Niedoczynność tarczycy to schorzenie, które coraz częściej jest diagnozowane wśród pacjentów w naszym kraju. Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne szacuje, że już ponad milion Polaków cierpi na schorzenia tarczycy, a znaczną ich część stanowi właśnie niedoczynność tarczycy. Znacznie częściej dotyka ono kobiet niż mężczyzn. Pozostałymi czynnikami ryzyka są podeszły wiek, stany zapalne trzustki oraz ingerencje chirurgiczne w obrębie szyi, a także terapie z wykorzystaniem promieniowania i radiojodu. Jakie są objawy niedoczynności tarczycy? Jakie zmiany wprowadzić do diety, by skutecznie wspomogła farmakoterapię? Zapraszamy do lektury.

 

SPIS TREŚCI:
1. Czym jest niedoczynność tarczycy?
2. Jakie są objawy niedoczynności tarczycy?
3. Diagnostyka
4. Leczenie niedoczynności
5. Jak powinien wyglądać jadłospis w niedoczynności tarczycy?
6. Aktywność fizyczna a niedoczynność tarczycy

Za rok będziesz żałował, że nie zacząłeś dzisiaj!
Zobacz metamorfozy naszych użytkowników:

Zobacz więcej!

 


1. Czym jest niedoczynność tarczycy?

Choroba ma podłoże hormonalne i wiąże się z niedoborem hormonów lub ich osłabionym działaniem.

 

Wyróżnia się kilka typów niedoczynności:

– pierwotną – wynikającą z uszkodzeń zaburzających prawidłowe funkcjonowanie gruczołu. Uszkodzenia mogą nastąpić na skutek wystąpienia stanów zapalnych, operacji lub radioterapii z wykorzystaniem jodu;


– wtórną – związaną z niedoborem hormonu tyreotropowego (TSH). Niski poziom TSH najczęściej spowodowany jest uszkodzeniem przysadki mózgowej lub zaburzeniami działania podwzgórza;


– wrodzoną (kretynizm) – indukowaną niedoborem jodu w okresie ciąży, występowaniem defektów w procesie syntezy hormonów oraz zahamowaniem lub nieprawidłową pracą tarczycy;


– nabytą – występującą najczęściej wśród kobiet w przedziale wiekowym 30–60 lat w wyniku autoimmunologicznego zapalenia tarczycy (choroby Hashimoto).


Aktualnie jako najczęstszą przyczynę niedoczynności tarczycy wskazuje się właśnie chorobę Hashimoto.

 

Nie masz czasu? Nasi eksperci ułożą dla Ciebie plan. Kliknij tutaj!
Plany dietetyczne i treningowe
Plany dietetyczne i treningowe

2. Jakie są objawy niedoczynności tarczycy?
Objawy niedoczynności tarczycy często są bagatelizowane lub kojarzone

z innymi schorzeniami, w wyniku czego choroba diagnozowana jest bardzo późno.


Najczęściej zauważane objawy niedoczynności tarczycy:
– uczucie zmęczenia i senność;
– obniżenie wydolności wysiłkowej;
– wypadanie brwi i włosów;
– suchość skóry;
– zaparcia;
– łamliwość płytki paznokcia;
– obrzęk powiek;
– wzrost masy ciała;
– zmiana barwy głosu i/lub spowolnienie mowy;
– wodobrzusze;
– problemy ze słuchem;
– obrzęki na twarzy, kostkach lub rękach.


3. Diagnostyka
Ryzyko wystąpienia autoimmunologicznego zapalenia tarczycy rośnie wraz

z wiekiem i najczęściej dotyka kobiet po 60. roku życia. U kobiet diagnozuje się niedoczynność tarczycy 10–20 razy częściej niż u mężczyzn. Z tego względu kobiety po 30. roku życia powinny regularnie wykonywać badania profilaktyczne. U osób z grupy ryzyka lub z podejrzeniem problemów

z tarczycą wykonuje się oznaczenie stężenia TSH we krwi. Jest to podstawowe i najprostsze badanie, często wykonywane jednocześnie

z morfologią obwodową oraz lipidogramem. W przypadku, gdy oznaczone stężenie TSH odbiega od normy, kolejne badanie obejmuje oznaczenie stężenia wolnej tyroksyny (FT4). Kolejnym etapem diagnostyki jest oznaczenie stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych w surowicy. Podczas badania największą uwagę poświęca się przeciwciałom wytwarzanym na tyreoperoksydazę (anty-TPO) lub przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG). Wyniki powyżej normy są potwierdzeniem występowania choroby Hashimoto. Lekarz może skierować pacjenta z podejrzeniem niedoczynności tarczycy również na badanie scyntygraficzne lub ultrasonograficzne (USG). W skrajnych przypadkach, szczególnie gdy wyniki badań nie są jednoznaczne, lekarz może zlecić biopsję tarczycy.

 

4. Leczenie niedoczynności
Niedoczynności tarczycy nie można wyleczyć. Osoby cierpiące na to schorzenie będą się z nim zmagać całe życie. Leczenie ma na celu unormowanie stężenia hormonów tarczycy i złagodzenie lub zminimalizowanie objawów. Pacjenci przyjmują indywidualnie dobrane przez lekarza prowadzącego dawki L-tyroksyny (LT4).

 

5. Jak powinien wyglądać jadłospis w niedoczynności tarczycy?
Dieta u osób z niedoczynnością tarczycy jest nieodłącznym elementem leczenia. Właściwie zbilansowana, bogata w produkty zawierające składniki wspomagające wzrost stężenia hormonów tarczycy, a także uwzględniająca współistniejące schorzenia i choroby jest nieodłącznym elementem leczenia.

 

Zalecenia, na których powinna się opierać dieta osób z niedoczynnością tarczycy:

 

– Spożywaj 4–5 posiłków w regularnych odstępach czasu (ok. 3 h).
Systematyczne spożywanie posiłków pozwoli na utrzymanie właściwego tempa metabolizmu oraz umożliwi uzyskanie prawidłowej masy ciała lub

w przypadku nadwagi – utratę masy ciała. Posiłki powinny być przygotowywane z nieprzetworzonych i świeżych produktów.

 

– Wyeliminuj wysokoprzetworzone produkty.
Ich spożycie nie tylko negatywnie wpłynie na proces leczenia, ale również będzie sprzyjało zwiększeniu masy ciała oraz wystąpieniu chorób dietozależnych, np. cukrzycy.

 

– Zwróć uwagę na odpowiedni rozkład składników odżywczych oraz ich jakość.


Białko ma stanowić około 20% dostarczanej energii, a jego źródłem powinny być produkty zwierzęce wysokiej jakości takie jak mięso, ryby morskie i jaja. W jadłospisie najwięcej energii powinny dostarczać węglowodany o niskim IG, np. kasze. Restrykcyjna dieta o niskiej zawartości tłuszczu może prowadzić do zmniejszenia aktywności tarczycy. Z tego względu w diecie powinny pojawiać się nierafinowane oleje roślinne, awokado oraz pestki

i nasiona.

 

– Zadbaj o odpowiednią podaż błonnika.
Frakcje błonnika wykazują szerokie spektrum działania na organizm. U osób z niedoczynnością tarczycy spożycie na właściwym poziomie pozwoli na złagodzenie problemów ze strony układu pokarmowego (w tym zaparć), spadek masy ciała, obniżenie stężenia cholesterolu oraz zmniejszenie ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Produkty będące cennym źródłem błonnika i polecane w diecie osób z niedoczynnością tarczycy to: siemię lniane, orzechy, ziarna, warzywa oraz owoce.

 

– Spożywaj produkty zawierające składniki niezbędne do prawidłowej pracy tarczycy.


Do niezaburzonej pracy gruczołu niezbędne są składniki mineralne, witaminy oraz przeciwutleniacze. Osoby z niedoczynnością tarczycy szczególnie powinny dbać o to, by wszystkie niezbędne składniki znajdowały się w diecie. Umożliwi to łatwiejsze kontrolowanie choroby i unormowanie stężeń hormonów tarczycy. Dobrze zbilansowany i ułożony jadłospis powinien obfitować w produkty będące źródłem jodu (owoce morza i ryby), żelaza (czerwone mięso, żółtka jaj, pełnoziarniste produkty zbożowe, natka pietruszki), selenu (ryby, jaja, orzechy, grzyby, sezam), cynku (pełnoziarniste produkty zbożowe, pestki dyni jaja, mięso, orzechy),

witaminy D (ryby) oraz witaminy B12 (produkty pochodzenia zwierzęcego).

 

– Wyeliminuj lub ogranicz spożycie w produktów zawierających substancje goitrogenne.


Niedoczynność tarczycy wymaga wykluczenia z diety soi oraz pochodnych produktów. Pozostałe produkty zawierające związki goitrogenne takie jak kalafior, brokuł, brukselka, kapusta, rzepa czy szpinak mogą być spożywane w umiarkowanych ilościach dopiero po wcześniejszym ich ugotowaniu. Należy również uważać ze spożywaniem większych ilości gruszek, truskawek oraz produktów z prosa, np. kaszy jaglanej. Wymienione produkty również zawierają niewielkie ilości związków goitrogennych.

 

W przypadku niektórych osób zasadna może okazać się eliminacja produktów zawierających gluten oraz laktozę. W przypadku występowania nietolerancji pozwoli to na złagodzenie stanów zapalnych oraz umożliwi regulację poziomów hormonów tarczycy. Decyzja o ewentualnej eliminacji powinna być podjęta po konsultacji z lekarzem i dietetykiem. Tolerancja żywności jest kwestią bardzo indywidualną, dlatego nie należy na własną rękę zmieniać swojego dotychczasowego jadłospisu. Każde wykluczenie powinno być poprzedzone wizytą u lekarza specjalisty i wykonaniem niezbędnych badań w celu stwierdzenia alergii lub nietolerancji.

6. Aktywność fizyczna a niedoczynność tarczycy
Aktywność fizyczna jest podobnie jak dieta jednym z elementów leczenia niedoczynności tarczycy. Gruczoł jest odpowiedzialny w blisko 30% za spoczynkową przemianę materii. Nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy wiąże się z obniżeniem przemian metabolicznych organizmu, co nie sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Większość osób z niedoczynnością tarczycy ma z tym duże problemy. Jeszcze większe trudności napotykają podczas próby zrzucenia dodatkowych kilogramów. Niedobór hormonów tarczycy sprawia, że dostarczana z pożywieniem energia nie jest efektywnie wykorzystywania i zostaje zmagazynowana w postaci tkanki tłuszczowej. Regularna aktywność fizyczna ma na celu przyspieszenie metabolizmu, efektywniejsze wykorzystanie dostarczanej z pożywieniem energii oraz stopniową redukcji tkanki tłuszczowej. Obniżenie masy ciała nie tylko ułatwi unormowanie hormonów tarczycy, ale również pomoże w leczeniu współistniejących schorzeń, np. hipercholesterolemii. Trening koniecznie musi być dostosowany do możliwości danej osoby oraz uwzględniać jej masę ciała. Problemy z utrzymaniem właściwych stężeń hormonów tarczycy podnoszą ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego, co również musi być wzięte pod uwagę podczas układania treningu, ponieważ zbyt intensywny trening może być zagrożeniem dla zdrowia.

 

Dieta i aktywność fizyczna są nieodłącznymi elementami leczenia niedoczynności tarczycy. Odpowiednio zbilansowany jadłospis oraz indywidualnie dopasowany trening pomogą unormować stężenie hormonów tarczycy. Aby twoje plany, zarówno dietetyczne, jak i treningowe, przyniosły założone efekty – skontaktuj się ze specjalistą. Wiedza oraz doświadczenie ekspertów będą nieocenioną pomocą.

 

 

Bibliografia
Czerwińska E., Walicka M. , Marcinowska-Suchowierska E., Leczenie chorób tarczycy, "Postępy Nauk Medycznych" 5, 2009.
Gietka-Czernel M., Niedoczynność tarczycy a układ sercowo-naczyniowy, "Postępy Nauk Medycznych" 11, 2012, 876–881.
Gietka-Czernel M., Jastrzębska H., Rozpoznawanie i leczenie chorób tarczycy, "Biblioteka Lekarza Praktyka" Warszawa 2002.
Jarząb B., Lewiński A., Płaczkiewicz-Jankowska E., Choroby tarczycy, [w:] Szczeklik A., (red.): Choroby wewnętrzne. Kraków, Medycyna Praktyczna 2005.
Jastrzębska H., Gietka-Czernel M., Niedoczynność tarczycy. Nadczynność tarczycy. Zapalenie tarczycy, [w:] Zgliczyński W. (red.), Algorytmy postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w endokrynologii, "Medycyna po Dyplomie, Zeszyt edukacyjny" 7 (10), 2008, 24–37,
Kunert-Radek J., Choroby tarczycy, [w:] Latkowski J.B., Lukas W. (red.), Medycyna rodzinna, Warszawa 2004.
Ponichtera A., Borowiak E., Choroby tarczycy jako poważny problem medyczny w Polsce, "Problemy Pielęgniarstwa" 16 (1,2), 2008, 192–193.
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne 1,2, Medycyna Praktyczna 2005.
Stolińska H. ,Wolańska D., Składniki pokarmowe istotne w niedoczynności tarczycy, "Żywienie Człowieka i Metabolizm" 2012, 39, 3.

REKLAMA
Rewolucja w spalaniu tłuszczu! Zobacz najskuteczniejsze spalacze
9,4
Trizer
137
Zobacz więcej Dieta GRATIS!
TRIZER To przede wszystkim zestaw! Producent zapewnia 30 dniową dietę oraz pełną opiekę dietetyków do każdego zakupionego Trizera!
Komentarze(3)
    • ~Poinformowany
      21 marzec 2017

      Witam!
      Cierpię na niedoczynnosc,poza nią mam nietolerancję laktozy,sorbetu,fruktozy i glutenu.
      Jadam często kasże jaglana,bo proso jest bezglutenowe.
      Moje pytanie:
      Jakie ilości tygodniowo mogą mi zaszkodzic?

      • Maksym Riznyk
        23 marzec 2017

        Przepraszam ale nie do końca pytanie zrozumiałem.
        Ilości czego ? Kaszy ?

      • ~Marcin
        30 marzec 2017

        Niedoczynność tarczycy można wyleczyć, są na ten temat naukowe badania które są zawarte między innymi w drugiej cześć ukrytych terapii Jerzego Zięby, pozdrawiam