Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekła choroba przewodu pokarmowego (GI). Objawia się bólem brzucha, wzdęciami, zaburzeniem czynności jelit (zaparciami i/lub biegunką). Najczęstsza jednostka chorobowa przewodu pokarmowego postrzegana przez lekarzy ogólnych. Przyczyny jej powstania nie są do końca wyjaśnione, wyróżnia się kilka czynników, należą do nich m.in. przebyte biegunki infekcyjne, zaburzenie osi mózgowo-jelitowej, nadwrażliwość trzewna, zaburzenie funkcji motorycznej jelita.

 

SPIS TREŚCI:

1. IBS zaburzenia przewodu pokarmowego

2. Jak działa produkt FODMAPs w chorobie jelita drażliwego?

3. Zasady diety z małą ilością produktów FODMAPs

4. Jakie są objawy nietolerancji produktów FODMAPs?

5. Przykłady żywności o wysokiej FODMAPs i i ich odpowiedników o niskiej FODMAP

Indywidualne plany
dietetyczne i treningowe
-23 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -10 kg -11 kg już od 39,99 zł za miesiąc

 


1. IBS zaburzenia przewodu pokarmowego

Prawie dwie trzecie pacjentów z IBS łączy objawy z przewodu pokarmowego z żywnością. Nieprawidłowo wchłaniane węglowodany znajdujące się w żywności, m.in. w produktach mlecznych, warzywach roślin strączkowych, warzywach kapustnych, a także produkty ciężkostrawne, potrawy tłuste, pikantne oraz popularne używki takie jak kawa, alkohol mogą wywołać lub pogłębić objawy. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Monash wykazały, że niektóre węglowodany określane skrótem FODMAP mogą przyczynić się do nasilenia objawów.


2. Jak działa produkt FODMAPs w chorobie jelita drażliwego?

Dieta o małej zawartość produktów z grupy FODMAPs łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego. Pomimo iż wyraźnie podkreśla się pozytywny wpływ diety ograniczającej, warto zaznaczyć, że nie wszystkie produkty należące do grupy FODMAPs mogą nasilić objawy z jamy brzusznej. Obecność i poziom nasilenia objawów z jamy brzusznej są indywidualne – uzależnione od stopnia zaburzeń wchłaniania. Wyróżnia się dwa główne mechanizmy odpowiedzialne za wywołanie objawów u pacjentów z IBS.

 

W pierwszym mechanizmie FODMAPs są słabo wchłaniane przez jelito cienkie, wywołują efekt osmotyczny (ściągający płyny do przewodu pokarmowego). Nadmiar płynów wywołuje objawy z przewodu pokarmowego. Drugie działanie opiera się na szybkiej fermentacji poprzez mikroflorę okrężnicy, co prowadzi do rozdęcia okrężnicy oraz powstania gazów, które przyczyniają się do bólu i wzdęć.


3. Zasady Diety z małą ilością produktów FODMAPs

Dieta FODMAP to dieta o małej zawartości fermentujących oligo-,

di- i monosacharydów oraz polioli (fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols – FODMAP). Pozwala zidentyfikować produkty wywołujące dyskomfort. Rekomendacje pochodzące z Uniwersytetu Monash sugerują eliminację produktów bogatych w FODMAPs na okres 6–8 tygodni, a następnie po okresie ośmiu tygodni stopniowe wprowadzenie pod okiem dietetyka produktów bogatych w FODMAPS w odstępach czasowych. Stopniowe wprowadzenie ma na celu zidentyfikowanie produktów wywołujących dyskomfort. Dla dokładnej identyfikacji produktów żywności powodujących dyskomfort zaleca się wprowadzenie dzienniczka żywieniowego. Zasady prowadzenia opierają się na zanotowaniu każdego posiłku spożytego w ciągu dnia (składu, ilości) oraz ewentualnych objawów (pojawiających się po spożyciu danego posiłku). Objawy warto ocenić w skali 1–10, gdzie 1 stanowi duże uczucie dyskomfortu, a 10 bardzo dobry stan bez objawów.


4. Jakie są objawy nietolerancji produktów FODMAPS?

Objawy po spożyciu produktów mogą wystąpić niemal natychmiast lub pojawić się w dłuższym odstępie czasowym. Najczęstsze objawy po spożyciu FODMAPs to ból brzucha, biegunki lub/i zaparcia, przelewania, wzdęcia.


5. Przykłady żywności o wysokiej FODMAPs i ich odpowiedników o niskiej FODMAP

 

TYPŻywność o wysokiej FODMAPOdpowiedniki niskiej FODMAP
oligosacharydy

Zboża: pszenica, żyto, jęczmień oraz produkty oparte na ich produkcji

 

Owoce: arbuz, brzoskwinie, śliwki, nektarynki i większość suszonych owoców

 

Warzywa: cebula, czosnek, karczochy, por, burak, kapusta, groszek

 

Rośliny strączkowe: czerwona fasola, fasola i soja

Zboża: pieczywo bezglutenowe, mąka orkiszowa, chleb orkiszowy na zakwasie, płatki ryżowe, mąka owsiana, płatki owsiane, makaron bezglutenowy, ryż, komosa ryżowa


Owoce: banan, większość owoców jagodowych (z wyjątkiem malinojeżyn, jeżyn), winogrona, cytryny, limonki, mandarynki,

pomarańcze, kiwi, ananas, marakuja, rabarbar


Warzywa: papryka, kapusta chińska, zielona fasola, pomidory, cukinia, ziemniaki, bataty, ogórek, marchew, seler, sałata

dwucukryProdukty mleczne: krowie i kozie mleko, jogurt
Produkty mleczne: mleko bez laktozy mleko roślinne (migdałowe, ryżowe), masło, ser brie, ser camembert
monosacharydyOwoce: jabłka, gruszki, arbuz, mango, wiśnie, jeżyny

Miód, syrop glukozowo-fruktozowy


Warzywa: szparagi i groszek

Owoce: banany, winogrona, melon, kiwi, cytryna, limonka, mandarynka, pomarańcza, marakuja, paw-paw,

Substancje słodzące: syrop klonowy

poliole

Sorbitol

 

Owoce: jabłka, gruszki, morele, awokado, jeżyny,

nektarynki, brzoskwinie, śliwki, arbuzy

 

Warzywa: słodkie ziemniaki, grzyby, kalafior, groszek

Syrop klonowy i cukier (sacharoza): słodziki

 

Owoce: banany, winogrona, melon spadziowy, kiwi, cytryna, mandarynka, pomarańcza, marakuja, papaja

Źródło: Monash University. Low FODMAP Diet Application.

 

Bibliografia

What is IBS? International Foundation for Functional Gastrointestinal Disorders website, http://www.aboutibs.org/what-is-ibs/what-is-ibs.html (2.05.2018).

Judith C., Thalheimer R.D., Fiber & Irritable Bowel Syndrome — Strategies for Counseling Patients, „Today's Dietitian” 18(8), 34.

Nanayakkara W.S., Efficacy of the low FODMAP diet for treating irritable bowel syndrome: the evidence to date, „Clinical and Experimental Gastroenterology” 2016, 9, 131–142.