że spożycie warzyw i owoców w prawidłowej podaży zmniejsza ryzyko astmy jako następstwa AZS w wy-niku wysokiej podaży witamin i antyoksydantów. Dbajmy o to, aby nieza-leżnie od pory roku na naszym talerzu pojawiły się świeże owoce i warzywa. Warto również spożywać je w postaci warzywnych zup, sałatek czy surówek;

 

– zdrowe kwasy tłuszczowe – zwiększenie podaży wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasów omega-3 w korzystnej proporcji do kwasów omega-6, najlepiej w przedziale od 1:2 do 1:4. Kwasy omega-3 znajdziemy w tłustych rybach morskich, np. śledziu i łososiu, owocach morza, orzechach, oleju rzepakowym i sojowym, migdałach, pestkach dyni. Z kolei kwasy omega-6 są obecne w oleju z wiesiołka, ogórecznika, słonecznika, kukurydzy, a także w sezamie i awokado;

 

– zwiększenie spożycia produktów zawierających bakterie probiotyczne – duża ilość wysokiej jakości produktów fermentowanych poprawia jakość mikroflory jelitowej, co zmniejsza ryzyko wystąpienia AZS u poczętego dziecka o 21%. Warto zatem włączyć do swojej diety jogurty, kefiry, maślanki, a także kapustę kiszoną czy ogórki.

Dodatkowo u osób dorosłych zaobserwowano złagodzenie objawów po podawaniu doustnym szczepów Lactobacillus casei i paracasei. W przypadku dorosłych warto zatem rozważyć suplementację odpowiednio dobranym probiotykiem;

 

witaminy i minerały – warto zadbać o prawidłową podaż witaminy D oraz antyoksydantów. Witamina D zmniejsza ryzyko alergii oraz łagodzi przebieg zmian skórnych. Z kolei antyoksydanty, zwłaszcza witamina C i E, selen, retinol i beta-karoten, hamują stany zapalne skóry i zmniejszają działanie wolnych rodników, pomagając w regeneracji uszkodzonej skóry.
Oleje roślinne, tłuste ryby, orzechy i ziarna są cennym źródłem witaminy E.
Beta-karoten znajdziemy w marchwi, papryce, szpinaku czy morelach. Z kolei cytrusy, papryka, brokuł, czarna porzeczka, aronia to cenne źródła witaminy C. Selen znajdziemy w orzechach brazylijskich, czosnku, grzybach czy soczewicy;

 

– rezygnacja z żywności przetworzonej – należy unikać produktów wysokoprzetworzonych, dań typu fast food, konserwantów i barwników, ponieważ u niektórych pacjentów wywołują one zaostrzenie stanu skóry w wyniku nadwrażliwości na dany składnik chemiczny. Warto zatem zadbać, aby dieta była jak najmniej przetworzona i opierała się na produktach naturalnych;

 

– nawodnienie – konieczne należy zadbać o prawidłowe nawodnienie. Skórę należy nawilżać nie tylko od zewnątrz, ale również od środka. Minimum 1,5 litra wody mineralnej dziennie to podstawa dla zachowania optymalnego nawilżenia skóry. Warto pamiętać, że o u osób trenujących lub w trakcie wysokich temperatur ilość wypijanej wody powinna wzrosnąć nawet do 2,5 l wody na dobę.


6. Inne czynniki sprzyjające złagodzeniu objawów
Oprócz czynników żywieniowych badacze wskazują kilka innych kwestii, które mogą znacząco poprawić stan skóry.

 

Są to:
– rzucenie palenia – palenie nasila stan zapalny skóry, utrudnia gojenie się zakażeń, nasila działanie wolnych rodników, co finalnie wpływa na pogorszenie kondycji skóry. Dodatkowo palenie, w tym palenie bierne w tra-kcie ciąży, istotnie zwiększa ryzyko AZS u dziecka;

 

– alkohol – picie alkoholu powoduje ogólne odwodnienie organizmu, co wpływa również na przesuszenie skóry i zaostrzenie świądu;

 

– stosowanie emolientów – odpowiednio dobrane do stanu skóry preparaty nawilżające pozwalają na zewnętrzne nawilżenie skóry i przynoszą ulgę w świądzie. Dodatkowo regenerują skórę i tworzą warstwę ochronną przed patogenami. Warto wybrać preparat bez konserwantów, barwników czy zapachu, aby nie uczulał i nie podrażniał skóry pacjenta. Dermatolog z pew-nością wybierze najlepszy produkt lub zleci stworzenie indywidualnej mieszanki aptecznej;

 

– odpowiednia odzież – noszenie delikatnej odzieży i bielizny z naturalnych, nie podrażniających ciało materiałów. Warto, aby ubrania były przewiewne i luźne, co pozwoli na lepszą cyrkulację powietrza i uniknięcie obtarć. Należy unikać ubrań z wełny czy lnu, które drażnią skórę;

 

– prawidłowa pielęgnacja – mycie skóry za pomocą delikatnych środków myjących o właściwościach nawilżających w wodzie letniej lub delikatnie chłodnej. Skórę należy wycierać miękkim, świeżym, wyprasowanym ręcznikiem lub ręcznikami papierowymi;

 

– unikanie stresu – stres jest aktualnie wskazywany jako jedna z głównych przyczyn zaostrzenia stanu skóry pacjentów. Warto zatem zadbać o odpowiednie techniki relaksacyjne lub inne sposoby rozładowania negatywnych emocji. W przypadku niektórych pacjentów korzystne efekty przynosi psychoterapia.

 

Inne zasady:
– zawsze przed założeniem nowo kupionych ubrań należy je dokładnie wyprać, wypłukać i wyprasować, aby pozbyć się środków chemicznych, które mogą podrażnić skórę;

 

– dbanie o odpowiednie nawilżenie pomieszczeń. Warto zainstalować nawilżacz powietrza, który sprzyja utrzymaniu prawidłowego nawilżenia skóry;

 

– w przypadku osób mających alergie na kurz, sierść czy roztocza niestety nie można posiadać zwierząt, a dodatkowo należy pozbyć się puchatych dywanów, kaców, poduszek czy zasłon.

 

Uwaga!
Jeśli jesteś osobą aktywną fizycznie, koniecznie zadbaj o prawidłowe nawodnienie w trakcie i po treningu.  Po zakończonych ćwiczeniach jak najszybciej weź prysznic, wytrzyj się czystym ręcznikiem, nawilż swoją skórę odpowiednim preparatem i przebierz się w czyste ubrania.
Uważaj na ilość stosowanej magnezji i ogólnodostępne na siłowni środki do dezynfekcji sprzętu, ponieważ mogą one silnie wysuszać twoją skórę.
Dzięki tym prostym zabiegom możesz uniknąć zaostrzeń choroby.

 

7. Podsumowanie
Atopowe zapalenie skóry niestety jest coraz częstszym schorzeniem występującym w naszym społeczeństwie. Choroba ta ma złożoną etiologię

i wielotorowe leczenie. Warto jednak pamiętać, że odpowiednio dobrana dieta pozwoli na nie tylko poprawę wyników leczenia farmakologicznego AZS, ale również na polepszenie ogólnego stanu zdrowia i samopoczucia.
Warto zatem kwestię swojej diety powierzyć specjaliście z zakresu dietetyki klinicznej, który ułoży indywidualną dietę wspomagającą leczenie pacjenta.

 

 

Bibliografia
Banasiewicz-Tenerowicz A., Jak walczyć z atopowym zapaleniem skóry, Kraków 2011.
Jaszczuk N., Atopowe zapalenie skóry – charakterystyka schorzenia i postępowanie dietetyczne, "Journal of NutriLife" 2016, 12, on-line: http://www.NutriLife.pl/index.php?art=231, dostęp 2.07.2017.
Liebhart J., Dobek R., Małolepszy J, Wojtyniak B i wsp., The prevelence of allergic diseases in Poland – the result of PMSEAD study in relation to gender differences, "Adv Clin Exp Med" 2014, 23, 5, 757–762.
Rymarczyk B., Gluck J., Rogala B., Rola alergenów pokarmowych w zaostrzeniach atopowego zapalenia skóry u osób dorosłych, "Alergia Astma Immunologia" 2012, 17 (3), 136–141.
Silny W., Czarnecka-Operacz M., Gliński W. et al., Atopowe zapalenie skóry – współczesne poglądy na patomechanizm oraz metody postępowania diagnostyczno-leczniczego. Stanowisko grupy specjalistów Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, "Post Dermatol Alergol" 2010, 27, 5, 365–383.
Oficjalna strona PTCA, on-line: http://www.ptca.pl/index.php/choroby-atopowe/atopowe-zapalenie-skory, dostęp 2.07.2017.
Woldan-Tambor A., Zawilska J., Atopowe zapalenie skóry (AZS) – problem XXI wieku, Zakład Farmakodynamiki Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
Zielińska A., Rola żywienia w profilaktyce i leczeniu atopowego zapalenia skóry u dzieci, Zeszyty naukowe 2, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie, Warszawa 2015.

REKLAMA
Rewolucja w spalaniu tłuszczu! Zobacz najskuteczniejsze spalacze
9,4
Trizer
137
Zobacz więcej Dieta GRATIS!
TRIZER To przede wszystkim zestaw! Producent zapewnia 30 dniową dietę oraz pełną opiekę dietetyków do każdego zakupionego Trizera!
Komentarze(1)
    • ~Iwona
      23 sierpień 2017

      Olej z wiesiołka ma uzasadnione działanie w przypadku atopowego zapalenia skóry. Lekarka powiedziała mi aby kupić olej i nim kilka razy dziennie smarować chorobowo zmienione miejsca. No i poprawa jest znaczna! Jeżeli możemy zaradzić problemowi w naturalny sposób, to zróbmy to. Ja wyciskam na skórę zawartość kapsułek z olejem z wiesiołka (Gal w zielonym opakowaniu).