Żelatyna jest mieszanką białek o różnych łańcuchach, które pochodzą głównie z kolagenu. Kolagen to białko o nietypowym składzie aminokwasów. Zawiera duże ilości glicyny i proliny oraz dwa aminokwasy niepochodzące bezpośrednio z translacji w rybosomach – hydroksyprolinę i hydroksylizynę, tę pierwszą w dość dużych ilościach. Kolagen stanowi 30% całkowitej masy białka ludzkiego i jest odpowiedzialny za sprężystość i jędrność skóry, jej właściwe nawilżenie i ciągłą odnowę jej komórek. Białko to występuje w większości tkanek i narządów, m.in. w kościach, chrząstkach, skórze, więzadłach, ścięgnach, rogówce.

 

SPIS TREŚCI:
1. Synteza kolagenu w organizmie
2. Źródła kolagenu
3. Urazy w sporcie i wsparcie żywieniowe – suplementacja żelatyną

Zobacz więcej! -23 kg -10 kg -23 kg -7 kg -25 kg -7 kg +13 kg -15 kg -23 kg -6 kg -18 kg -11 kg

 


1. Synteza kolagenu w organizmie
Wraz z wiekiem zdolność syntezy kolagenu przez organizm maleje. Do jej zaburzeń dochodzi również przy nadmiernej aktywności fizycznej, uprawianiu sportu wyczynowego oraz chorobach autoagresyjnych (np. w zwyrodnieniu stawów). Zaburzenia w metabolizmie kolagenu objawiają się nie tylko dysfunkcjami w obrębie aparatu ruchu (sztywność, bóle okołostawowe), ale również w tych tkankach i narządach, dla których kolagen i substancje bliźniacze pełnią funkcje strategiczne.

 

2. Źródła kolagenu
Obecnie głównymi źródłami pozyskiwania kolagenu do produkcji żelatyny są skóry bydlęce i wieprzowe. Jednak na skutek wystąpienia u bydła zwyrodnienia gąbczastego (BSE) oraz innych zakaźnych encefalopatii gąbczastych (TSE), a także pryszczycy (FMD) u świń i bydła, surowce rzeźne są już mniej atrakcyjnym źródłem tego białka. Poszukuje się nowych, bezpieczniejszych źródeł pozyskiwania kolagenu. Dobrym źródłem są np. skóry, kości, płetwy czy łuski rybie.

 

3. Urazy w sporcie i wsparcie żywieniowe – suplementacja żelatyną
Uszkodzenia mięśniowo-szkieletowe są najczęstszą dolegliwością w aktywnych populacjach. Ponad 50% wszystkich urazów w sporcie można sklasyfikować jako zwichnięcia, odkształcenia, pęknięcia lub przerwy w tkance mięśniowo-szkieletowej. Interwencje żywieniowe i ćwiczenia zwiększające syntezę kolagenu i wzmacniające te tkanki mogą mieć istotny wpływ na wskaźniki urazów.

 

Literatura naukowa poświęca mało miejsca roli interwencji żywieniowych wspierających ścięgna i więzadła. W 2016 r. w czasopiśmie „The Journal American of Clinical Nutrition” ukazał się artykuł Vitamin C – enriched gelatin supplementation before intermittent activity augments collagen synthesis”.

 

Opisywane badanie zostało przeprowadzone, aby zweryfikować skuteczność suplementacji żelatyną wzbogaconą witaminą C w kontekście syntezy kolagenu. Przeprowadzone było metodą krzyżową oraz z podwójnie zaślepioną próbą. Wzięło w nim udział 8 zdrowych mężczyzn. Uczestnicy w losowej kolejności otrzymali placebo, 5 lub 15 g żelatyny. Każdy napój zawierał także 48 mg witaminy C. Uczestnicy badania wykonywali ćwiczenie – 6 minut ciągłego skakania na skakance. Jedną godzinę przed wykonaniem ćwiczenia spożywali testowany napój. Przed jego wypiciem oraz przed rozpoczęciem protokołu treningowego od badanych osób pobrano krew, którą następnie odwirowano, by wykorzystać surowicę do odżywiania modelu więzadła opracowanego za pomocą metody inżynierii tkankowej. Przez 3 kolejne dni uczestnicy kontynuowali schemat treningowy w odstępach 6 godzin. Dodatkowo czterokrotnie pobrano od nich próbki krwi w celu oznaczenia PINP (N-końcowy propeptyd prokolagenu typu I), wskaźnika syntezy kolagenu.

 

Wyniki badań pokazały, że suplementowane napoje zawierające żelatynę prowadzą do zwiększenia stężenia w krwiobiegu aminokwasów takich jak glicyna, prolina, hydroksyprolina oraz hydroksylizyna. Największe wartości obserwowane były 60 minut po konsumpcji suplementu (zawierającego 15 g żelatyny). Ponadto spożywanie 15 g żelatyny skutkowało dwukrotnie wyższą koncentracją PINP we krwi w porównaniu do mniejszej ilości suplementowanej żelatyny oraz placebo, co sugeruje zwiększoną syntezę kolagenu w organizmie.

 

Dodatkowo wyniki badań przeprowadzonych z wykorzystaniem modelu inżynierii tkankowej wykazały zwiększoną zawartość kolagenu oraz poprawę właściwości mechanicznych w wyniku suplementacji testowanych napojów.

Przytoczone badanie sugeruje, że dodatek żelatyny przy podobnym programie ćwiczeń poprawia syntezę kolagenu i może mieć pozytywne znaczenie w prewencji urazów, a także wspomaga proces rekonwalescencji tkanek miękkich.

 

 

Bibliografia
Shaw G. et al., Vitamin C – enriched gelatin supplementation before intermittent activity augments collagen synthesis, „The American Journal of Clinical Nutrition” 2017, 10(5), 136–143.
Sionkowska A., Biopolimery, Projekt pn. „Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UMK
w Toruniu w dziedzinach matematyczno-przyrodniczych”, repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/3016/Biopolimery-ISDMP-END%201.pdf?sequence=1, (22.01.20180.
Gauza M., Kubisz L., Przybylski J., Właściwości preparatów kolagenowych ze skór ryb pozyskiwanych metodą kwaśnej hydratacji, „Nowiny Lekarskie” 2010, 79, 3, 157–162.